آرشیو چهار‌شنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۹، شماره ۵۶۶۵
زندگی: سلامت
۱۴
روان شکافی

هنر مدیریت عوامل تنش زا در زندگی

دکتر مهرنوش دارینی

همه انسان ها در زندگی خود استرس را تجربه می کنند و با آن روبه رو می ‎شوند. استرس یا فشار روانی پدیده ای جهانی است که عبارت است از پاسخ فیزیولوژی بدن به هر نوع تقاضای سازگاری درونی یا جسمانی. این حالت تمام ابعاد روان شناختی، جسمانی، خانوادگی و اجتماعی افراد را درگیر می کند.

هر محرکی که در انسان ایجاد تنش کند، استرس زا محسوب می شود و نوع واکنش افراد نسبت به استرس ها متفاوت است. برخی افراد این توانایی را دارند که در مقابل استرس ها، واکنش منطقی از خودشان بروز دهند. اگر انسان نتواند در مقابل فشارهای روانی دوام بیاورد احتمال واکنش های غیرمنطقی در او افزایش می یابد و ممکن است دچار افت عملکرد و ناکامی شود.

برخی از نشانه های استرس عبارت است از: حواس پرتی، بی خوابی یا پرخوابی، تغییر در اشتها، کاهش تمرکز، فراموشی، خستگی بیش از حد، مشکلات معده و روده، مشکل در حافظه، لرزش بدن، گرفتگی عضلات، تعریق بیش از حد و خشکی دهان، تغییر در ضربان قلب، ناتوانی در تصمیم گیری و...

باید توجه داشته باشیم فشار روانی بیش از حد اثرات نامطلوبی روی واکنش های فیزیولوژیک، رفتاری و روانشناختی افراد دارد و احتمال دارد فرد دچار افسردگی یا بی هدفی شود و به دلیل این که نمی تواند عملکرد درستی از خودش نشان دهد در نتیجه مکررا ناکام می شود.

به این ترتیب ناکامی های پیاپی باعث خواهد شد فرد احساس ناامیدی کند و از فعالیت و هدف داشتن نیز کناره گیری کند.

از پیامدهای اصلی استرس های مداوم، افسردگی است و لازم است تا پیش از این که فرد دچار افسردگی و بی هدفی شود از راهکارهای مقابله ای برای کنترل استرس استفاده کند.

در سطوح خفیف تر فرد دچار بی هدفی می شود و ممکن است انگیزه خود را برای تلاش از دست بدهد. بنابراین لازم است عواملی که باعث ایجاد تنش روانی در فرد می شود را شناسایی کرده و مشخص شود کدام یک از آنها مربوط به خود فرد است و کدام مربوط به دیگران و جامعه و محیط بیرونی. با شناسایی عوامل استرس زا می توان در مورد نوع مداخله فرد تصمیم گیری کرد و باید در نظر بگیریم کنترل درونی به مراتب آسان تر صورت می گیرد و برخی از عوامل بیرونی ممکن است در کنترل افراد نباشد. بنابراین لازم است علاوه بر کنترل درونی، درمان های نگرشی و انگیزشی نیز صورت بگیرد تا فرد بتواند با عوامل تنش زا مقابله کند.