آرشیو چهار‌شنبه ۲۸ اسفند ۱۳۹۸، شماره ۲۲۴۳۱
پاورقی
۶
شرح حکیمانه رهبر معظم انقلاب بر فرازهایی از نهج البلاغه (100)

ترک محرمات برای عبور آسان از پل صراط کافی است

هشداردهنده مانند بشارت دهنده

از این هم که بیایند به ما هشدار بدهند نسبت به بعضی از اشکالات، اصلا نبایستی نگران باشیم. این هم یکی از حکم نهج البلاغه است: «من حذرک کمن بشرک»؛ کسی که تو را بر حذر می دارد، مثل کسی است که به تو مژده می دهد. مژده چطور انسان را خوشحال می کند، اگر کسی آمد و برحذر داشت و گفت «آقا! خبر داشته باش که امشب یک دزدی بنا است بیاید صندوقت را بزند»، از این هم به همین اندازه آدم باید خوشحال بشود؛ مثل همان بشارت است. بر حذر داشتن، زنهار دادن، مثل مژده دادن و بشارت دادن است.

راهی طولانی پیش روی انسان

حضرت در بخشی از وضیت خود به امام حسن مجتبی(ع) می فرماید: بدان که پیش روی تو راهی وجود دارد که مسافت خیلی طولانی و مشقت شدیدی در آن هست. این راهی که پیش روی شما است- راه رسیدن به جزای عمل و رسیدن به قیامت- راه طولانی‏ای است. «و انه لا غنی لک فیه عن حسن الارتیاد»؛ در یک چنین راهی، تو باید با منتهای طلب حرکت کنی- «ارتیاد» یعنی خواست، طلب، تلاش همراه با اراده و نیت- چاره‏ای نداری جز اینکه کار را جدی دنبال کنی. یعنی این راهی نیست که انسان بتواند آن را سرسری بگیرد. بله، غفلت داریم، کار را سرسری می گیریم؛ اما این سرسری گرفتن کار، از روی غفلت است. بدانیم که حقیقت قضیه چیست، و کجا داریم می رویم، و سرنوشت ابدی ما در کجا تحقق پیدا می کند و عینی می شود؛ این را اگر توجه کنیم، جدی خواهیم گرفت. لذا شما در دعای شریف کمیل می خوانید: «و هب لی الجد فی خشیتک»؛ از خدای متعال می خواهید که خشیت ما در مقابل پروردگار، یک خشیت جدی باشد؛ از ظاهر قلب و همین احساسات زودگذر و ناشی از عوارض زندگی نباشد؛ به معنای واقعی کلمه، انسان در مقابل پروردگار احساس خشیت کند.

برداشتن توشه کافی و سبک کردن بار برای طی کردن راه طولانی

«قدر بلاغک من الزاد مع خفه الظهر»؛ حالا شما ناچارید از این راه سخت و طولانی که راه قیامت است، عبور کنید؛ شما به سمت قیامت از وسط دنیا دارید می گذرید، ناچارید از این گذرگاه ماده عبور کنید با همه لوازم این ماده، با همه خصوصیاتی که انسان در این محیط مادی و در فضای مادی به طور طبیعی دارد؛ بنابراین کاری که باید بکنید برای اینکه آن نهایت برای شما آسان شود و مطلوب باشد، این است: «قدر بلاغک من الزاد»؛ آن مقداری از توشه را که تو را به منزل برساند، تقدیر کن- یعنی اندازه‏گیری کن- بدان چقدر کار لازم داری برای اینکه بروی.

«مع خفه الظهر»؛ بار دوش خودت را هم سبک کن. این دو تا هدایت و راهنمایی است که امیرالمومنین می کند. اولا بدان چه لازم داری برای عبور از این راه. در پاسخ اینکه ما چه لازم داریم، خودشان بیان کردند: اجتناب از محرمات و انجام واجبات. یعنی آن اندازه لازم، و به قول پزشکان، آن دوز لازم از ذخیره‏ای که شما لازم دارید برای اینکه بتوانید این راه را طی کنید، همین واجبات است؛ این واجبات را که انجام دهید، آن مقدار لازم از ذخیره را دارید. هرچه بیشتر کردید و بر این واجبات افزودید، امکانات بیشتری خواهید داشت، استفاده بیشتر و بهره بیشتری خواهید برد. لیکن مقدار فرایضی که بر ما واجب است، آن حداقل نیازی است که ما برای عبور در این راه داریم. محرمات هم همین جور است. یعنی اجتناب از محرمات، حداقل آن پرهیز از آسیب هایی است که در این راه ممکن است برای ما پیش بیاید. بنابراین اگر از محرمات اجتناب کردیم و واجبات را انجام دادیم، این همان پرواز موردنظر را برای من و شما ممکن و فراهم می کند؛ چیز بیشتری لازم نیست. بعضی‏ها دنبال برخی از خصوصیاتند؛ کسی را پیدا کنند، از او ذکری بگیرند، از او ریاضتی فرا بگیرند. اینها لازم نیست؛ ریاضت شرعی، مشخص است. اگر همین نمازها را بخوانیم، درست بخوانیم، بوقت بخوانیم، ارکانش را درست به‏ جا بیاوریم، با توجه بخوانیم، یا روزه را درست بگیریم- همین واجبات و فرایضی که در اختیار ما است- همینها انسان را پرواز می دهد.

انجام واجبات و ترک محرمات راه پرواز و جذب نور الهی

و من به شما عرض بکنم؛ ما اگر چنانچه همین مقدار را انجام دهیم، خود این زمینه‏ای خواهد شد برای جذب انوار الهی به میزان زیاد. یعنی این حداقلی که برای ما لازم است، هنرش فقط این نیست که ما را قادر خواهد کرد بر اینکه این راه را طی کنیم؛ بلکه هنر دیگرش این است که زمینه ما را برای جذب بیشتر نور الهی و تفضل الهی فراهم خواهد کرد. وقتی انسان نماز فریضه را خوب بخواند، به طور طبیعی میل به نوافل پیدا خواهد کرد. وقتی انسان از دروغ، از غیبت، از قول به غیر علم، از تهمت، از افساد، از مال مردم خوری، از خیانت در امانت پرهیز کند، خود این، دل انسان را آماده تلقی هدایت الهی و معرفت الهی خواهد کرد؛ ما را پیش خواهد برد. این توصیه اول.

توصیه دوم هم اینکه فرمودند: «مع خفه الظهر»؛ بار دوش خودت را سبک کن. ماها که بارهای سنگینی را بر دوش گرفتیم، امیدواریم ان‏شاءالله خدای متعال توفیق دهد که بتوانیم این بارها را حمل کنیم. اگر شماها ان‏شاءالله بتوانید این بارها را حمل کنید و به سلامت به منزل برسانید، اجر فراوانی هم خواهد داشت. یعنی این مسئولیتهای سنگین همچنانکه دغدغه فراوانی برای خود انسان ایجاد می کند، اما از آن طرف هم اگر خوب انجام بگیرد، فضیلت بسیاری خواهد داشت.