آرشیو شنبه ۲۴ اسفند ۱۳۹۸، شماره ۵۶۲۲
رسانه: دور دنیا
۸

بررسی گمانه ها درباره منشا بیولوژیکی کرونا و سابقه حملات ویروسی در جهان

جنگ بیولوژیک چقدر جدی است؟

گروه بین الملل: حمله بیولوژیک؛ ذکر این عبارت در پیام روز پنجشنبه مقام معظم رهبری خطاب به سردار سرلشکر باقری، فرمانده ستاد کل نیروهای مسلح ایران، بیش از هر زمان دیگر توجه افکار عمومی و حتی رسانه های جهانی را بر احتمال صحت فرضیه آغاز جنگ بیولوژیک معطوف کرد. در پیام ایشان ضمن صدور فرمان تاسیس قرارگاه بهداشتی- درمانی با هدف پیشگیری از شیوع بیشتر ویروس کرونا در ایران آمده است: این اقدام با توجه به قرائنی که احتمال حمله بیولوژیکی بودن این رویداد را مطرح کرده، می تواند جنبه رزمایش دفاع بیولوژیک نیز داشته و بر اقتدار و توان ملی بیفزاید. گرچه وجود عبارت حمله بیولوژیک در پیام مقام معظم رهبری بازتاب گسترده ای در سطح رسانه ها داشته، اما این اولین بار نیست که چنین فرضیه ای درباره انتشار پر سرعت و عجیب ویروس کرونا مطرح می شود.

پیش از این نیز، مقامات و سیاستمداران ایرانی و جهانی نگرانی هایی را در این باره مطرح کرده اند. برای مثال دمیتری نویکوف، رئیس کمیته امور بین الملل در مجلس دومای روسیه ضمن طرح این شبهه گفته است: این واقعیتی غیر قابل انکار به شمار می رود که آمریکا مدت هاست در برخی کشور ها روی ساخت سلاح های بیولوژیک کار می کند و این اقدامات غیر قانونی دیگر موضوعی محرمانه نیست. اشاره نویکوف به افشاگری وزارت دفاع روسیه و همچنین برخی رسانه های مستقل درباره تاسیس آزمایشگاه های بیولوژیک آمریکا در سایر کشورهای جهان، از جمله گرجستان و البته برخی متحدان آمریکا در شرق آسیا (همچون اندونزی) است. جالب آن که به رغم افشاگری رسانه ای و اثبات وجود آزمایشگاه هایی غیر قانونی که تهدیدی برای سلامت زیستی و انسانی به شمار می روند، تاکنون هیچ اقدام موثری از سوی دولت آمریکا یا نهادهای بین المللی حتی برای تعطیلی این آزمایشگاه ها نیز صورت نگرفته است.

این در حالی است که اخیرا مقامات رسمی چین هم سکوت را کنار گذاشته و در این باره موضعگیری کرده اند. وانگ یی در مصاحبه با تلویزیون دولتی چین در این باره گفت: به طور جدی در حال بررسی فرضیه جنگ بیولوژیک هستیم و اگر نقش آمریکا در تولید یا انتشار ویروس کرونا برای ما ثابت شود پاسخ قوی به این کشور خواهیم داد. علاوه بر مقامات روسیه، چین، ونزوئلا، عراق و... طیف گسترده ای از کارشناسان علمی و مقامات نظامی طی هفته های گذشته به طور جدی فرضیه حمله بیولوژیک توسط آمریکا به ملت های جهان را مطرح کرده و در این باره هشدار داده اند. برای مثال ایگور نیکولین، کارشناس امور بیوتکنولوژیک مدعی است جهش ویروس کرونا با تحقیقات گسترده آمریکایی ها روی تسلیحات نسل جدید همزمان بوده است. وی پیش از این درباره فعالیت های مشکوک آمریکایی ها در کنسولگری این کشور در شهر ووهان چین هشدار داده بود؛ همان شهری که کانون اولیه انتشار ویروس کرونا به شمار می رود.

