آرشیو پنج‌شنبه ۲۴ بهمن ۱۳۹۸، شماره ۹۷۰۷
بین الملل
۹
ترجمه و تحلیل

وقتی اروپا از حفظ برجام سخن می گوید!

گروه بین الملل: اتحادیه اروپا طی روزهای اخیر به کررات بر ضرورت حفظ برجام تاکید کرده و از سوی دیگر، همچنان مکانیسم حل اختلافات در توافق هسته ای (موسوم به مکانیسم ماشه) را فعال ساخته است. جوزپ بورل، رئیس سیستم خارجی اتحادیه اروپا، در یک کنفرانس مطبوعاتی اظهار نموده است :

اتحادیه اروپا هنوز امیدوار است که از طریق سازوکار تجارت INSTEX با ایران، توافق هسته ای با این کشور را حفظ کندوامیدوارم که ما به این امرو امکان برسیم که تعداد معینی معامله از طریق INSTEX انجام دهیم وبتوانیم که این توافق را حفظ کنیم. اما در حال حاضر من نمی توانم این موضوع را به شما تضمین دهم.

محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران در اواخر ژانویه گفت که کشورهای اروپایی هنوز از طریق سازوکار INSTEX، معامله ای انجام نداده اند، اما سخن از پایان کار برجام هنوز زود است.

پس از پایان دوران مسئولیت فدریکا موگرینی، جوزف بورل مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و متعاقبا، مسئول کمیته مشترک برجام شد. مواضع مثبت جوزف بورل مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نسبت به برجام، با توجه به سابقه چپ گرایانه و سوسیالیستی او قابل پیش بینی بود؛ چراکه بورل با برخی از جریان های افراطی حاضر در اروپا که سیاست هایی نزدیک به آمریکا اتخاذ می کند، زاویه و فاصله دارد، اما باید این نکته را مدنظر قرارداد که قضاوت ما درباره شخص بورل نبوده و ما مسئولیت حقوقی او و کلیت مجموعه اتحادیه اروپا را بررسی می کنیم. اساسا سیاست خارجی و خروجی رفتار اتحادیه اروپا را نه جوزف بورل بلکه تروئیکای اروپایی یعنی سه کشور انگلیس، آلمان و فرانسه تعیین می کنند.اگرچه بورل مسئولیت سیاست خارجی اتحادیه اروپا را بر عهده دارد، اما تصمیمات نهایی در قبال برجام محصول رایزنی های مشترک سه بازیگر یعنی لندن، برلین و پاریس است و درنهایت مثل آن چه تاکنون شاهد آن بودیم امکان دارد این بازیگران تصمیم بگیرند در زمین آمریکا بازی خاصی را دنبال کنند. باید قبول کنیم که مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نه تنها توانایی جلوگیری از این رویکرد بازیگران اروپایی را نداشته بلکه در برخی موارد به سخنگوی آن ها هم تبدیل می شود یا مانند موگرینی مسئول سابق سیاست خارجی اروپا در مواجهه با سیاست های سه کشور اروپایی طرف مذاکرات هسته ای، درنهایت سکوت را انتخاب می کند.

در برهه زمانی فعلی، برخی معتقدند که عدم اصرار فعلی سه کشور انگلیس، آلمان و فرانسه مبنی بر ارجاع پرونده برجام به شورای امنیت سازمان ملل متحد، نشانه ای از حسن نیت اتحادیه اروپا و عزم واقعی آن برای حل معضلات موجود در توافق هسته ای با ایران است.بااین حال طرفداران این نگاه و فرضیه فوق الذکر، هرگز تمرکزی بر اصل ماجرا و موضوعیت بحران، یعنی همراهی آمریکا و اروپا در استراتژی مهار همه جانبه ایران نمی کنند.

علی رغم برداشت ها و تفاسیر بعضا مثبتی که در قبال مواضع بورل به چشم می خورد، باید توجه داشت مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در سفر خود به تهران، کمترین هجمه ای را متوجه مقصر اصلی پیچیده سازی وضعیت برجام، یعنی ایالات متحده و دولت ترامپ نکرد! درهرحال، باید پذیرفت که مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، عملا در برخی موارد و مقاطع ، قدرت مهار بازی و تصمیم مشترک تروئیکای اروپایی را نداشته و همان گونه که اشاره شد، ناچار است به صورت خواسته یا ناخواسته به سخنگوی آن ها تبدیل شود.