آرشیو دو‌شنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۸، شماره ۳۶۷۱
سیاست
۲

نامه 21 نماینده به رئیس جمهوری درباره اجرائی نشدن قانون مدیریت بحران

سازمان مدیریت بحران کجا بود؟

شرق: در بطن روزهای بحران، کمتر نامی از سازمان متولی مدیریت بحران به میان می آید. سازمان مدیریت بحران کجای ساختار مدیریتی مقابله با ویروس کرونا قرار دارد؟ سازمانی که رئیس آن، اسماعیل نجار، خود به کرونا مبتلا شده است. این سازمان از سال 1387 شروع به کار کرده و قانونی که بر اساس آن اداره می شد تا سال آخر مجلس دهم، آزمایشی بود و هر سال تمدید شده بود. در مجلس دهم اما قانون مدیریت بحران کشور تصویب و به دولت ابلاغ شد. به گفته عده ای از نمایندگان مجلس، این قانون در صورت اجرائی شدن، می توانست مدیریت بحران کرونا را در جهت کارآمدی قرار دهد. بر همین اساس، روز گذشته نمایندگان نامه ای به رئیس جمهوری نوشتند و خواستار برخورد با کسانی شدند که در اجرای این قانون تعلل کرده اند. در این نامه، خطاب به رئیس جمهوری اشاره شده: «متاسفانه با گذشت بیش از شش ماه از زمان ابلاغ قانون دائمی جدید، تاکنون اقدام عملی موثری جهت اجرائی شدن آن معمول نشده و کماکان قانون آزمایشی سابق که نقایص و مشکلات فراوان آن در محورهای مختلف اجرائی و در مواقع بحرانی مشهود است، مبنای عمل قرار دارد که موجب آشفتگی های جاری در نظام تصمیم گیری و مدیریت اثربخش بحران و در نتیجه سلب اعتماد عمومی شده است».

چرا قانون مدیریت بحران اجرا نمی شود؟

در این نامه که 21 نماینده آن را امضا کرده اند و رونوشتی هم از آن به رئیس مجلس ارسال شده، توضیحاتی درباره قانون مدیریت بحران داده شده است. در توضیح این نامه آمده: «مطابق این قانون، ازجمله وظایف سازمان مدیریت بحران کشور ذیل وزارت کشور، ایجاد آمادگی مطلوب سازمانی و عملیاتی برای پاسخ به بحران و اقدام لازم جهت استقرار نظام های قابل اطمینان آمادگی و ایمنی در موسسات دولتی، عمومی غیر دولتی، خصوصی و تاسیسات وابسته به آنها و ایجاد شبکه ارتباطی اختصاصی برای شرایط اضطراری، تهیه برنامه های آمادگی و پاسخ استان ها و تدوین ضوابط فنی و دستورالعمل های لازم جهت استانداردکردن خدمات سازمان های امدادی در سطح کشور و ارتقای توانایی کشور برای بازتوانی و بازسازی، پس از وقوع حوادث و بحران هاست. همچنین وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موظف بوده به منظور پیش بینی دقیق، هشدار به موقع و انجام اقدامات پیشگیرانه در زمینه همه گیری (اپیدمی) بیماری های انسانی، نسبت به ایجاد مراکز پایش و هشدار با همکاری وزارت جهاد کشاورزی و سازمان حفاظت محیط زیست اقدام کند». در بخش دیگر نامه نیز از رئیس جمهور درخواست شده با توجه به اینکه «فائق آمدن بر شرایط ویژه کنونی کشور بر اثر شیوع پرشتاب ویروس کرونا، مستلزم هماهنگی و هم افزایی و مدیریت یکپارچه ای است که همه ابعاد آن به صورت جامع در این قانون پیش بینی شده، مقتضی است ضمن شناسایی و برخورد جدی با دستگاه ها و افرادی که تعلل جدی در اجرای قانون داشتند، دستور تسریع در اجرای آن را نیز صادر فرمایید». نمایندگان تاکید کردند: «در صورت کوتاهی و سهل انگاری در اجرای قانون، حضرت عالی و دیگر مسئولان باید در برابر مردم و نمایندگان ملت پاسخ گو باشید». اسامی «طیبه سیاوشی، محمود صادقی، محمدرضا بادامچی، عبدالکریم حسین زاده، سیدفاطمه ذوالقدر، حیدر عابدی، سیدفرید موسوی، ابوالفضل سروش، محمد کاظمی، پروانه مافی، سیده فاطمه حسینی، فاطمه سعیدی، سیده حمیده زرآبادی، پروانه سلحشوری، محمدعلی وکیلی، عبدالرضا هاشم زایی، شهاب الدین بی مقدار، حمید گرمابی، احمد مازنی، علی بختیار و مهدی شیخ» پای این نامه به چشم می خورد. 

نایب رئیس فراکسیون امید با اشاره به نبود مدیریت بحران کارآمد در ایران: باید ساختار مدیریتی کشور را اصلاح کنیم

 عبدالکریم حسین زاده، نایب رئیس فراکسیون امید، در گفت وگو با «شرق» توضیحات بیشتری درباره لزوم مدیریت بحران یکپارچه می دهد و تاکید می کند مدیریت بحران در ایران کارآمد نیست.

در قانون جدید ملاحظاتی وجود داشت که مقابله و مدیریت بحران را کارآمد کند؟

در همه بحران های انسان ساخت و طبیعی، مشکل اصلی در کشور ما نبود مدیریت واحد و یکپارچه است. اینکه برای هر بحران ستاد و کمیته ای تشکیل شود، خود به لحاظ سخت افزاری و نرم افزاری مشکلاتی در پی دارد.

