آرشیو چهار‌شنبه ۲۳ بهمن ۱۳۹۸، شماره ۴۸۲۵
بورس
۱۰

در نمادهای پرریسک فرابورسی چه می گذرد؟

بلوک های بی مشتری سهام بازار پایه

علیرضا توکلی

دنیای اقتصاد: طی چندماه اخیر آگهی های پی درپی برای فروش بلوک های (اکثرا) غیرمدیریتی از شرکت های بازارپایه روی سایت فرابورس منتشر شده که عمدتا بدون مشتری مانده است. دلیل اصلی این حجم از اطلاعیه ها را می توان به محدودیت عرضه سهم توسط سهامداران عمده در بازارپایه مرتبط دانست که با تغییر قوانین بازارپایه در چندماه قبل، اجرایی شد. ظاهرا این سهامداران باید قصد خود را برای عرضه سهامشان به صورت بلوکی، طی یک آگهی رسمی به اطلاع بازار برسانند تا احتمالا پس از عدم موفقیت در فروش بتوانند به شکل خرد عرضه را شروع کنند. از طرفی در بیشتر نمادهای بازارپایه قیمت ها آنچنان رشد کرده که خرید برخی از این بلوک ها نه تنها با در نظر گرفتن معیارهای «سودآوری آتی»، بلکه حتی با در نظر گرفتن «ارزش جایگزینی» هم برای کسی به صرفه یا جذاب نیست. در گزارش پیش رو به برخی از رویدادهای یک هفته گذشته «بازار پایه فرابورس» پرداخته می شود تا کمکی هرچند اندک به علاقه مندان و سرمایه گذاران در این بازار پرریسک باشد.

مهم ترین عرضه بلوکی در بازارپایه را می توان مربوط به شرکت «تولید تجهیزات سنگین هپکو» (تپکو) دانست که روز یکشنبه عرضه شد اما بدون مشتری ماند. بلوک مدیریتی اندکی بیش از 59 درصد تپکو پس از آنکه دوبار در 15 سال گذشته بین دو فعال اقتصادی دست به دست شد ولی هیچ کدام نتوانستند بر مشکلات آن غلبه کنند، دوباره برای یافتن یک فعال اقتصادی دیگر (که به گفته فرد شوخی، باید پهلوانی شیردل باشد) آگهی شد. هپکو در آخرین سال دولت اصلاحات به بخش خصوصی واگذار شد که صاحب کارخانه واگن سازی در اراک بود. در اولین سال های دولت نهم که درآمدهای سرشار ارزی سخاوت دولتمردان را برانگیخته بود، به یک باره واردات ماشین آلات سنگین به روش بی سابقه ای آزاد شد. بی سابقه از این جهت که واردات ماشین آلات دست دوم (عمدتا چینی) که کارآیی مناسبی نداشت نیز در این مصوبه آزاد شد. به گفته برخی از کارشناسان این کار بیشتر شبیه حیف و میل دلارهای نفتی به نفع چین بود تا دلسوزی برای کسب وکارهایی مانند راهسازی و معادن. برخی از این ماشین آلات دست دوم فقط به خاطر جاذبه قیمتی مورد استقبال قرار گرفت و گرنه به اندازه همان قیمت کم هم بازدهی مناسب به خریداران نداد. البته جهش ارزی چند برابری ابتدای دهه 90 سبب شد که قراضه آنها هم بیشتر از مبلغ خریداری شده فروخته شده و در نهایت معامله ای راضی کننده به نظر برسد. پس از گذشت چند سال از این مصوبه، هپکو زیانده شد و با برقراری تحریم های جهانی در دولت دهم، آخرین ضربه به این شرکت وارد شد، زیرا هپکو مونتاژ و ساخت ماشین آلات سنگین با برندهایی متعلق به یک کشور اروپایی و ژاپن را در اختیار داشت.

هپکو یکبار در سال 1392 سرمایه کمتر از 40 میلیارد تومان خود را از محل تجدید ارزیابی زمین هایش به بیش از 230 میلیارد تومان افزایش داد که هزینه استهلاکی برای آن در پی نداشت. با گذشت 5 سال از آن زمان، مجددا سال گذشته با تجدید ارزیابی زمین ها و ساختمان هایش بیش از 1870 میلیارد تومان دیگر بر سرمایه اضافه کرد، تا به سرمایه بالاتر از 2100 میلیارد تومان برسد. این افزایش سرمایه هم گرچه شرکت را از شمولیت ماده 141 قانون تجارت خارج کرد، اما نتوانست تغییری در سودسازی شرکت ایجاد کند. بر اساس صورت های مالی منتهی به پایان خرداد امسال که آخرین گزارش منتشر شده است، زیان انباشته هپکو بیش از (620) میلیارد تومان یعنی حدود (30) تومان به ازای هر سهم است. با وجود این وضعیت مالی، در تابلوی معاملات بازارپایه نماد هپکو با استقبال عجیبی روبه رو شد، به گونه ای که اینک ارزش بازار آن به بیش از 6500 میلیارد تومان بالغ شده است. البته در هفته های اخیر خبرهایی از وضعیت عملیاتی شرکت و اقدامات حمایتی وزیر صمت و مقامات محلی استان مرکزی منتشر شد که البته بازهم خریداری را برای به دست گرفتن مدیریت شرکت ترغیب نکرد. مدتی پیش صحبت هایی درباره واگذاری هپکو به شرکت مپنا از سوی مقامات استان مطرح شد که به نظر نمی رسد عملی باشد. اعتراضات کارگران هپکو به همراه کارگران شرکت بورسی آذرآب (فاذر) در اراک توجه ویژه ای را از سوی مسوولان به این شهر و این دو شرکت جلب کرده است. نکته جالب در آگهی واگذاری، قیمت پایه هر سهم است که کف حدود 120 تومانی برای آن مشخص ولی قیمت تابلوی روز شنبه به عنوان قیمت پایه تعیین شد. قیمت تابلوی هپکو در روز شنبه بین صف فروش در قیمت 292 تومان و صف خرید 310 تومان متغیر بود و با صف خرید چند میلیونی به پایان بازار رسید.

