آرشیو چهار‌شنبه ۲۸ اسفند ۱۳۹۸، شماره ۷۳۰۶
صفحه اول
۱
یادداشت

سال آزمون های سخت

دکتر محمد فاضلی

سال 1398 هر وصفی که داشته باشد، سال آزمون های سخت حکمرانی و جامعه ایرانی هم هست. سیلاب های ابتدای سال رخدادی طبیعی را پیش روی ما قرار دادند که مدیریت آن بشدت فرابخشی و مستلزم یک حکمرانی منسجم با انواعی از رویه های هماهنگ سازی میان فعالیت های بخش دولتی و غیردولتی است. دو بار تا مرز جنگ با امریکا پیش رفتیم. ساقط شدن پهپاد امریکایی و موشک باران عین الاسد بعد از شهادت سردار قاسم سلیمانی هر دو بسته به انتخاب های سیاستمداران می توانست به جنگ ختم شود. ثمره چندین دهه حکمرانی سیاسی و اقتصادی کشور به یکباره در ماجرای گران شدن قیمت بنزین و شورش های شهری بروز و تجلی یافت. ترکیب وضعیت تنش آمیز سیاست خارجی و اشتباه های سیستمی و انسانی به ساقط شدن هواپیمای اوکراینی و جان باختن 176 نفر انجامید. شهید سردار قاسم سلیمانی ترور شد و با وجود نمایش انسجامی که تشییع جنازه ایشان برانگیخت، کشته شدن ده ها نفر در مراسم خاکسپاری پیکرش در کرمان، درد بزرگی بود. انتخابات با انواع نارضایتی اجتماعی و سیاسی و با یکی از پایین ترین نرخ های مشارکت در تاریخ جمهوری اسلامی ایران برگزار شد و در نهایت ویروس کرونا آمد تا همه کاستی های نظام حکمرانی و جامعه ای که در یکصد سال گذشته ساخته شده است، به یکباره بیرون بریزد. حکمرانی جزیره ای، بدون تجهیز کافی به نظام های مدرن مدیریت مسائل پیچیده، کم اعتمادی اجتماعی، ضعف شدید نظام رسانه ای و چندین متغیر کلیدی حکمرانی در مقابل کرونا با چالش جدی مواجه شدند.

رخدادهای مثبت نیز بودند. مشارکت ملی عظیم و فعالیت زیاد سمن ها در مدیریت سیلاب، حضور میلیون ها نفر در تشییع جنازه یک سردار ایرانی، همدلی یکپارچه و صمیمانه ایرانیان با خانواده های قربانیان سقوط هواپیمای اوکراینی و تکریم کادر درمانی بیمارستان ها و بالاخص تقدیس پرستاران و احیای جایگاه و منزلت پزشکی و پرستاری در نگاه ایرانیان، همگی رخدادهای مثبتی هستند، هر چند همه آنها پس از بروز رخدادهای تلخ تجربه شدند.سال آزمون های سخت، تلخی های نقد داشت و بسته به اینکه نظام سیاسی چگونه این رخدادها را بازخوانی کرده و نوع واکنش خود به آنها را تعیین کند، می تواند شیرینی هایی نیز داشته باشد که البته نسیه اند. امیدوار بودن به کاسته شدن از تنش ها در سیاست خارجی به نحوی که تحریم ها رفع شده و شرایط کم تنش پایداری بر سیاست خارجی حاکم شود، رفع تحریم ها، بازسازی نهاد دولت به نحوی که احساس بی دولتی در جامعه از میان برود و همزمان حکمرانی مبتنی بر قانون ایجاد شود و امید به اینکه نظام سیاسی درس های برآمده از مواجهه با بحران کرونا را درک کرده و برای واکنش مناسب به آنها چاره اندیشی کند، شیرینی هایی هستند که هنوز نقد نشده اند و فقط امید به آنها وجود دارد.واقعیت این است که همه رخدادهای سال 1398 که در ابتدا به آنها اشاره کردم، تلخ بوده و هنوز تلخی شان باقی است؛ اما تلخ تر این است که جامعه احساس کند آن امیدهایی که شیرینی های نسیه خواندم، هیچ گاه به واقعیت تبدیل نشوند.سال 1398 از این جهت، نقطه عطف و حساسی در تاریخ ایران خواهد شد. اگر حکمرانی درس های 1398 درباره ضرورت اصلاح رویه ها را درک کرده و عزمی برای اعمال اصلاحات منجر به بهبود کیفیت حکومت داشته باشد، مردمان آینده ایران از سال 1398 همچون بزنگاهی انباشته از تلخی ها ولی منجر به شیرینی بهبود و اصلاح یاد خواهند کرد.