آرشیو سه‌شنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۸، شماره ۳۶۳۹
اقتصاد
۵

عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام مخالفت عده ای با ورود به بورس کالایی را واکاوی می کند: شفافیت در بازار اتمی

مخالفان بورس از چه فرار می کنند؟ غلامرضا مصباحی مقدم عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام که با سمت ریاست کمیته فقهی بورس هم او را می شناسند، این پرسش مهم را که این روزها بسیار در رسانه ها درباره آن می بینیم، پاسخ می دهد. او علت این فرار را تعارض منافع عنوان می کند و می افزاید: من تصور می کنم منافع شخصی آنها اقتضا می کند که از بورس فراری باشند. چراکه وقتی عرضه در بورس انجام شود؛ معاملات به صورت کاملا شفاف صورت می گیرد و قیمت ها بین بازار بورس ما و بورس های منطقه ای خیلی قرابت پیدا می کند. کاهش سطح سود افراد به سطحی منطقی سبب می شود آن دسته از معامله گرانی که دنبال سودهای کلان هستند از ورود به بورس استقبال نکنند.سازمان ناظر وظیفه قانونی دارد که جلوی دست کاری قیمتی را بگیرد و با تخلفاتی که در این زمینه به وجود می آید برخوردهای قانونی شدیدی داشته باشد. بنابراین این طور نیست که ما قیمت کالاهایی را که در بورس عرضه می شود از ناحیه بورس قلمداد کنیم و بورس را قیمت گذار بدانیم. به گفته او، در بازار سرمایه عرضه محصولات به صورت شفاف است و امکان پنهان کردن دادوستد در این بازار وجود ندارد. عرضه کننده اگرچه ممکن است تعدادی شرکت خاص باشد، اما خریداران نامحدود و گسترده هستند. به عبارتی بازار ذره ای است و چون بازار ذره ای و اتمی است، کشف قیمت در این بازار به سرعت و با دقت کامل صورت می گیرد.
موضوع قیمت گذاری اخیرا از سوی برخی فعالان اقتصادی که مخالف حضور در بورس هستند، مورد نقد قرار می گیرد. این افراد با اشاره به افزیش قیمت ها در بورس، عرضه کالا در این بازار را موجب گرانی می دانند. به نظر شما این گفته چقدر اساس منطقی دارد؟

بازار سرمایه یا بورس اوراق بهادار به دو بخش تقسیم می شود؛ سازمان بورس اوراق بهادار و شرکت های بورسی. شرکت های بورس آن شرکت هایی هستند که مسئول خرید و فروش سهام هستند اما بورس اوراق بهادار مسئول نظارت است و صرفا نظارت می کند. همانند بانک مرکزی که بر بانک ها نظارت می کند. اصولا از سال 1384 که این تفکیک صورت گرفته هیچ گونه امکان دستکاری قیمتی وجود ندارد. چراکه سازمان ناظر وظیفه قانونی دارد که جلوی دستکاری قیمتی را بگیرد و با تخلفاتی که در این زمینه به وجود می آید برخوردهای قانونی شدیدی داشته باشد. بنابراین این طور نیست که ما قیمت کالاهایی را که در بورس عرضه می شود، از ناحیه بورس قلمداد کنیم و بورس را قیمت گذار بدانیم. به گفته او در بازار سرمایه عرضه محصولات به صورت شفاف است و امکان پنهان کردن دادوستد در این بازار وجود ندارد. عرضه کننده اگرچه ممکن است تعدادی شرکت خاص باشد اما خریداران نامحدود و گسترده هستند. به عبارتی بازار ذره ای است و چون بازار ذره ای و اتمی است، کشف قیمت در این بازار به سرعت و با دقت کامل صورت می گیرد.

سازوکار کشف قیمتی که در بورس عرضه می شود، چگونه است؟

عرضه محصولات از سوی شرکت هایی که تایید شده اند صورت می گیرد. باید در نظر داشته باشید که در این بازار خرید و فروش به صورت نقد انجام می شود و این موضوع بر کشف قیمت اثرگذار است. در واقع قیمت ها در بازاری کاملا رقابتی و بر اساس میزان تقاضا کشف می شود.

در بازار سرمایه عرضه محصولات به صورت شفاف است و امکان پنهان کردن دادوستد در این بازار وجود ندارد. عرضه کننده اگرچه ممکن است تعدادی شرکت خاص باشد اما خریداران نامحدود و گسترده هستند. به عبارتی بازار ذره ای است و چون بازار ذره ای و اتمی است، کشف قیمت در این بازار به سرعت و با دقت کامل صورت می گیرد. از طرف دیگر چون این بازار نقدشوندگی بالایی دارد، قیمت ها بهتر از بازار واقعی کالا و خدمات به دست می آید. از این جهت می توان گفت امکان دستکاری قیمت ها در این بازار تقریبا وجود ندارد.

اتفاقا برای یک سری از محصولات مانند گندم که البته هنوز عرضه ای در بورس ندارد، می تواند مناسب تر از بازار واقعی باشد. چراکه وقتی دولت گندم کشاورزان را با قیمت تضمینی خریداری می کند، مطالبات گندم کاران را با تاخیرهای چندماهه پرداخت می کند. از جهت نقدبودن بازار سرمایه، می توان گفت بورس بسیار بیشتر از بازار واقعی برای تولیدکنندگان منفعت دارد.

بله همین طور است. چون در بورس تا زمانی که پول پرداخت نشود، دادوستد شکل نمی گیرد. ابتدا متقاضی تقاضای خود را به کارگزار می دهد، از طرف دیگر عرضه کننده عرضه خود را توسط کارگزار ثبت می کند؛ سپس با پولی که به حساب کارگزار از طریق معامله الکترونیکی واریز می شود، دادوستد انجام می شود. یعنی معاملات و پرداخت وجوه آن در بورس فوری است.

پس علت مخالفت برخی از فعالان اقتصادی با عرضه محصولات در بورس چیست؟

من تصور می کنم منافع شخصی آنها اقتضا می کند که از بورس فراری باشند. چراکه وقتی عرضه در بورس انجام شود، معاملات به صورت کاملا شفاف صورت می گیرد و قیمت ها بین بازار بورس ما و بورس های منطقه ای خیلی قرابت پیدا می کند و امکان خریدار خارجی وجود دارد. از این جهت آنها می خواهند در خارج از بورس عرضه کنند تا قدرت چانه زنی خود را بالا ببرند.

فروشندگان از عرضه محصولاتشان در بورس چه سودی می برند؟

سود بر اثر قیمت در بازار سرمایه شکل می گیرد. یعنی سودی که برای فروشندگان ایجاد می شود یک حاشیه سود معقول و منطقی است؛ نه یک سود دستوری. این سود روزانه هم می تواند نوسان داشته باشد.

برای صادرات محصولات می توان از طریق بورس عمل کرد؟

رابطه بین بورس ایران و بورس های خارج را به صورت گسترده فراهم نکردیم؛ یعنی این فرصت فراهم نشده است. اگر این فرصت فراهم شود، بدیهی است که می توان از طریق ارتباط بورس های داخلی و خارجی برای صادرات برنامه ریزی کرد.

زیرساخت های آن وجود دارد؟

زیرساخت های آن وجود دارد و می توان این ارتباط را برقرار کرد. در حال حاضر متقاضیان خارجی می توانند از بورس ما خرید کنند. همان گونه که در بورس نفت اتفاق می افتد.