آرشیو دو‌شنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۸، شماره ۳۶۷۱
روزنامه فردا
۱۶
آکادمی

ویروس قیامت

دکتر بابک زمانی

آخرین یادداشت برای آخرین دوشنبه سال را در حالی می نویسم که کشور در شش ماهه اخیر بحران هایی متعدد را پشت سر گذاشت و آخرین این بحران ها که گویا هنوز به بالاترین حد خود نرسیده جدال بی رحمانه ای است که طبیعت یک بار دیگر با تمام ساکنان زمین شروع کرده است.  هنوز تاریخ به پایان نرسیده و نخواهد رسید، اما می توان این ویروس را با معنایی اساطیری ویروس قیامت هم خواند. مصیبتی که با همه ناشناخته ها و نمادهایش چهره ای تماما اساطیری به خود گرفته است؛ انگار تمام این چند هزار سال بین این گونه حوادث لحظاتی بیش نبوده است. انسان با تمام پیشرفت ها و تکنولوژی و دانشش گویی زورقی است چونان ده ها هزار سال پیش دستخوش اقیانوس طبیعت. ویروس قیامت به نوعی ویروس روز حساب است. گویی طبیعت یک بار دیگر خروش برآورده تا از منکران حقیقت و ناباوران به دانش ، مبتلایان به بی کاهلی روح و اخلاق، انتقامی سخت بگیرد؛ کاهلی ای که مانع پوسته ریزی و نوشدن معیارهای اخلاقی مان می شود. روش بسیار ساده است؛ تمام آنچه نگاه ساده ما به واقعیات و احساس پوست و گوشت را در پیله هایی خیالی پیچیده و پیچیده تر می کند باید بریزد؛ پیله هایی چندین هزار ساله، هر چه قدیم تر، پیچیده تر و چسبناک تر و هر چه جدیدتر، ساده تر و لغزان تر. پایبندی تام به واقعیات به احساس پوست و گوشت هرگز آسان نبوده است وقتی همواره از طریقی آن را درک می کردیم و خود طریق نیازمند تعبیری بود و آن تعبیر خود پیله ای هر چند ملایم تر و لغزان تر. از مصداق ها می گذرم؛ دشوار نیست یافتن شان. ویروس قیامت گویی پل صراط یا به بیان امروز، دروازه ای امنیتی است که با دقت و بی رحمانه ناسره را از سره جدا و به شدت تنبیه می کند. نه به اقویا احترام می گذارد نه پاس اغنیا دارد و نه به درماندگان رحم می کند. دروغ را فاش می کند، خرافه را در دمی می سوزاند، تلاش را هم اگر ذره ای عقل گرایانه نباشد پاس نمی دارد. گام برداشتن با گام های تند او دشوار است و فرصت بی راهه نیست. ویروس قیامت گویا فرصتی است برای سر زدن به باغ درون ، باغ بی برگی که سال هاست تیغ هرس نخورده است. سیاحت بیرون موکول شد به پیرایشی اساسی ، بعد از آتشی که ویروس انداخته است! وقتی همه چیز سوخت و از سوخته ها باغی دیگر رویید. آیا تقارن ویروس با پوست اندازی طبیعت و آغاز بهار به معنای برخاستنی ققنوس وار از خاکستر تمام انواع توهمات و خرافات همین اشباح چند هزار ساله نیست ؟ یافتن این تقارن ها و استفاده از آنها در چرخش قلم و توضیح ایده ها بی فایده نیست اما مشکل از جایی آغاز می شود که زیبایی کلام چون هاله ای که پیش تر گفتم رفته رفته حجاب واقعیت می شود و رنگی آیینی به خود می گیرد.  در مقابله با ویروس قیامت و کارهای ضروری و اجتناب ناپذیری که آفریده تنها منادیان دانش و حقیقت حرفی برای گفتن و راهی برای پیشنهادکردن دارند، حالا همه ساعت ها منتظر می مانند تا جدولی تهیه شده به دست یک اپیدمیولوژیست را ببینند، تحلیلی از یک جامعه شناس بخوانند یا ویدئویی از یک متخصص عفونی را به تماشا بنشینند. آیا در سال جدید در روزهای بعد از کرونا هم همین روش در تمام ابعاد زندگی اجتماعی ما ادامه خواهد یافت؟ ان شاءالله.