آرشیو دو‌شنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۸، شماره ۳۶۳۸
جهان
۷

سرعت انتشار تئوری های توطئه، بیشتر از ویروس ها

چرا کرونا سلاح بیولوژیک نیست

ویروس کرونا زودتر از آنچه انتظار می رفت از مرزهای چین خارج شد و اکنون تمام قاره ها را درگیر خود کرده است. تا روز گذشته بیش از 14 هزار نفر مبتلا به این ویروس عفونت تنفسی تشخیص داده شدند و تعداد قربانیان آن هم از 300 نفر عبور کرده، اما ظاهرا سرعت انتشار اطلاعات غلط و تئوری های توطئه در مورد این بیماری بیش از سرعت انتقال این ویروس است. به گزارش فارن پالسی، هنوز ناشناخته های زیادی در مورد کرونا وجود دارد، اما تعدادی از محققان اعتقاد دارند که عملکرد این ویروس شباهت زیادی به سندرم تنفسی خاورمیانه (MERS) و سندرم تنفسی حاد (SARS) دارد؛ دو ویروسی که در دهه اخیر گسترش یافت و سپس مهار شد.

اغلب ایرلاین های معتبر پروازهای خود را از مبدا یا به مقصد چین معلق کرده اند و در داخل چین نیز محدودیت های مسافرتی اعمال شده و بیش از یک هفته است که شهر 11 میلیون نفری ووهان، مرکز استان هوبی در چین که مبدا انتشار این ویروس بوده در قرنطینه کامل است. با وجود نگرانی هایی که در داخل و خارج چین وجود دارد، مقام های بهداشتی چین ادعا می کنند که جایی برای نگرانی، به خصوص در غرب نیست و این ویروس توانایی انتقال چندان زیادی ندارد.

اما تئوری های توطئه توانایی گسترش بسیار بالایی دارند. هفته گذشته روزنامه واشنگتن تایمز که برخلاف واشنگتن پست، روزنامه ای ایدئولوژیک و تندرو است، در مقاله ای مدعی شده بود که این ویروس از یک آزمایشگاه نظامی در ووهان چین منتشر شده است. در جزئیات این مقاله آمده بود موسسه ویروس شناسی ووهان که تحت نظر حکومت چین اداره می شود، به خواست پکن در مورد استفاده نظامی از ویروس کرونا در حال تحقیق بوده و این ویروس هم از این موسسه به بیرون راه یافته است.

منابع بی اساس

اساس این ادعا نیز نقل قولی از «دنی شوهام»، یک مقام امنیتی سابق اسرائیلی است که در زمینه تسلیحات بیولوژیک تخصص دارد. او می گوید: «احتمالا آزمایشگاه های مشخصی در این موسسه از سوی حکومت چین مامور شده بودند تا در مورد استفاده غیرقانونی و توسعه تسلیحات بیولوژیک تحقیق کنند».

حتی در این نقل قول هم شوهام قاطعانه تایید نکرد که این ویروس ناشی از یک سلاح بیولوژیک است، اما ایده چنین چیزی کافی بود تا دیگر رسانه ها هم به آن بال وپر بدهند. یک ایستگاه رادیویی در تگزاس با انتشار این گزارش واشنگتن تایمز نتیجه گرفت که «برخی کارشناسان اطلاعاتی اعتقاد دارند که واحد جنگ بیولوژیک در ارتش چین مسئول انتشار ویروس کروناست».

