آرشیو چهار‌شنبه ۲۳ بهمن ۱۳۹۸، شماره ۹۷۰۶
اجتماعی
۱۰

گزارشی از غافلگیری دوباره مدیریت بحران در کشور

دردسرهای برف گیلان

گروه اجتماعی: روز گذشته در پی تغییرات جوی و کاهش شدید دما و بارش برف و کولاک، محور قزوین-رشت مسدود و برق 246 هزار مشترک به همراه آب شرب 12 هزار مشترک گیلانی قطع شد و به رغم تلاش های صورت گرفته برای بازنگه داشتن باند پروازی با توجه به بارش سنگین برف و تداوم آن، تمامی پرواز ها به دلیل نامساعد بودن شرایط جوی و کاهش دید افقی لغو شد. 

تمامی این اتفاقات در شرایطی رخ داد که معاون عمرانی استاندار گیلان با اشاره به آغاز بارش برف در برخی شهرستان های این استان، تاکید کرده بود، ستاد مدیریت بحران تمهیدات لازم برای مقابله با مشکلات ناشی از بارش برف را اتخاذ کرده است. این بارش برف همانند سایر بارش ها نشان داد که مدیریت بحران همواره قابلیت غافلگیری را دارد و مسئله مهمتر اینکه، علم مدیریت بحران در ایران، از شدت بد عملی و بی عملی همانند کیمیاست، کیمیایی که پس از وقوع هر حادثه ای نبودنش بیشتر احساس می شود. 

شاید بتوان بزرگ ترین دلیل این اتفاقات نامبارک را سهل انگاری و عدم آینده نگری دانست و از سوی دیگر همه ما تصورمان این است که باید با بحران زمانی مقابله کنیم که رخ داده است. اشتباهی که در طول سال های اخیر مکررا مرتکب شده ایم در صورتی که باید هر لحظه آماده وقوع بحران باشیم و باید برای مدیریت آن قبل از وقوع  اقدام نماییم. به نظر می رسد از جمله نقاط مشترکی که در تمامی حوادث و بحران ها به چشم می خورد، سردرگمی سازمان های مرتبط با این وضعیت است. اگر چه هریک از آنها به خوبی می دانند که باید چه کاری انجام دهند  اما باز به گونه ای عمل می کنند که گویا هیچ آموزش و تخصصی ندارند. 

در کنار موارد مورد اشاره، سرعت تصمیم گیری در مدیریت بحران از اهمیت بسیاری برخوردار است. در واقع بین سرعت تصمیم گیری و سرعت کنترل بحران ارتباط مستقیم وجود دارد به بیان دیگر هر اندازه سرعت تصمیم گیری از سوی مدیریت بحران بیشتر باشد، سرعت کنترل بحران نیز بیشتر خواهد بود. مسئله اصلی در مدیریت بحران، چگونگی سنجش فوریت و اولویت تهدید است. در سنجش، طبقه بندی و تشخیص اولویت و فوریت تهدید عوامل بسیاری تاثیرگذار هستند. زمان تهدید، مکان و شدت تهدید، توان و قدرت تهدید، عامل تهدید، عمق و دامنه تهدید، نوع تهدید، هدف مورد آماج تهدید و ابزار تهدید از مهمترین این عوامل هستند. 

غافلگیری دوباره مدیریت بحران

مدیریت بحران برای مواجهه با موقعیت های غافل گیرکننده و غیر منتظره پیش از هر چیزی نیازمند تجربه، آمادگی، مهارت، سرعت عمل، هوشمندی و خلاقیت است. مدیریت بحران فرآیند برنامه ریزی وعملکرد است که با مشاهده سیستماتیک بحران ها و تجزیه و تحلیل آن ها در جستجوی یافتن ابزاری برای کاهش اثرات بحران است. صاحب نظران بر این موضوع اتفاق نظردارند که در هنگام بحران بیشترین فشار بر مدیران  سازمان وارد می شود، از این رو مدیران برای مواجهه مناسب با بحران نیازمند ایجاد آمادگی و پرورش قابلیت های خود هستند. مدیریت بحران با توجه به نوع بحران ها (طبیعی غیرطبیعی) و همچنین باتوجه به چرخه بحران نیازمند انجام اقداماتی هستند که ضمن انجام آن اولا حتی المقدور خساراتی ناشی از بحران را به حداقل برسانند و ثانیا مانع وقوع اتفاقات ثانویه شوند، پس سازمان ها مجبورند همراه با افزایش پیچیدگی و توان تولیدی خود، توان رویارویی و مواجهه با بحران های مختلف را در خود افزایش دهند. امری که تنها با برنامه ریزی های میان مدت و بلند مدت ممکن می گردد. 

