آرشیو سه‌شنبه ۲۷ اسفند ۱۳۹۸، شماره ۳۶۷۲
صفحه اول
۱
یادداشت

2 اقدام ضروری در بحران کرونا

حسین حقگو

اقتصاد سلامت (Health Economic) چند دهه است که مورد توجه اقتصاددانان، سیاست گذاران و برنامه ریزان قرار گرفته و در بسیاری از کشورهای جهان در مواقع وقوع بحران های بهداشتی و شیوع بیماری های همه گیر از متخصصان این رشته برای کنترل بحران و بهبود وضعیت استفاده بسیار می شود. به هرحال در حوزه بهداشت و درمان نیز مانند سایر عرصه های زندگی آدمی، محدودیت منابع و ضرورت سیاست گذاری و مدیریت بهینه جهت حداکثرسازی کارایی ها و منافع (در اینجا کاهش درد و رنج و آلام و بهبود مراقبت های بهداشتی) و تامین عدالت در خدمات رسانی و... به چشم می خورد. بررسی آسیب شناسانه نحوه مواجهه و مبارزه با ویروس کرونا در ایران در دو سه هفته اخیر از دو معضل اساسی خبر می دهد که باید سریعا در جهت رفع آنها با کمک متخصصان رشته یادشده اقدام کرد: 1. نبود دستورالعمل یا پلت فرم مشخص در مواجهه و کنترل این بیماری

2. مدیریت و اجرای صحیح، سریع و قدرتمندانه مصوبات و تصمیمات اتخاذ شده 

الف- درباره مشکل اول به نظر اشاره به تجربه یک کارشناس سابق سازمان بهداشت جهانی که تجربه بسیاری در مبارزه با اپیدمی در کشورهای سومالی، مصر، عراق، سودان و... داشته می تواند بسیار راهگشا باشد. 

... او اخیرا در مطلبی درباره نحوه مقابله با شیوع یک اپیدمی در کشور سودان می نویسد سازمان ملل به کمک دولت این کشور کنسرسیومی از تشکل های  مدنی ایجاد و برنامه عملیاتی متمرکز و واحدی را تدوین و به عنوان دستورالعمل کلی در اختیار تمامی دست اندرکاران و بازیگران مبارزه با این اپیدمی متناسب با جایگاه، وظیفه، موقعیت جغرافیایی و... آنان قرار داد. رئوس این برنامه عبارت است از:

برنامه های کوتاه مدت:

1. تقویت سیستم درمان، تجهیزات و دارو و نیروی متخصص و مجرب

2. نظام دهی جدید برای برقراری فعالیت های اقتصادی از راه دور، خرید آنلاین و تحویل کالا در منازل (پیک ها باید آموزش ببینند و کیت های بهداشتی دریافت کنند)

3. آموزش اجباری بهداشت و مراقبت از طریق اتحادیه اصناف (نانوایی ها، سلمانی ها، بقالی ها، پمپ بنزین ها و رستوران ها)

4. تقویت چرخه های تولید پوشش های بیمارستانی، کیت های بهداشتی، مواد ضدعفونی کننده

5. فراخوان خیرین برای تامین تجهیزات و مخصوصا تخمین نیاز دستگاه های تنفسی (وانتیلاتور) در شهرهای بزرگ و کوچک و شروع بلافاصله جریان خرید.

6. فراخوان خیرین برای مشارکت در تهیه و توزیع کیت های بهداشتی و بسته های غذایی خشک برای جمعیت آسیب پذیر (کودکان کار و زباله گردها و خانواده هایشان، آسایشگاه ها، زندان ها و...)

7. فراخوان تشکل های تولیدکننده محصولات بهداشتی و خیرین برای راه اندازی کارگاه های گان، ماسک دوزی، دستکش سازی و مواد ضدعفونی کننده

8. تشکیل و هدایت کنسرسیوم ضد کرونا از سازمان های مدنی برای آموزش چهره به چهره در حاشیه شهرها، شهرها و روستاهای کوچک با رعایت موازین بهداشتی.

به واسطه تداوم مورد انتظار چندماهه اپیدمی برنامه های کوتاه مدت باید ادواری تکرار شود.

برنامه میان مدت:

1. تامین نیازهای جمعیتی برای تجهیزات بیمارستانی در شهرهای کوچک براساس الگوی گسترش اپیدمی و جمعیت محل و درصد مورد انتظار بیماران بدحال

2. تداوم برنامه های میان مدت تا پایان اپیدمی و صدالبته قرنطینه شهرهای آلوده یا تردد حداقلی

ب- در مورد مشکل دوم یعنی نحوه و سطح مدیریت و اجرای این دستورالعمل ها و به طور کلی تصمیمات هم به نظر هرچه سریع تر باید چاره ای اندیشید. چنانکه اخیرا رئیس مجلس نیز در نشست با وزیر بهداشت و جمعی از نمایندگان مجلس خواستار افزایش قدرت ستاد ملی مقابله با کرونا شد و اینکه تمام بخش ها از تصمیم این ستاد ملی تبعیت کنند. رئیس اتاق بازرگانی تهران نیز در نامه به اسحاق جهانگیری خواستار ارتقای سطح ریاست ستادهای استانی مقابله با کرونا به استاندارها شد تا تصمیمات این ستادها لازم الاجرا شود. پیش از آن نیز یک عضو هیئت رئیسه مجلس پیشنهاد کرده بود با توجه به گسترش روزافزون کرونا و ضرورت یکپارچه سازی امکانات کشور و اینکه مدیریت این شرایط از عهده وزارت بهداشت خارج است، ریاست ستاد مقابله با کرونا به معاون اول رئیس جمهور یا خود رئیس جمهور واگذار شود. صرف نظر از کیفیت تصمیمات، ضمانت اجرای تصمیمات اتخاذ شده و اعمال قدرت برای اجرای آنها به اندازه کیفیت تصمیم گیری ها اساسی و مهم است و بی توجهی در رفع آن، چه بسا آسیب سازتر و سبب تشدید بحران. همین چند روز پیش بود که انتشار فایلی صوتی از جلسه ستاد بحران قم که عده ای به نام طب اسلامی به اصرار خود در آن حضور یافته بودند، بازتابی منفی در جامعه داشت و نشانه ای از اقتدارنداشتن ستاد بحران در جلوگیری از این گونه رفتار و گفتار غیرعلمی و هرج و مرج طلبانه تلقی شد. به هر حال ضعف های مدیریتی و اجرائی «در تشخیص دیرهنگام، در انجام اقدامات فوری برای جلوگیری از شیوع، در تامین و تهیه امکانات لازم برای بیمارستان ها، پزشکان، پرستاران و سایر کادر های درمان و مردم، در اطلاع رسانی و جلب اعتماد مرد و...» مشخص است و بازسازی و ارتقای جایگاه این ستاد ضرورتی اساسی است. می توان با بهره گیری از تجارب موفق سایر کشورها و به کارگیری حوزه های گوناگون علم اقتصاد از ابعاد اقتصادی بحران هم به سلامت گذر کرد.