آرشیو سه‌شنبه ۲۷ اسفند ۱۳۹۸، شماره ۳۶۷۲
جهان
۷
خبر

راه پرچالش بن سلمان برای نشستن بر تخت پادشاهی

محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، به سختی و با جدیت مشغول فراهم کردن زمینه جانشینی پدرش ملک سلمان است. به گزارش دویچه وله، مطابق قاعده و روالی که برای تعیین جانشین پادشاه عربستان سعودی تاکنون مرسوم بوده، محمد بن سلمان، معروف به «ام بی اس»، نه می توانست ولیعهد باشد و نه اجازه داشت بر تخت پادشاهی بنشیند. دو قاعده اصلی جانشینی در دربار پادشاهی سعودی، یکی اصل تقدم فرزند ارشد است و دیگری تداوم پادشاهی در میان اعضای خاندان آل سعود. از آنجا که ولیعهد 34ساله بسیار بی ملاحظه و جاه طلب و خواهان نشستن بر جای پدر 84ساله اش ملک سلمان بن عبدالعزیز آل سعود است، هر دو قاعده را نقض کرده و ثبات پادشاهی را به خطر انداخته است.

اگر او خواستار رسیدن به هدفش باشد که بسیاری از شواهد آن را تایید می کنند، باید از طرفی همه کسانی را کنار بزند که مطابق قاعده فرزند ارشد استحقاق بیشتری برای رسیدن به تاج و تخت را دارند، از طرف دیگر هم باید علیه کسانی اقدام کند که در شورای خاندان آل سعود علیه او هستند. محمد بن سلمان برای رسیدن به تخت پادشاهی عربستان سعودی از هیچ مناقشه ای اجتناب نمی کند. او در ژوئن 2017 عامل کنارگذاشتن و حبس خانگی ولیعهد وقت، محمد بن نایف بود و در ماه نوامبر همان سال بیش از صد بازرگان و سرمایه دار مهم، از جمله تعدادی از شاهزادگان عربستان را به بهانه مبارزه با فساد مالی برای بیش از یک هفته در هتل مجللی حبس کرد.در ماه اکتبر 2018 نیز در ماجرایی که بی تردید محمد بن سلمان در جریان آن قرار داشت، جمال خاشقجی، روزنامه نگار منتقد سعودی، در کنسولگری عربستان در استانبول به طرزی فجیع به قتل رسید. تاکنون در هیچ موردی کسی با محمد بن سلمان برخوردی نکرده و به این ترتیب او به این نتیجه رسیده که هر کاری خواست می تواند انجام دهد و هر وقت اراده کرد، می تواند از انجام کاری خودداری کند. افزون بر این، از سال 2017 و با ورود دونالد ترامپ به کاخ سفید، محمد بن سلمان دریافته است در ایالات متحده دوستی دارد که هر اقدام او را تایید می کند.یک هفته پیش، از آنجا که وضع سلامتی ملک سلمان که به زوال حافظه هم مبتلاست خراب تر شده است، ولیعهد عربستان باز وارد عمل شد؛ افزون بر این مشخص نیست دونالد ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحده در ماه نوامبر پیروز شود؛ مهم تر از آن، وجود رقیبی خطرناک از خاندان آل سعود به نام شاهزاده احمد بن عبدالعزیز است، برادر تنی و شش سال جوان تر پادشاه کنونی که ماه گذشته بار دیگر از اعلام وفاداری و بیعت با محمد بن سلمان خودداری کرد.شاهزاده احمد معتقد است مطابق سنت و قاعده رایج در خاندان آل سعود، او وارث تاج و تخت و جانشین برحق ملک سلمان بن عبدالعزیز است. احمد همچنان در عربستان سکونت دارد و بلندپایه ترین منتقد ولیعهد به شمار می رود. این راز پنهانی نیست که شاهزاده احمد یکی از سه نفری بوده که در شورای خانوادگی آل سعود با معرفی محمد بن سلمان به عنوان ولیعهد مخالفت کرده است. شاهزاده احمد به طور آشکار از سیاست های محمد بن سلمان انتقاد می کند و ظاهرا باور دارد به عنوان یک عضو ارشد خاندان آل سعود از مصونیت برخوردار است. با این همه، او یکی از چند عضو خاندان سلطنتی عربستان بود که به تازگی به دستور محمد بن سلمان بازداشت شدند. این اقدام ها که در تاریخ پادشاهی عربستان بی سابقه بوده است، دو هدف را دنبال می کنند: خاموش کردن همه رقیبان احتمالی و دادن هشدار به دیگر جریان ها و شاخه های خاندان آل سعود.

ولیعهدی با قدرتی فراتر از پادشاهان قبلی

قرار است با این تدابیر جلوی مخالفان محمد بن سلمان برای به دست گرفتن اکثریت در شورای خانوادگی آل سعود گرفته شود. همه اعضای خاندان سلطنتی باید وفاداری خود را به مردی اعلام کنند که هم اکنون و به عنوان ولیعهد بیش از همه پادشاهان سعودی در چند دهه گذشته اهرم های قدرت را در اختیار گرفته است. از آنجا که ارتش، گارد ملی و دستگاه امنیتی عربستان همه تحت فرمان محمد بن سلمان قرار دارند، خود به خود هیچ یک از شاهزادگان سعودی توان بسیج قوا برای کنارگذاشتن ولیعهد را از قدرت ندارند. محمد بن سلمان در پنج سال گذشته مرتب بر قدرت خود افزوده و در این مسیر تصویر چندپاره ای از خود به نمایش گذاشته است. او از طرفی خواستار مدرن کردن کشور، کنارگذاشتن جزم اندیشان اسلام گرا و اصلاحات فرهنگی با دادن آزادی بیشتر به زنان و جوانان است، از طرف دیگر دستور می دهد منتقدان و مخالفان، از جمله فعالان حامی حقوق زنان را بازداشت کنند و به زندان بیندازند. افزون بر این، به نظر می رسد برنامه اصلاحات گسترده محمد بن سلمان موسوم به «چشم انداز 2030» چندان با موفقیت پیش نرفته که بتواند برای او حمایتی گسترده و پایدار را در سطح جامعه تضمین کند.