درحالی که اگر سازمان کارآمد مدیریت بحران با منابع کافی وجود داشت، شرایط متفاوتی حاکم بود. توجه کنید در بسیاری از کشورهای توسعه یافته سازمان یا نهادهای مدیریت بحران در آمادگی کامل برای مقابله با بحران هستند؛ از آموزش نیروهای انسانی تا بخش های دیگر. امروز هم وظیفه وزارت بهداشت باید کمک به سازمان مدیریت بحران باشد نه برعهده گرفتن مسئولیت مقابله با بحران کرونا. در قانون جدید سعی شده بود تا حدودی این مشکلات رفع شود و وظایف نهادها و سازمان های ذیل سازمان مدیریت بحران در چنین شرایطی مشخص باشد؛ اما این قانون متاسفانه اجرائی نشده است؛ به دلیل همین خلا هاست که زمان های طلایی پیشگیری و مقابله با کرونا از دست رفته است. می شد این ویروس در قم حبس و مدیریت شود تا گستره آن به کل کشور نرسد، اما چنین نشد و ما نخواستیم از الگوی موفق چین استفاده کنیم. درحالی که چین چرخه گردش ویروس را کنترل نکرد، بلکه خود ویروس را داخل ووهان محاصره کرد.  

 فکر می کنید این ناکارآمدی محصول نبود یک نهاد مدیریت بحران است؟

بله. در نبود یک سازمان مدیریت بحران کارآمد ما دچار چنین شرایطی نمی شدیم و در مقابل نیروهای مسلح، شهرداری ها، هلال احمر و همه نهادها و ارگان ها ذیل ستاد مدیریت بحران فعالیت می کردند و هریک به صورت خودمختار عمل نمی کردند. مقابله با کرونا به شکل مدیریت جزیره ای انجام می شود. مدیریت بر دوش حاکمیت و حتی تمام دولت نیست. در همین شرایط می شد معاون اول رئیس جمهور یا خود رئیس جمهور، رئیس این بحران باشند تا حکم پذیری وجود داشته باشد. امروز و البته به طور کلی در مدیریت بحران مشکل حکمرانی داریم، چراکه به لحاظ ساختاری مشکل وجود دارد و موازی کاری اتفاق می افتد. درباره کرونا وزارت بهداشت فراتر از حوزه های اختیارات خود کار می کند؛ برای مثال این وزارتخانه باید وظیفه توزیع ماسک را بر عهده داشته باشد نه تولید و خرید آن. در چنین شرایطی توجه کنید دلال ها در شهر تهران و کشور چه بلایی سر کادر درمان و مجموعه درمانی می آورند.

 فکر می کنید این قانون به طور مشخص می توانست کارآمدی را افزایش دهد؟

ما فکر می کنیم اعمال اصلاحاتی که در این قانون پیش بینی شده بود، می تواند کارآمدی و ساماندهی مقابله با بحران ها را افزایش دهد. درحالی که در نبود ساختار مدریت بحران کارآمد نه تنها نمی توان با بحران مقابله کرد، بلکه دامنه آن را نیز گسترش می دهد. قانون مدیریت پیش از این آزمایشی بود و از مجلس نهم هر سال تمدید می شد. تا اینکه در مجلس دهم تصویب و ابلاغ شد.

 یکی از سوال ها در چنین شرایطی این است که سازمان مدیریت بحران که رئیس آن هم به کرونا مبتلا شده، کجای ساختار مقابله با کروناست؟

بزرگ ترین مشکل در سازمان مدیریت فعلی این است که پول ندارد. از سوی دیگر نه یک ستاد اجرائی بلکه ستادی دستوری است؛ برای مثال می تواند یک سری آیین نامه ابلاغ کند. ستاد اجرائی به آن معنا نیست که منابع انسانی و مالی در اختیار داشته باشد، چراکه نگاه ما به این سازمان مدیریت اجرائی بحران نیست. کار این سازمان در نهایت هماهنگی بین دستگاه هاست. سازمان مدیریت بحران حتی نمی تواند سمن ها را به طور هماهنگ به کار بگیرد. ما سازمان مدیریت کارآمد نداریم و در قانون جدید سعی شده بود اینها مرتفع شود. امروز کرونا آمده و خدا کند از آن سر سالم به در ببریم؛ اما پس از آن همه چیز را تا بحران بعدی فراموش می کنیم. درحالی که باید ساختار مدیریتی کشور را اصلاح کنیم. توجه کنید استاندارها بالاترین مقام مدیریتی در هر استان و رئیس شورای تامین و برنامه ریزی استان ها هستند. امروز در هر استان نماینده ای از سوی وزیر بهداشت گمارده شده که عمدتا استادان دانشگاه هستند. خب استاندار چه کاره است؟ در ساختار مدیریت صحیح هر استاندار می توانست با هماهنگی رئیس مدیریت بحران مسائل را پیگیری کند. امروز چرخه هستی زنگ خطر را به صدا درآورده است؛ اما ما عبرت نمی گیریم. آدم هایی که در زلزله و سیل کرمانشاه و سیستان و بلوچستان از بین رفتند، به فراموشی سپرده شدند، به همین دلیل در هر بحران عملکرد و کارآمدی به جای بهبود و پیشرفت، عقب گرد می کنیم.