آرشیو سه‌شنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۸، شماره ۳۶۳۹
سیاست
۳

مسئول سیاست خارجه اتحادیه اروپا با مقامات ایران دیدار کرد: گفت و گو بعد از نامه 14 صفحه ای

حامی برجام در روزهای سخت توافق هسته ای به تهران آمد تا با مقامات ایران گفت وگو کند. جوزف بورل، نماینده ویژه اتحادیه اروپا در روابط خارجی و سیاست های امنیتی، روز گذشته به تهران آمد تا با وزیر امور خارجه، رئیس جمهور و رئیس مجلس ایران دیدار و گفت وگو کند. به گزارش اداره کل اطلاع رسانی و امور سخنگویی وزارت امور خارجه، روز گذشته دو دیدار با ظریف داشت. طبق این گزارش، طرفین در دیدار اول درباره موضوعات مختلف دوجانبه با اتحادیه اروپا، برجام و نیز مهم ترین تحولات منطقه ای و بین المللی تبادل نظر کردند. شرایط در منطقه خلیج فارس و لزوم کاهش تنش های منطقه ای، طرح معامله قرن و پیامدهای خطرناک آن برای منطقه و جهان، اینستکس، برجام، تحولات در عراق، سوریه و یمن از مهم ترین محورهای دو دور گفت وگو میان ظریف و جوزف بورل بود. بورل یک بار دیگر نیز، بعدازظهر روز گذشته با ظریف به رایزنی نشست. سخنگوی وزارت خارجه شب گذشته خبر داد وزیر خارجه ایران چند روز پیش نامه ای 14 صفحه ای درباره برجام و تلاش اروپایی ها برای استفاده از مکانیسم حل وفصل اختلافات در برجام  به مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نوشته بود و تلاش اروپایی ها در این زمینه را زیر سوال برده بود. احتمالا در گفت وگوهای روز گذشته ظریف و بورل، این موضوع نیز بررسی شده باشد.

سخنگوی وزارت خارجه کشورمان روز گذشته پیش از این دیدار تاکید کرده بود که محمدجواد ظریف گفت وگوی صریحی با بورل خواهد داشت. سیدعباس موسوی گفت: «ایشان در این سفر علاوه بر دیدار با آقای ظریف، با رئیس جمهور و رئیس مجلس شورای اسلامی دیدار خواهند کرد و پیش بینی می کنیم که گفت وگوی مقامات ایرانی با آقای بورل صریح خواهد بود». موسوی با بیان اینکه حدود دو هفته پیش نیز ظریف و بورل در حاشیه اجلاس رایسینا در هند با هم دیدار کردند، گفت: «در این دیدار آقای ظریف به صورت صریح و شفاف با ایشان گفت وگو کردند و به نظر می رسد این روند در دیدار بعدی نیز ادامه داشته باشد». او با بیان اینکه ما دلخوری های شدیدی از اروپایی ها داریم، گفت: «بعد از خروج آمریکا از برجام، اروپایی ها با وجود وعده هایی که داده بودند، به تعهدات خود درباره این توافق بین المللی عمل نکردند و با بی عملی خود نشان دادند که کاری از پیش نمی برند یا اراده یا توان لازم برای این موضوع را ندارند».

وزیر امور خارجه روز گذشته در گفت وگویی با خبرنگاران درباره سفر جوزف بورل به ایران گفت ایشان درخواست کردند و منتظریم ببینیم چه می گویند. ظریف در پاسخ به سوال ایسنا درباره محتوای نامه 14 صفحه ای اش به رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا تصریح کرد: «در این نامه تاکید بر این است که کشوری که حق استفاده از ماده 36 را داشته است، با مستندات انکار ناپذیر، ایران بوده و این کار را هم انجام داده و آنها ناکام بودند و دچار نقض اساسی برجام شدند و ما اقدامات جبرانی ماده 36 را انجام دادیم. آنها هیچ حقی برای دست درازی به ماده 36 برجام ندارند. خیلی مفصل با متن و شکل نشان دادیم آنها چه اشتباه فاحشی داشتند».برجام، قطعا مهم ترین موضوع گفت وگوی ظریف و بورل است؛ اما ایران و اروپا گفت وگوهای دیگری نیز در میان خود درباره مسائل مختلف دارند که می تواند شامل اینستکس، مسائل محیط زیستی و دیگر مسائل باشد؛ اما مهم ترین مسئله در این زمینه احتمالا تلاش قدیمی اتحادیه اروپا برای بازگشایی یک دفتر نمایندگی در تهران است و البته همواره با مخالفت هایی مواجه بوده است.

