آرشیو چهار‌شنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۹، شماره ۵۶۶۵
فرهنگ
۹
واقعه

غلط غیرمصطلح

شاید بتوان گفت در بین خوانندگان جوان موسیقی ملی ما، همایون شجریان مطرح ترین و پرطرفدارترین است. او به تعبیر محمدعلی جمالزاده «خلف صدق نیاکان هنرور خود» بوده و توانسته به خوبی جا پای پدر بگذارد. خود او در مورد نقطه شروع خوانندگی اش می گوید: «پد ر، کنسرتی د اشتند که مهم بود ؛ چون به مناسبت بزرگد اشت گوته برگزار می شد . اما خیلی جد ی می خواستند این کنسرت را لغو کنند ، چون سرما خورد ه بود ند و صد ایشان چند ان سرحال نبود . من پیشنهاد کرد م آماد گی د ارم د ر کنار پد ر، بخش هایی از کنسرت را اجرا کنم. پد ر از پیشنهاد من جاخورد . گفتم سر تمرین ها، همه خط های شما را حفظ کرد ه ام. گفت تمرین کن. کمی خواند م و د ید م پد ر، لبخند رضایتی روی لب هایش نشست. این نخستین تجربه اجرای من بود ؛ کاملا اتفاقی و با پیشنهاد خود م.»

سال 98 آلبومی از همایون شجریان و علیرضا قربانی منتشر شد که خبر انتساب شعری سست به هوشنگ ابتهاج در این آلبوم طرفداران شجریان را در بهت فروبرد. مخاطب شجریان از همایون شجریان انتظار داشت بیشتر به خودش و جایگاه پدرش احترام بگذارد و حرمت شعر فارسی را نگه دارد. آن هم کسی که به طورقطع کودکی اش را در جمع ها و گعده هایی گذرانده که همیشه یک پای آنها «سایه» بوده است.

اما غلط خواندن شعر توسط بزرگان موسیقی برای اهالی آن تازگی ندارد. برای مثال با نگاهی به آثار به جامانده از ایشان می توان پی برد که استاد محمدرضا لطفی هم در کار شعر سهل انگار بوده. شعر حافظ و مولانا و سایه را غلط می خوانده و گاه از وزن می انداخته است. وقتی لطفی در کنسرت نیاوران شعرهای بد خواند و شعرهای خوب را هم بد و نادرست خواند، سایه، این دو بیت را برای رفیق قدیمی اش سرود که:

پاس آن می که داشت سرمستت

توبه کن توبه کن ز خم شکنی

شعر چون زلف خوبرویان است

حیف باشد که زیر پا فکنی

در دوران خودمان هم، محسن چاوشی که در آثار مختلف خود همیشه ارادتش را به مولانا نشان داده است، در آخرین آلبوم خود، یعنی «بی نام» غزلی خوانده که با این ابیات آغاز می شود: «همه صیدها بکردی هله میر بار دیگر/ سگ خویش را رها کن که کند شکار دیگر/ همه غوطه ها بخوردی همه کارها بکردی/ منشین ز پای یک دم که بماند کار دیگر».

مولانا در بیت سوم می گوید: «همه نقدها شمردی به وکیل در سپردی/ بشنو از این محاسب عدد و شمار دیگر». چاوشی مصرع اول این بیت را این طور خوانده است: «به وکیل، در سپردی» که غلط است.

«وکیل در» در گذشته یک عنوان شغلی بوده و به کسی اطلاق می شده که نایب، منشی یا سفیر فردی صاحب منصب در دربار پادشاه بوده است.

بنابراین «وکیل در» یک واژه کاملا مستقل است و در متون قدیم فارسی به ویژه تاریخ بیهقی، بارها به این عنوان شغلی برمی خوریم.