 اظهار نظر مقامات ایرانی

از سوی دیگر، سردار حسین سلامی، فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز در اظهار نظری کوتاه، اما معنادار با اشاره به شیوع گسترده ویروس کرونا در ایران گفته بود: امروز درگیر نبردی بیولوژیک هستیم. این در حالی است که سردار غلامرضا جلالی، رئیس سازمان پدافند غیر عامل کشور نیز هفته گذشته در گفت و گوی ویژه خبری در شبکه دوی سیما ضمن طرح نکاتی مهم در این باره تاکید کرد: ویروس کرونا بخش زیادی از ویژگی های یک جنگ بیولوژیک را دارد. امیر عبدللهیان، دستیار ویژه رئیس مجلس در امور بین الملل نیز در توییتر خود نوشت: در مقابل ادعای وزیر کشور بحرین که ایران را به کتمان شیوع کرونا و جنگ بیولوژیک متهم می کند باید گفت آمریکا که با وجود ناوگان پنجم دریایی نظامی خود بر بحرین حکومت می کند، عامل اصلی جنگ بیولوژیک و حتی کتمان اولیه کرونا در آمریکاست.

اسدا...عباسی، عضو هیات رئیسه مجلس هم با اشاره به سابقه درگیری های اقتصادی چین و آمریکا و یادآوری این که آمریکا نشان داده از استفاده از سلاح شیمایی هم ابایی ندارد، گفت:  در شرایط فعلی هم آمریکایی ها به دنبال راهی بودند تا اقدامی علیه چینی ها با کمترین هزینه و بیشترین درآمد را انجام دهند، به همین دلیل ویروس کرونا را وارد چین کردند تا بعد از آن با ساخت داروی آن درآمدی کسب کنند. آمریکایی ها فکر می کردند کرونا به آنها لطمه ای وارد نمی کند و حتی می تواند آنها را پولدار کند و چینی ها را نیازمند واردات دارو از آمریکا کنند که هیچ کدام از این اتفاقات رخ نداد و شرایط برعکس تصورات آمریکا پیش رفت.

اما فارغ از مواضع رسمی و کارشناسی، چه نشانه های عینی از اقدام آمریکا به جنگ بیولوژیک علیه کشورهایی نظیر چین، ایران یا حتی کشورهای اروپایی ناهمسو با سیاست های اقتصادی ترامپ وجود دارد؟ آیا می توان در این زمینه به اطلاعاتی دقیق و شفاف دست یافت؟

بدون شک، از آنچه زیر نظر پنتاگون و محرمانه ترین واحدهای ارتش آمریکا می گذرد نمی توان انتظار شفافیت داشت و بر این اساس، دستیابی به اطلاعاتی رسمی درباره سیاست دولت آمریکا مبنی بر تروریسم بیولوژیک علیه دشمنانش دست کم در آینده ای نزدیک محال است. با وجود این اما نمی توان از نشانه های معنادار مربوط به این واقعیت چشم پوشید؛ نشانه هایی که هر چه بیشتر مورد بررسی قرار می گیرند ابعاد پیچیده تری از نسل جدید جنگ ها میان قدرت های جهانی را برای ما به نمایش می گذارند.

 شبیه سازی کرونا در آزمایشگاه های انگلیس

جالب است بدانید مرکز امنیت بهداشتی- درمانی جان هاپکینز که از جمله واحدهای علمی به شمار می رود که نتایج تحقیقات آن در برنامه های علمی- تسلیحاتی ناتو مورد استفاده قرار می گیرد، در جریان پژوهش های آزمایشگاهی خود در سال های 2018 و 2019 ویروسی را شبیه سازی کرده که قادر است ظرف مدتی محدود (12 الی 18 ماه)، منجر به مرگ 85میلیون انسان شود. از جمله ویژگی های این ویروس، علاوه بر ساختارهای بیولوژیک جدید، سرعت انتشار بالای آن است. انتشار ویروس کرونا به فاصله کمتر از یک سال بعد از پایان این پروژه تحقیقاتی در برخی محافل علمی سوال برانگیز شد. دکتر اریک تونر، از دانشمندان زیر نظر این مرکز در مصاحبه ای ضمن نفی هرگونه ارتباط میان مرکز امنیتی-بهداشتی جان هاپکینز با ویروس کرونا گفت: جزئیات کرونا برایم جدید نیست؛ در واقع تا حد زیادی در شبیه سازی این ویروس موفق بوده ایم!