بلوک غیرمدیریتی «کارخانجات صنعتی آزمایش» (لازما) متعلق به سهامدار عمده آن یعنی «گسترش صنایع پیام» (لپیام) برای چندمین بار برای تسویه بدهی مالیاتی لپیام حراج شد که این بار هم معامله ای صورت نگرفت. تفاوتی که این بار با دفعات قبلی داشت قیمت پایه جذاب آگهی نسبت به قیمت روز تابلو و استقبال خریداران از سهم در تابلوی معاملات خرد بود. بیش از 7 درصد از سهام لازما با قیمت پایه 13 هزار و 863 ریال برای فروش آگهی شده بود که گفته می شد این بار خریداری برای آن وجود دارد. حتی عده ای روان شدن معاملات در نماد لپیام از چند روز پیش را به تهیه پول برای خرید این بلوک ربط می دادند. قیمت سهام لپیام پس از اعمال قوانین جدید بازارپایه به صورت پیاپی و تنها با دو استراحت یکروزه از حدود 500 تومان به بیش از دوهزار تومان رسیده بود. گفته می شود اقداماتی از سوی هیات مدیره لپیام صورت گرفت تا بلوک لازما عرضه نشود وگرنه احتمال فروش آن می رفت. با انجام نشدن معامله بلوکی لازما، تابلوی نارنجی شاهد استقبال خریداران در نماد لپیام بود که چندروزی بود صف فروش را هم تجربه کرده بود، طوری که روز دوشنبه صف فروش 3 میلیونی آن جمع شد و بیش از 2 میلیون از سهم نیز در قیمت های متعادل و صف خرید معامله شد.

بلوک 18 درصدی «سرمایه گذاری معیار صنعت پارس» (معیار) متعلق به شرکت خصوصی «مهندسی فن گستر پارس» برای فروش نقدی در روز سیزدهم اسفند و با قیمت پایه بیش از 2400 تومان آگهی شده است. به نظر می رسد این سهامدار قصد فروش خرد این سهم را داشته که با سد قانونی فرابورس روبه رو شده و به انتشار این آگهی روی آورده است. شاید یکی از دلایل این تمایل به عرضه، به رشد قیمتی دور از انتظار این نماد برگردد. معیار در بازگشایی سی ام شهریور امسال خود و پس از چند ماه بسته بودن، مورد لطف ناظر فرابورس قرار گرفت و با رشد 188 درصدی که پیش از آن و بعد از آن نمونه مشابه آن دیده نشد، قیمت خورد. روزهای بعد هم افتان و خیزان به رشد یک تا دو درصدی در تابلوی قرمز ادامه داد تا اینکه در اواخر دی ماه به تابلوی نارنجی منتقل و ادامه رشد قیمتی خود در درصدهای 2 تا 3 درصدی را ادامه داد و به قیمت سه هزار تومان نزدیک شد. بلوک غیرمدیریتی بیش از 6 درصدی شرکت ساختمانی «سخت آژند» (ثاژن) نیز برای فروش نقدی در روز 27 بهمن آگهی شده است. این بلوک که متعلق به شرکت بازارپایه ای «بیمه آرمان» (آرمان) است، با قیمت پایه 750 تومان عرضه شده است. باتوجه به ترکیب سهامداری ثاژن بلوک مزبور و فروشنده آن دارای روابط سهامداری نزدیکی در گروه «سرمایه گذاری دلیران پارس» هستند. ثاژن هنوز مجمع سالانه منتهی به پایان شهریور را برگزار نکرده است، گرچه یکبار در پایان دی ماه تاریخی را برای مجمع تعیین کرد و چون نتوانست صورت های مالی خود را آماده کند، آن را لغو کرد. اینک برای 29 بهمن تاریخ مجمع تعیین شده و صورت های مالی حسابرسی نشده هم روی کدال قرار گرفته است که براساس آن شرکت به ازای هر سهم 2 تومان سود ساخته که تفاوت چندانی با سال گذشته ندارد. ثاژن هنوز مطالبات برخی از سهامداران ناشی از سود سال های قبل را پرداخت نکرده است.