ستون نویس روزنامه عامدپسند «تورنتو سان» هم بر اساس این فرضیات و ادعاها مقاله ای نوشت و همچنین با انتشار ویدئویی در یوتیوب گفت: «چرا جریان غالب رسانه های جهان به ریشه انتشار این ویروس مرگبار نمی پردازند؟ آیا حقیقت دارد که واحد جنگ بیولوژیکی ارتش چین مسئول انتشار ویروس کروناست؟» منبع تمام این ادعاها اظهارات بی اساس فردی است که پیش از این هم نشان داده بود منبع قابل اعتمادی محسوب نمی شود. شوهام پیش از این هم در سال 2017 در گفت وگو با اسپوتنیک، بازوی پروپاگاندای حکومت روسیه، ادعا کرده بود که داعش توانایی استفاده از تسلیحات شیمیایی را در اختیار اعضای گوش به فرمانش در غرب قرار داده تا در مواقع ضروری از آن استفاده کنند. در روزهای گذشته هم رسانه های عامدپسند متعددی به انتشار فرضیات مرتبط با تئوری توطئه در مورد ویروس کرونا پرداختند و حتی یکی از آنها ادعا کرد که محققان کانادایی این ویروس را در سال 2018 به چین فروخته اند.  

تئوری های توطئه

دیوید فیسمن، پروفسور بیماری های مسری در مدرسه سلامت عمومی دانشگاه تورنتو، درباره این ویروس و شایعات مرتبط با آن به فارن پالسی می گوید: «تردیدی نیست که ویروس کرونا ویروسی جدید است و نمی توان آن را با سارس یا دیگر ویروس هایی که به سیستم تنفسی آسیب می رسانند مقایسه کرد. هر ویروس جدیدی، به خصوص ویروس هایی که سرعت انتشار بالایی دارند می توانند باعث ایجاد وحشت و ترس نزد مردم شوند و همین ترس باعث می شود مردم برای یافتن پاسخ سوالات خود به تئوری های توطئه روی بیاورند. اما اگر کمی با دنیای بیماری های عفونی نوظهور آشنا باشیم، به راحتی این واقعیت غیرقابل انکار را می پذیریم که بیماری هایی که به سرعت جهش می یابند و انسان را آلوده می کنند، بخشی جدایی ناپذیر از طبیعت هستند».

علاقه مندان به تئوری توطئه تنها به خبرسازی در مورد منشا این ویروس اکتفا نکرده اند و آمارهای عجیبی از پیشرفت این ویروس ارائه می دهند. بر اساس یکی از ارزیابی ها که در شبکه های اجتماعی دست به دست می چرخد، «آماری که از تعداد مبتلایان و قربانیان ویروس کرونا منتشر شده واقعی نیست و تا یک ماه آینده حدود 11.5 میلیون نفر به این ویروس مبتلا خواهند شد و 800 هزار نفر هم در اثر آن جان خود را از دست خواهند داد». 

این اعداد و ارقام بدون هیچ استدلال قانع کننده ای منتشر شده است. فیسمن می گوید: «این واقعا وحشتناک است. چنین اقدامات غیرمسئولانه ای تنها به وحشت عمومی دامن می زند. همه می دانیم که اگر در برابر هر بیماری ای هیچ اقدامی انجام نشود، می تواند با سرعت گسترش پیدا کند و قربانیان زیادی برجا بگذارد. افرادی که این گونه آمارهای عجیب را منتشر می کنند، با تکیه بر این واقعیت قصد دارند ادعای خود را نزد مخاطبانشان معتبر جلوه دهند. 

بر اساس قانون فار که به اعتبار یک ویروس شناس نامدار بریتانیایی به این نام خوانده می شود، رفتار انسان در مواجهه با بیماری ها و ویروس های جدید تغییر می کند و با اقدامات بهداشتی و با گذشت زمان، سرعت انتقال ویروس به مرور کاهش پیدا می کند و سپس متوقف می شود. با اینکه هنوز نمی توان مقایسه ای میان کرونا و دیگر ویروس های مشابه انجام داد، اما رفتار ویروس ها تقریبا مشابه است و انسان هم به سرعت روش مقابله با آن را پیدا می کند. در مورد شیوع سارس در سال 2002 و التهاب تنفسی خاورمیانه در سال 2012 هم دیدیم که با وجود سرعت بالا در هفته های اول انتشار، به مرور از سرعت شیوع آن کاسته و سپس متوقف شد».