 ویروس به مثابه سلاح

بر اساس اسناد ویکی لیکس و همچنین اطلاعات محدود منتشر شده در برخی رسانه های مستقل، آژانس داربا (سازمان تحقیقات پیشرفته دفاعی زیر نظر ارتش آمریکا) برنامه ای را برای تبدیل ویروس ها به یکی از تسلیحات استراتژیک آمریکا طراحی کرده است. نام این برنامه Insect Allies (حشرات متحد) و هدف از آن، تعدیل بیولوژیک برخی ویروس ها با هدف استفاده محدود از آنها علیه هرگونه تهدیدی برای امنیت ملی آمریکا بوده است. البته این گزارش ها به طور رسمی از سوی پنتاگون و همچنین آژانس داربا تکذیب شد. مدیر این موسسه امنیتی- بیولوژیک در این باره گفت: هدف از پروژه حشرات متحد، دستکاری در ژن ویروس ها برای کاهش اثرات مخرب آنها بر بدن انسان بوده است و هیچ گونه برنامه نظامی برای تبدیل ویروس به سلاح از سوی داربا دنبال نمی شود.

 هشدار درباره تبعات انسانی

بخش مهمی از آنچه این روزها جهان را درگیر و گرفتار خود کرده،کمتر از دوسال قبل در مقاله ای به قلم ژنرال جیمز استافریدز پیش بینی شده است. استافریدز از فرماندهان ارشد سابق پیمان ناتو است که  سال 2018 این مقاله جنجالی را در نشریه معتبر فارین پالیسی منتشر کرد. او در این مقاله هشدار داد رویکردی عمومی میان قدرت های نظامی جهان برای استفاده از منابع بیولوژیک به عنوان سلاح شکل گرفته است که می تواند فاجعه ای بی سابقه در تاریخ بشریت را به دنبال داشته باشد. بر اساس مقاله استافریدز، ادامه رویکرد مذکور، وقوع جنگ بیولوژیک را به رخدادی غیر قابل اجتناب تبدیل خواهد کرد؛ جنگی که بر اثر آن، شهروندان عادی به علت ابتلا به ویروس هایی که در حقیقت سلاح هستند جان خود را از دست می دهند و این روند تا نابودی یک پنجم از ساکنان کره زمین می تواند ادامه داشته باشد.

 حمله بیولوژیک در قاب سینما

نشانه های وقوع جنگ بیولوژیک در سینمای هالیوود به اندازه ای گسترده و متکثر است که بررسی آنها در یک مقاله یا گزارش محدود قابل انجام نیست. با این حال برخی از این نشانه ها طی هفته های اخیر تا حد زیادی توجه افکار عمومی و رسانه ها را به خود جلب کرده است. از جمله مستندی با عنوان «وبای آینده» که سال 2019 توسط شرکت مایکروسافت تهیه شده و در آن از ظهور ویروسی کشنده در بازارهای چین سخن گفته می شود که در زمانی محدود تمام جهان را در بر خواهد گرفت. عجیب تر از این مستند اما می توان به فیلم داستانی عفونت در سال 2011 اشاره کرد؛ فیلمی که ماجرای انتشار یک ویروس کشنده چینی در سراسر جهان را روایت می کند. نکته شگفت آور در این فیلم، معرفی خفاش به عنوان منشاء ظهور ویروس است!

 ابزاری برای نابودی دشمنان

حامیان فرضیه جنگ بیولوژیک در بسیاری از مقالات یا حتی کتاب های خود به ماجرای انتشار ویروس آنفلوآنزای پرندگان در سال 2010 استناد می کنند؛ ویروسی که گفته می شود بر اثر تحقیقات یکی از آزمایشگاه های بیولوژیک آمریکا در اندونزی تولید و منتشر شد. از سوی دیگر و در جریان جنگ آمریکا و عراق، بسیاری از مراکز تحقیقاتی آمریکا مدعی کشف تسلیحات بیولوژیک برای ناتوان سازی نیروهای ارتش صدام، بدون استفاده از سلاح های متعارف بودند.

اگرچه هیچ یک از این ادعاها هرگز توسط منابع رسمی مورد تایید قرار نگرفتند، اما رفتار استعماری دولت آمریکا نسبت به شهروندان کشورهای ضعیف تر جهان و همچنین دشمنانش، همواره احتمال صحت چنین فرضیاتی را بالا برده است؛ آن هم در حالی که این کشور و متحدانش (مخصوصا انگلیس و اسرائیل) در به کار بردن تسلیحات کشتار جمعی، نظیر سلاح های شیمیایی علیه دشمنان خود هرگز ابایی نداشته اند.