آرشیو سه‌شنبه ۲۷ اسفند ۱۳۹۸، شماره ۵۶۲۵
اقتصاد
۴

مروری بر وقایع اقتصادی سال 1398

سال سخت اقتصاد

سال 98 در حوزه اقتصاد، شاهد وقایع متعدد اقتصادی بود. با این که سال 98، سال رونق تولید نامگذاری شد، اما بروز تحولات سیاسی مختلف، حمایت از تولید را به حاشیه راند. ابتدای سال با وقوع سیل خسارت بار در چند استان کشور همراه بود و پایان سال را هم شیوع گسترده ویروس کرونا به خود اختصاص داد که قطعا این بیماری ناشناخته زیان های اقتصادی کم سابقه ای به دنبال خواهد داشت. در سال 98 تصمیمات عجیب و غریب دولت و مجلس را هم شاهد بودیم، مثل سهمیه بندی ناگهانی بنزین، ارائه لایحه بودجه 1399 بدون اصلاحات ساختاری، تصویب تشکیل وزارت بازرگانی و رد کلیات لایحه بودجه در مجلس. کاهش صادرات نفت ایران بر اثر تحریم های آمریکا، با این که کسری بودجه دولت را تشدید کرد اما فرصت و توفیق اجباری برای کاهش وابستگی بودجه به نفت را به دنبال داشت که این فرصت هم با غفلت دولت و مجلس از دست رفت. درمجموع نمی توان به عملکرد دستگاه های ذی ربط در عرصه اقتصادی در سال 1398 نمره خوبی داد؛ تنها نقطه امیدبخش این سال را می توان برخوردهای جدی دستگاه قضایی با مفسدان اقتصادی حتی در رده های بالای مدیریتی در دولت عنوان کرد که امید مردم در این زمینه را ارتقا داد.

 سال 98 با سیل آغاز شد و بسیاری از اراضی استان گلستان، خوزستان، لرستان، ایلام و فارس زیر آب رفت. با وقوع سیل در بسیاری از استان های کشور، بخش وسیعی از اراضی کشاورزی از بین رفت و خسارات گسترده ای به بار آمد.  

 دادگاه لوکزامبورگ حکم توقیف 7/1 میلیارد دلار از دارایی های بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به نفع آمریکا را لغو کرد. دارایی بانک مرکزی با درخواست یک دادگاه آمریکایی به بهانه دست داشتن ایران در حادثه 11 سپتامبر توقیف شده بود.

 آمریکا یک سال پس از خروج از برجام، مهلت معافیت خرید نفت ایران را تمدید نکرد تا تحریم نفتی ایران وارد بخش جدی خود شود. از همان زمان کارشناسان به دولت هشدار دادند که به دنبال راهکارهایی برای جایگزینی درآمدهای نفتی در ادامه سال 98 باشد؛ اما نهایتا دولت به راه دم دستی برداشت از صندوق توسعه ملی رسید.

 پس از انتشار اخباری درباره تصمیم دولت برای سهمیه بندی بنزین در اواسط اردیبهشت، تمام مسوولان دولتی این خبر را تکذیب کردند؛ اما زمانی که در آبان ماه دولت اقدام به سهمیه بندی بنزین کرد، مسوولان دولتی اعتراف کردند که قصد داشتند این طرح را در اردیبهشت اجرا کنند؛ اما پس از لو رفتن خبر آن، پشیمان شده بودند.

 در اواسط اردیبهشت یعنی یک سال پس از خروج آمریکا از برجام، با تصمیم دولت برای کاهش تعهدات برجامی ایران، بازارهای ارز، طلا، بورس و خودرو واکنش هیجانی نشان داد که البته کوتاه مدت بود.

 مرکز آمار در شرایط سکوت بانک مرکزی، آمار رشد اقتصادی کشور در سال 97 را منتشر کرد که بیانگر رشد منفی حدود 6درصدی در سال گذشته بود.

 پس از آن که پهپاد متجاوز آمریکایی در خلیج فارس توسط پدافند هوایی سپاه سرنگون شد، قیمت نفت در بازارهای جهانی بیشترین رشد یک سال اخیر خود را تجربه کرد.

 با وقوع خاموشی های گسترده در برخی مناطق کشور، وزارت نیرو مقصر خاموشی ها را دستگاه های استخراج رمزارزها عنوان کرد. نهایتا پس از اعلام اولیه درباره غیرقانونی بودن استخراج رمزارز، با تصمیم دولت و بانک مرکزی، فعالیت استخراج رمزارز به رسمیت شناخته شد.

 به دلیل ناهماهنگی در دولت هزاران تن از میوه جات روی دست کشاورزان و باغداران باقی ماند و فاسد شد.

 بانک مرکزی در نامه ای به رئیس جمهور اعلام کرد که یک میلیارد دلار ارز یارانه ای (دلار 4200 تومانی) که برای واردات کالاهای اساسی در نظر گرفته شده بود به رغم تامین ارز و انقضای مهلت قانونی رفع تعهد نشده است. این نامه به عنوان سند دیگری از انحراف سیاست دلار 4200 تومانی مطرح شد.

دولت لایحه حذف چهار صفر از واحد پول کشور را تصویب کرد.

 میرعلی اشرف عبدا... پوری حسینی رئیس وقت سازمان خصوصی سازی به دلیل واگذاری های حاشیه دار بازداشت شد.

