آرشیو چهار‌شنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۹، شماره ۵۶۶۵
فرهنگ: نسبتا تاریخی
۱۰
یادداشت

اردشیر زاهدی در ترازوی تاریخ

خسرو معتضد

اردشیر زاهدی در صحبت های اخیر خود در تلویزیون بی بی سی فارسی به صراحت از سیاست های آمریکا انتقاد و ترامپ را به عنوان آدم نادان معرفی کرد که علیه  مردم ایران موضع گرفته است.

زاهدی در بخش دیگری از صحبت های خود، انتقادات تند و تیزی علیه مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا مطرح کرد و او را از ترامپ نادان تر دانست.

 این موضع گیری زاهدی را باید ارج گذاشت و مورد تقدیر قرار داد. واقعیت آن است در شرایط فعلی باید مواضع اردشیر زاهدی را از جوانب مختلف مورد بررسی قرار داد.

 اردشیر زاهدی فرزند فضل الله زاهدی است. من در کتابی نقاط قوت و ضعف پدر اردشیر زاهدی را مورد بررسی قرار دادم و حتی شنیدم محتوای این کتاب باعث ناراحتی اردشیر زاهدی شده است، اما به هر حال در شرایط فعلی من از مواضع ایران دوستی او تقدیر می کنم.

اردشیر زاهدی، مجموعه ای از اضداد است. او برای تحصیلات به آمریکا رفت و جامعه آمریکایی را به خوبی می شناسد، اما با این حال دانشجوی برجسته ای نبود. زاهدی در دوران وزارت خارجه خدماتی انجام داده بود. ایجاد مرکز مطالعات وزارت خارجه، اخراج فراماسونرها از این وزارتخانه و ممنوعیت عضویت کارکنان وزارت خارجه در احزاب و گروه ها و همچنین سروسامان دادن سفارتخانه های ایران در خارج از کشور از جمله اقدامات موثری بود که وی در دوران فعالیت خود انجام داده است.

نکته دیگر، دفاع زاهدی از حقانیت ایران در خلیج فارس بود و حتی او تلاش کرد روند جدایی بحرین از ایران را آهسته کند، ولی جریانی که به واسطه هویدا، نخست وزیر و خعلتبری، وزیر خارجه بعدی روی کار آمدند به هیچ وجه نگاه ملی نداشتند.

اما در عین حال برخی رویه ها از جمله دستبوسی سفیران برای شاه در دوره زاهدی مورد انتقاد بوده است. همچنین زاهدی زمانی که سفیر ایران در ایالات متحده آمریکا شد سیاست خردمندانه ای در پیش نگرفت. از دیگر معایب اردشیر زاهدی، بدزبانی های او در محافل عمومی بود. با این حال دوران فعالیت زاهدی در وزارت خارجه بر عملکرد جریان هویدا و خلعتبری ترجیح دارد.

با چنین مجموعه ای از ویژگی ها و عملکردهای مثبت و منفی است که باید درباره اردشیر زاهدی داوری کرد. او در حال حاضر در سنین بالای عمر قرار دارد و در باغ گل سرخ خود در سوئیس زندگی می کند.

 بعد از گذشت این همه سال، او اکنون پخته تر شده و نسبت به روند قضایا و تحولات تحلیل منصفانه تری دارد.

زاهدی در شرایطی این سخنان را مطرح کرده که با صراحت عنوان می کند طرفدار جمهوری اسلامی ایران نیست، اما از میهن دفاع می کند.

این اظهارنظر در کنار مواضع اپوزیسیون هایی که ادعای ایران دوستی دارند قابل بررسی است.

مدعیان ایران دوستی که نقش اپوزسیون را ایفا می کنند از هر گونه سیاست فشار و تحریمی که علیه ایران مطرح می شود، حمایت می کنند. آنها بعد از گذشت این همه سال هنوز حاضر نیستند سیاست های نابخردانه شاه را در مورد بحرین مورد نقد قرار دهند.

آنها هیچ شناختی از ایران و مردم ایران ندارند و همچنان بر طبل تحریم می کوبند. اما در نقطه مقابل، اردشیر زاهدی با صراحت از مخالفت خود باتحریم سخن می گوید و به شدت بر سیاست های ترامپ و وزیر خارجه آمریکا علیه مردم ایران می تازد.

در مجموع در سیر عملکرد و رفتار اردشیر زاهدی به عنوان یک چهره سیاسی در تاریخ معاصر ایران، مجموعه ای از نقاط مثبت و منفی وجود دارد، اما با این وصف اظهار نظر او در مورد دفاع از ایران و انتقاد تند و تیزش از سیاستمداران آمریکایی قابل تقدیر است.