آرشیو چهار‌شنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۹، شماره ۴۶۵۲
جهان
۵
سوژه روز

نیروهای خلیفه حفتر از اطراف طرابلس عقب رانده شدند

افشای ابعاد بین المللی آتش افروزی در لیبی

شهاب شهسواری

جنگ در لیبی بعد از یک سال عملیات تهاجمی نیروهای شبه نظامی تحت رهبری خلیفه حفتر، وارد مرحله تازه ای شده است. نیروهای متحد دولت وفاق ملی لیبی، حکومت به رسمیت شناخته شده بین المللی روز دوشنبه موفق شدند بعد از یک عملیات سنگین، پایگاه هوایی الوطیه در حومه طرابلس پایتخت را از تصرف نیروهای شبه نظامی خارج کنند. روز سه شنبه نیز رسانه های نزدیک به دولت طرابلس اعلام کردند که نیروهای وفادار به این دولت توانسته اند دو شهر بدر و تیجی را در نزدیکی مرزهای تونس از کنترل نیروهای تحت رهبری خلیفه حفتر خارج کنند. همزمان با این رویدادها رسانه ها از گزارش تازه هیات کارشناسی سازمان ملل متحد و افشای ابعاد وسیع نقض تحریم های تسلیحاتی لیبی از سوی حامیان بین المللی طرف های درگیر خبر می دهند. بعد از یک سال عملیات تهاجمی شبه نظامی تحت رهبری خلیفه حفتر، پیشروی های تازه نیروهای وفادار به دولت به رسمیت شناخته شده بین المللی در طرابلس، نشان از تحولات تازه در میدان نبرد 10 ساله در لیبی دارد. این در حالی است که به گفته سخنگوی نیروهای شبه نظامی موسوم به «ارتش ملی لیبی» تحت رهبری خلیفه حفتر، نیروهای این گروه از برخی محلات پایتخت عقب نشینی کرده اند. خلیفه حفتر، جنگ سالار لیبیایی- امریکایی، از یک سال پیش، بعد از تصرف بخش مهمی از خاک لیبی جنگ علیه دولت مرکزی را با هدف تصرف پایتخت آغاز کرد. نیروهای حفتر با پشتیبانی امارات متحده عربی، عربستان سعودی، مصر و روسیه تاکنون توانسته است جز پایتخت، بسیاری از نقاط لیبی را تحت تصرف خود درآورد. 

همزمان با این تحولات، رجب طیب اردوغان، رییس جمهور ترکیه و ولادیمیر پوتین، رییس جمهور روسیه که هر دو متهم به حمایت از یکی از طرف های جنگ در لیبی هستند، دوشنبه شب در تماسی تلفنی در مورد تحولات لیبی با یکدیگر گفت وگو کردند. در این گفت وگوی تلفنی دو طرف نسبت به افزایش درگیری ها در لیبی اظهار نگرانی کردند و خواستار انجام گفت وگوهای سیاسی بر مبنای قطعنامه 2510 شورای امنیت سازمان ملل متحد شدند. زمستان سال گذشته مذاکراتی میان دولت طرابلس و شبه نظامیان تحت حمایت خلیفه حفتر با وساطت ترکیه و روسیه در مسکو برگزار شد اما توافق آتش بس دو طرف در این نشست هرگز فرصت اجرا پیدا نکرد و طرفین به درگیری ها ادامه دادند.

محمد غنونو، سخنگوی نیروهای متحد دولت وفاق ملی لیبی ادعا کرده است که بعد از تصرف این پایگاه هوایی نیروهای دولت مرکزی موفق به کشف سامانه موشک ضدهوایی مدرن پنتسیر روسیه شده اند که نیروهای حفتر جهت مقابله با حملات هوایی از آن استفاده می کردند. به نوشته پایگاه اینترنتی فوربس، نیروهای حفتر از این سامانه پدافندی برای مقابله با پهپادهای مسلح ساخت ترکیه استفاده می کردند. به نوشته فوربس چندین سامانه موشکی پنتسیر روسی از سوی دولت امارات متحده عربی به لیبی ارسال شده است که در نقاط مختلف این کشور فعال هستند. این سامانه ها که روی خودروهای مان آلمانی نصب شده اند، با استفاده از هواپیما به خاک لیبی منتقل شده اند و در اختیار نیروهای شبه نظامی تحت فرمان حفتر قرار گرفته اند. فائز سراج، رییس شورای ریاست جمهوری دولت وفاق ملی نیز اعلام کرده است که دولتش به جنگ با نیروهای شبه نظامی تا «آزادی همه سرزمین های لیبی» ادامه خواهد داد. فائز سراج، زمستان سال گذشته با امضای توافقنامه امنیتی با دولت ترکیه، از حمایت نظامی ترکیه و نیروهای ارتش این کشور در خاک لیبی بهره مند شده است. فتحی باشاغا، وزیر کشور دولت وفاق ملی هم گفته است که با تصرف پایگاه هوایی الوطیه «شانس حفتر برای تصرف طرابلس به صفر رسیده است.» محمد القبلاوی، سخنگوی وزارت خارجه دولت وفاق ملی هم گفته است مدارک و اسناد کشف شده در فرودگاه وطیه را در اختیار شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار می دهد که نشان دهنده نقض گسترده تحریم تسلیحاتی لیبی از سوی برخی کشورهای حامی خلیفه حفتر است.با این حال نیروهای وفادار به خلیفه حفتر، اخبار منتشرشده در مورد پیروزی های دولت مرکزی را تکذیب کرده اند و آن را یک عقب نشینی تاکتیکی از برخی «مناطق مسکونی پرجمعیت» توصیف کرده اند. خلیفه حفتر یک ماه پیش با صدور بیانیه ای رسما در لیبی اعلام حکومت نظامی کرده بود و خود را تنها رهبر مشروع در این کشور معرفی کرد. دولت وفاق ملی در طرابلس بعد  از 4 سال جنگ داخلی در لیبی، با ابتکار سازمان ملل متحد برای پیگیری روند گفت وگوهای داخلی و تشکیل یک دولت فراگیر ایجاد شد.