 هاشم یکه زارع مدیرعامل وقت ایران خودرو در دفتر کار خود به اتهام فساد مالی بازداشت شد. فرشاد مقیمی معاون وقت امور صنایع وزارت صمت به عنوان مدیرعامل گروه صنعتی ایران خودرو منصوب شد.

 حملات پهپادی مبارزان یمنی به تاسیسات نفتی عربستان به توقف نزدیک به 6 میلیون بشکه در روز تولید نفت عربستان منجر شد و قیمت نفت در بازارهای جهانی را 20 درصد بالا برد. این حملات که در پاسخ به بمباران مناطق مسکونی یمن توسط هواپیماهای سعودی و کشته شدن هزاران کودک یمنی انجام شد، میلیاردها دلار به تاسیسات نفتی عربستان خسارت وارد کرد.

 نمایندگان مجلس شورای اسلامی جزئیات طرح تشکیل وزارت بازرگانی را تصویب کردند. تشکیل وزارت بازرگانی پیش از آن چند بار از سوی دولت در قالب لایحه به مجلس ارائه شده بود که هر بار با مخالفت مجلس مواجه شد. آقای روحانی رئیس جمهور وعده داده که با تشکیل وزارت بازرگانی، مشکلات بازار طی یک هفته حل خواهد شد؛ اما قاطبه کارشناسان کشور نسبت به تشکیل وزارت بازرگانی نظر منفی دارند و این وزارتخانه را تسهیل گر واردات می دانند. نهایتا با ایراداتی که شورای نگهبان به طرح تشکیل وزارت بازرگانی گرفته، این طرح هنوز به سرانجام نرسیده است.

اکتشاف یک میدان عظیم نفتی با ظرفیت اثبات شده بیش از 50 میلیارد بشکه در خوزستان، جایگاه ایران را به لحاظ مالکیت ذخایر نفت در دنیا یک پله ارتقا داد تا کشورمان رتبه سوم بزرگ ترین دارندگان ذخایر نفتی جهان را تصاحب کند.

با تصویب شورای عالی استاندارد، مقرر شد پراید و پژو 405 از ابتدای تابستان سال 1399 دیگر تولید نشود؛ اما اجرای این مصوبه احتمالا با توجیهات تکراری و همیشگی خودروسازان، به تعویق خواهد افتاد.

  بامداد 24 آبان بود که بنزین سهمیه بندی و با کارت سوخت شخصی 1500 و آزاد با نرخ 3000 تومان عرضه شد. این افزایش قیمت بدون اطلاع قبلی صورت گرفت.

پس از گرانی بنزین، دولت تصمیم گرفت در جهت حفظ قدرت خرید اقشار کم درآمد، به 60 میلیون نفر یارانه جدیدی پرداخت کند؛ اما این یارانه به بسیاری از اقشار کم درآمد پرداخت نشد و اعتراض های بسیاری به دنبال داشت.

 محمود حجتی، وزیر جهادکشاورزی از سمت خود استعفا کرد. دلیل رسمی استعفای حجتی، بیماری او عنوان شد.

 30 آذر طرح ملی مسکن به منظور خانه دار شدن افرادی که خانه ندارند و از تسهیلات مسکن استفاده نکرده اند رونمایی و اجرا شد.

 با جنایت تروریست های آمریکایی در ترور سردار اسلام حاج قاسم سلیمانی، بازارهای جهانی به شدت سقوط کردند. قیمت نفت 4 درصد افزایش یافت و بورس های آمریکا و اروپا سقوط کرد.

 کمیسیون تلفیق بودجه مجلس برای اولین بار طرح اخذ مالیات از خانه های لوکس و خودروهای گران قیمت را در لایحه بودجه سال 99 گنجاند. در صورت تصویب نهایی این حکم، از سال 1399 مالکان خانه ها و خودروهای میلیاردی مکلف به پرداخت سالانه مالیات خواهند شد.

 گروه ویژه اقدام مالی علیه پولشویی (FATF) در اقدامی سیاسی در اجلاس دوره ای خود ایران را به گروه کشورهای موسوم به لیست سیاه بازگرداند.

  اتحاد نفتی میان اعضای اوپک و روسیه که در سه سال اخیر با کاهش تولید، سبب افزایش قیمت نفت شده بود، در آخرین اجلاس این کشورها با مخالفت روسیه با پیشنهاد عربستان برای کاهش 5/1 میلیون بشکه ای از هم فروپاشید. پس از این واقعه، قیمت نفت طی یک روز 30 درصد کاهش یافت که بالاترین سقوط قیمت طلای سیاه طی سه دهه اخیر محسوب می شود.

    شیوع بیماری کرونا موجب کسادی بازارهای مختلف شد و کسب وکارهای خرد به شدت آسیب دیدند. بازار شب عید به علت شیوع کرونا سوت و کور شد و بسیاری از اصناف دچار خسارت شدند. به همین دلیل، دولت مصوبات متعددی برای حمایت از اقشار مختلف مردم و کسب وکارهای خرد داشته است.

    پس از انتخابات دوره یازدهم مجلس و بازگشت نمایندگان به ساختمان بهارستان، کلیات لایحه بودجه سال 1399 در دستور کار قرار گرفت اما در اقدامی کم سابقه، اکثر نمایندگان رای به رد آن دادند. پس از شیوع کرونا جلسات علنی مجلس هم لغو شد تا سرانجام با حکم حکومتی رهبر معظم انقلاب، گره بودجه باز شد و مصوبه کمیسیون تلفیق بدون ارائه به صحن علنی مجلس، به شورای نگهبان ارائه شد.