آرشیو چهار‌شنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۹، شماره ۴۶۵۲
صفحه اول
۱
اقتصاد

علت و معلول «سلطان»ها

قدرت الله امام وردی

مشکلات اقتصاد ایران به واسطه ساختارهای غیرشفاف است. این ساختارها باعث ایجاد فساد و شبکه های گسترده ای در آن می شود. فساد در درجات بعدی باعث پیدا شدن سر و کله سلطان های مختلف می شود. برای بررسی این روند در کشور باید نگاه کنیم که سلطان ها کی و کجا به وجود می آیند؟ به عنوان مثال سلطان سکه چه زمانی ایجاد شد؟ 

زمانی که بانک مرکزی چوب حراج به ذخایر طلای خود زد به قیمت ارزان فروخت. طبیعی است وقتی عرضه است متقاضی نیز وجود خواهد داشت. تجربه فروش گسترده سکه توسط بانک مرکزی موجب شکل گیری رانت های گسترده شد و به جای اینکه افرادی که زمینه این فسادها را تخطئه کنند ، فردی را مجازات کردند که خریدار سکه ها بود. رانت ها و فسادهایی که در اقتصاد وجود دارد و کالاهای چند قیمتی که تقریبا در تمام بازارها وجود دارد، هر سیستمی را به مخاطره می اندازد. این سیستم منافع را برای افراد و گروه های خاصی فراهم می کند. مشکلی که در ایران داریم این است که سیستم فوق با سلاطین که همان معلول هاست، مبارزه می کند درحالی که باید با علت ها برخورد کرد. اینکه چرا این مشکلات در کشور وجود دارد، تاکنون دلایل مختلفی عنوان شده است. در اینجا نیز به برخی از این دلایل اشاره می کنم؛ مورد اول حضور برخی نهادهای دولتی است که از انحصارات خاصی برخوردار هستند و توانایی انجام برخی فعالیت های اقتصادی را دارند. این می تواند ترویج فساد کند و باعث می شود که رقابت غیرسالمی ایجاد شود. دوم پیچیدگی و نامتناسب بودن مقررات گمرکی، مالیاتی و بانکی است. پیچیدگی در قوانین باعث می شود که افراد تمایل کمتری به جلو بردن کارها با کمک قوانین باشند. از این رو به دنبال راه های ساده تری می گردند که اغلب غیرقانونی و با پرداخت رشوه همراه است. نمود عینی سخت بودن قوانین، در گرفتن مشاور توسط شرکت ها و سازمان ها برای امور مالیاتی، حقوقی و بیمه ای است. این باعث فساد می شود. عامل سوم که اصلی تر نیز هست ، خویشاوندگرایی که ناشی از عدم شایسته سالاری در جامعه است. طبیعی است اگر بخواهیم با این شرایط پیش رویم، به جایی نمی رسیم. اگر درصدد حل معضلات و مشکلات اقتصادی هستیم باید شرایط را به سمت بهتر شدن پیش ببریم. به عنوان مثال قوانین و مقررات را تسهیل کنیم ، دخالت دولت در اقتصاد را به حداقل ممکن برسانیم و شفافیت اطلاعات ایجاد کنیم. این موارد باعث می شود نظارت ها در اقتصاد افزایش یابد و اجازه و جرات انجام کارهای خارج از چارچوب به افراد داده نمی شود. در کنار موارد فوق، باید تناسب مجازات با جرم نیز در دستور کار قرار گیرد. به عنوان مثال افرادی که اختلاس می کنند فارغ از مبلغ آن باید به گونه ای مجازات شوند که دیگر به خود اجازه چنین کاری ندهند و دیگران نیز به آینه عبرت به آنها نگاه کنند. باز هم باید به این نکته اشاره کنم که سلطان ها در واقع معلول هستند و علت ها باید مورد بررسی و مجازات قرار بگیرند وگرنه سلطان خیزی کشور ازبین نمی رود.