تلاش های بین المللی برای توقف جنگ داخلی در لیبی که از سال 2011 و بعد از عملیات ناتو برای سرنگونی معمر قذافی آغاز شده است، در ماه های اخیر شدت یافته است. نشست های بین المللی در مسکو با حضور وزرای خارجه ترکیه و روسیه و نشست چندجانبه برلین با حضور وزرای خارجه کشورهای اروپایی حاشیه مدیترانه، کشورهای عربی حامی خلیفه حفتر، ترکیه و روسیه، با هدف امضای یک توافق بلندمدت آتش بس میان طرفین در ماه های گذشته ناموفق به پایان رسیدند اما بازیگران خارجی، به رغم دعوت به آتش بس و گفت وگوهای سیاسی، همچنان به حمایت های نظامی از طرفین درگیری ادامه می دهند. یک سند محرمانه تازه منتشرشده از سوی هیات تحقیق سازمان ملل متحد نشان می دهد که دولت امارات متحده عربی، روسیه و ترکیه به رغم تحریم های تسلیحاتی علیه لیبی به ارسال اسلحه به این کشور جنگ زده ادامه داده اند.

طرفین درگیری ها در لیبی یکدیگر را به استفاده از مزدوران خارجی و سلاح های مدرن وارداتی از کشورهای دیگر متهم می کنند. در حالی که هواداران دولت وفاق ملی در طرابلس، وفاداران به خلیفه حفتر را به استفاده از «مزدوران سودانی» و «شبه نظامیان پیمانکاری کمپانی وگنر در روسیه» متهم می کنند، دولت های عربی هوادار حفتر دولت مرکزی را به تکیه به ارتش ترکیه و «نیروهای شورشی اهل سوریه که توسط ترکیه به خاک لیبی منتقل شده اند» متهم کرده اند. به گفته گروه موسوم به «دیده بان حقوق بشر سوریه» مستقر در لندن، تاکنون نزدیک به 9 هزار شبه نظامی شورشی اهل سوریه توسط ترکیه به لیبی منتقل شده اند.

جزییات کمک های نظامی امارات به حفتر

به گزارش خبرگزاری آناتولی ترکیه، هیات کارشناسان سازمان ملل متحد در تازه ترین گزارش محرمانه خود در مورد اجرای تحریم تسلیحاتی لیبی، جزییات تازه ای از کمک های غیرقانونی دولت امارات متحده عربی به خلیفه حفتر، جنگ سالار لیبیایی منتشر کرده اند. براساس یک نامه محرمانه این هیات تحقیقات که خبرگزاری آناتولی مدعی شده به نسخه ای از آن دسترسی پیدا کرده است، یک کمپانی اماراتی اخیرا به پرداخت 18 میلیون دلار، 6 هلی کوپتر و 2 قایق نظامی برای استفاده در جنگ لیبی سفارش داده است. بر اساس این گزارش تجهیزات نظامی خریداری شده از سوی امارات غالبا از دولت های آفریقایی خریداری شده اند و به شبه نظامیان در لیبی رسیده اند. به نوشته خبرگزاری آناتولی، هلی کوپترهای مذکور که از سوی یک کمپانی اماراتی مستقر در اردن سفارش داده شده بودند، از آفریقای جنوبی خریداری و از طریق اردن به لیبی ارسال شده اند. دولت امارات همچنین سه فروند هلی کوپتر تهاجمی SA341 فرانسوی از دولت گابن خریداری کرده و به لیبی فرستاده است. شبکه خبری بلومبرگ هم هفته گذشته گزارش داده بود که چند کمپانی مستقر در دوبی، تعدادی مستشار پیمانکاری غربی را برای کمک به نیروهای شبه نظامی خلیفه حفتر در عملیات تصرف طرابلس استخدام کرده اند. به نوشته این خبرگزاری این شبه نظامیان خارجی قرار است عملیات توقیف و جست وجوی کشتی ها در آب های ساحلی لیبی را مدیریت کنند تا جلوی دریافت سلاح از سوی نیروهای وابسته به دولت به رسمیت شناخته شده بین المللی در طرابلس را بگیرند.