تلاش های برجامی بورل

بورل که مهر ماه به جای موگرینی نشست، یک ماه پس از تصدی مقام هماهنگ کننده عالی سیاست خارجی اتحادیه اروپا در گفت وگو با روزنامه اسپانیایی El País، در پاسخ به این سوال که آیا باید خط قرمزی برای ایران در زمینه فعالیت های هسته ای تعیین کرد، گفت: ما تا حد زیادی خواهان دوام برجام هستیم. از مقامات ایرانی می خواهیم هر کاری را که برای زنده نگه داشتن توافق لازم است، انجام بدهند و اینکه کاری انجام دهند که به ازبین رفتن برجام منجر شود، اشتباه بزرگی خواهد بود. بورل همچنین با اظهار پایبندی سرسختانه به برجام، افزود: «ما به دوستان ایرانی مان می گوییم که ممانعت برای ازبین رفتن توافق، بهترین کاری است که می توانند انجام دهند». اقدام اروپایی ها در کلیدزدن روند حل اختلاف علیه ایران با اوایل دوران بورل مصادف شد؛ اما او همچنان به دنبال حفظ برجام است. برخی کارشناسان نیز معتقدند رویکرد بورل پس از اقدام اروپایی ها در راستای خرید زمان بیشتر در وضعیت ناپایدار فعلی و جلوگیری از ادامه روند نزولی وضعیت تا زمانی است که امکان تصمیم گیری بهتری فراهم باشد. بورل اوایل بهمن با انتشار بیانیه ای از تمدید بازه زمانی مکانیسم حل اختلافات در برجام خبر داد. او در این باره گفت: «به دلیل پیچیدگی مسائل موجود، بر سر اینکه به زمان بیشتری نیاز است، به توافق رسیده ایم؛ بنابراین این بازه زمانی را تمدید می کنیم». او اواخر دی ماه نیز در یک کنفرانس خبری در پایان نشست وزیران خارجه اتحادیه اروپا در بروکسل گفت که قصد دارد با همه طرف های توافق هسته ای گفت وگو کند و از همه ظرفیت ها برای ازبین بردن اختلافات استفاده کند. این دیپلمات اسپانیایی در این کنفرانس خبری اعلام کرد که سازوکار حل اختلاف برجام مشخص نیست و ابهاماتی در آن دیده می شود. این «ابهامات» احتمالا در گفت وگوی روز گذشته بورل با مقامات ایران بررسی شده اند.

اولین سفر بورل به تهران در حالی انجام می شود که نخستین گفت وگوی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با وزیر امور خارجه ایران، اواسط دی ماه سال جاری انجام شد. بورل در تماس با محمدجواد ظریف بر لزوم کاهش تنش در منطقه و حفظ برجام تاکید کرد. او در این باره در یک پیام توییتری نوشت: «با محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران، درباره تحولات اخیر صحبت کردم... . درباره اهمیت حفظ برجام که همچنان اهمیتی حیاتی برای امنیت جهانی دارد، صحبت کردم. من به نقش خود به عنوان هماهنگ کننده متعهدم». همچنین ماه گذشته جوزف بورل، با محمدجواد ظریف در دهلی نو دیدار کرد. بورل در آن دیدار با بیان اینکه اتحادیه اروپا طرفدار حفظ قرارداد هسته ای است، افزود این قرارداد به علت تنش در حال اوج در خاورمیانه، بیش از هر زمان دیگری مهم است. وزیر امور خارجه ایران نیز در ادامه در یک گفت وگوی صریح و مستند با برشمردن اشتباهات و بی عملی اروپایی ها در قبال تعهدات شان در برجام، اقدام اخیر سه کشور اروپایی و ادعاهای آنها را مردود خواند و خواستار تصحیح رفتار آنان در قبال ایران و برجام شد.