اما در ماجرای برف گیلان، آنچه بیش از همه به چشم آمد، نداشتن برنامه ریزی و عدم آمادگی بود. برهمین اساس محمد رودباری، مدیرکل دفتر مدیریت بحران و تجهیز ماشین آلات تا لحظه نگارش این متن به خبرنگار ایلنا گفته است: در مسیر قزوین- رشت بعد از عوارضی رشت و در مسیر فومن - سراوان شاهد بارش حدود یک متر برف هستیم و متاسفانه تعدادی از خودروها در این شرایط در جاده گیر کرده اند، هر چند راهداران در مسیر حضور دارند اما هلال احمر باید به کمک مردم بشتابد و آن ها را نجات دهد.

رودباری با بیان اینکه تیم راهداری از سایر استان های همجوار برای بازگشایی مسیر وارد استان گیلان شده اند، ادامه داده است: بازگشایی مسیر بستگی به شرایط جوی دارد و به محض اینکه بارش برف قطع شود، نسبت به پاک سازی و بازگشایی مسیر اقدام می شود.

مدیرکل دفتر مدیریت بحران و تجهیز ماشین آلات تاکید کرده است: تنها مشکل در استان گیلان است و سایر استان ها با مسدودیت محور مواجه نیستند.

قطعی آب و برق

سید محسن حسینی، مدیرعامل آب و فاضلاب شهری گیلان با اشاره به اینکه از 700 هزار مشترک گیلانی متاثر از بارش شدید برف، آب شرب 12 هزار مشترک در استان قطع است، عنوان کرده است: آب شرب در شهر های فومن، ماسال، صومعه سرا و رحیم آباد براثر بارش شدید برف قطع شده و در تلاشیم با دیزل ژنراتور و با کمک همکاران شرکت برق، شبکه آبرسانی این مناطق را راه اندازی کنیم.

وی با بیان اینکه آب شرب دیگر شهر هایی که برق آن ها دچار مشکل شده، دچار افت فشار شده، اما قطع نیست، اظهار کرده است: به دلیل اینکه آب شرب آپارتمان ها از طریق پمپ تامین می شود، ممکن است که شهروندان با قطعی آب شرب روبه رو شوند.

در همین حال، حمیدرضا حکمت، مدیر روابط عمومی شرکت توزیع نیروی برق گیلان نیز گفته است: به علت بارش سنگین برف تعداد مشترکان بدون برق در استان از 90 هزار به 246 هزار مشترک افزایش یافته است و با توجه به بسته بودن راه های اصلی و فرعی نیرو های عملیاتی شرکت توزیع برق نمی توانند با خودرو برای رفع خرابی ها و مشکلات عازم این مناطق شوند؛ از این رو مجبورند پیاده اعزام شوند که زمان بر است.

حکمت پارگی سیم های برق بر اثر بارش سنگین برف، سقوط شاخه های درختان بر کابل های برق و مسدود بودن راه ها و غیرممکن شدن تردد به برخی از این مکان ها و رفع خرابی ها را از دلایل طولانی شدن قطع برق عنوان کرد.

حکمت شهر های دچار قطعی برق را رشت، صومعه سرا، فومن، شفت، انزلی، رضوانشهر، لنگرود، لاهیجان و آستانه اشرفیه عنوان و تصریح کرده است: بیشترین قطعی برق در شهرستان آستانه اشرفیه و لاهیجان بوده است.

غلامرضا کریم، مدیر کل فرودگاه گیلان روز گذشته اعلام کرد، تمامی پرواز های فرودگاه رشت تا اطلاع ثانوی لغو شده و علیرغم تمام تلاش ها برای بازنگه داشتن باند پروازی با توجه به بارش سنگین برف و تداوم آن، از شب گذشته تمامی پرواز ها به دلیل نامساعد بودن شرایط جوی و کاهش دید افقی انجام نمی شود.

حال باتوجه به آنچه گفته شد، بازهم باید تاکید کرد، حوادث و بلایای طبیعی و غیر طبیعی زیادی در کشور اتفاق افتاده و هربار سیستم عریض و طویل مدیریت بحران عملکرد قابل دفاعی نداشته و به دفعات از خود پرسیده ایم: مدیریت بحران چیست و چه جایگاهی دارد و مدیران ما چقدر دانش و آمادگی مقابله با بحران را دارند؟ که البته هربار پاسخ خود را باتوجه به نوع عملکرد مدیران و ضعف مدیریت بحران دریافت کرده ایم!