آرشیو چهار‌شنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۹، شماره ۳۷۲۵
هنر
۱۰
دریچه

«میوه ممنوعه» از زاویه ای دیگر

نگین های درخشان

مازیار معاونی

استقبال از بازپخش مجموعه تلویزیونی «میوه ممنوعه» 13 سال پس از پخش اول که باز هم در شب های ماه رمضان اتفاق افتاد، آن چنان گسترده و غیرمنتظره بود که بار دیگر نگاه های بسیاری را متوجه این مجموعه دیدنی و عوامل سازنده آن کرد. از حسن فتحی به عنوان نفر اول سریال گرفته تا علیرضا نادری که نگارش فیلم نامه کار را بر عهده داشته و البته بازیگران مجموعه که نقش آفرینی های دیدنی اغلب آنها، توفیق «میوه ممنوعه» در این سطح را به دنبال داشت. به بهانه بازپخش این سریال، نگاهی انداخته ایم به پیشینه درخشان دو بازیگر شاخص و پیش کسوت این مجموعه یعنی علی نصیریان و گوهر خیراندیش؛ پیشینه ای که بی گمان موثرترین عامل در خلق دو نقش دشوار «حاج یونس فتوحی» و همسرش «قدسی» توسط این دو بازیگر توانا بوده است.

علی نصیریان: بازیگر توانا و بی بدیل تئاتر، سینما و تلویزیون که بنا به کسوت، تجربیات و نقش آفرینی های درخشان خود در کنار محمدعلی کشاورز و زنده یادان داوود رشیدی، عزت اله انتظامی و جمشید مشایخی به عنوان یکی از پنج قله رفیع بازیگری عرصه نمایش ایران شناخته می شود، با پشتوانه پرباری از فعالیت در محافل بزرگ تئاتری مانند جامعه باربد، تئاتر سعدی، هنرستان هنرپیشگی و سرانجام گروه هنر ملی که از او یک بازیگر تمام عیار ساخت، پا به دنیای تصویر گذاشت؛ هرچند فعالیت او در این دوره فقط محدود به بازیگری نبود و با نگارش بیش از 10 نمایش نامه، جایگاه خود در میان نمایش نامه نویسان برجسته را هم تثبیت کرد. استخدام نصیریان در اداره هنرهای نمایشی که با تاسیس تلویزیون خصوصی در اواخر دهه 30 شمسی توام شده بود، اتفاق فرخنده ای بود که زمینه انتقال بیشتر تجارب بی نظیر این گوهر درخشان عرصه بازیگری را به دیگر مدیوم های نمایشی فراهم کرد. هرچند مخاطبان سینمای ایران، او را با ایفای نقش «مش اسلام» در ساخته بی نظیر داریوش مهرجویی یعنی فیلم «گاو» به جای می آورند؛ ولی پشت آن بازی تحسین آمیز تجارب دو دهه خاک صحنه های مختلف و از پای نایستادن نهفته بود. پیر دیر بازیگری از تمام دهه های متولی بازیگری خود نقش های اثرگذاری را برای مان به یادگار گذاشته است؛ از «تقی» و هالو در «پستچی» و «آقای هالو» گرفته تا نقش فراموش نشدنی «قاضی القضات» در سریال تاریخی سربداران که نخستین نقش مهم پس از انقلاب نصیریان و یکی از مهم ترین دلایل دیده شدن و جذابیت کار در آن سال های آزمون و خطای تلویزیون نوپای پس از انقلاب محسوب می شد. نصیریان در این آثار بازه متنوعی از نقش آفرینی از قهرمانان ساده لوح دوست داشتنی تا یک سیاست مدار فرصت طلب و زبان باز و مزور را با استادی هرچه تمام تر خلق کرد. در ادامه شاه نقش «ابوالفتح صحاف» در هزار دستان از راه رسید که نقشی به شدت متفاوت از نقش آفرینی های پیشین نصیریان بود و بعد گذشت یک دهه لازم بود تا نبوغ غبطه برانگیز او در فیلم دیدنی «بوی پیراهن یوسف» در نقش خاطره انگیز «دایی غفور» بر روی پرده نقره ای دیده شود. تا رمضان سال 86 یعنی زمان پخش سریال مناسبتی «میوه ممنوعه» باز هم کمی بیشتر از یک دهه سپری شد تا علی نصیریان پا به سن گذاشته، در 73سالگی، نقش دشوار و پیچیده «حاج یونس فتوحی» را در مقابل دوربین حسن فتحی بازی کند، نقشی که در کنار نقش های او در «سربداران» و «هزاردستان» سه گانه اعجاب انگیز این بازیگر بزرگ و تکرارنشدنی را کامل کرد. کاراکتر حاج یونس که بر نگاهی اقتباس گونه از روایت شیخ صنعان منطق الطیر عطار شخصیت پردازی شده بود، از آن نقش هایی بود که به سختی می توان دیده شدن با نقش آفرینی بازیگر دیگری را تصور کرد. درک و فهم بی نقص نقش در کنار تسلط مثال زدنی نصیریان بر فیزیک بدن و استفاده بجا از ابزارهای حسی و عاطفی در کنار ماهیت دلنشین قصه، حاج یونس را حتی بیشتر و بالاتر از آن دو نقش دیگر در اذهان مخاطبان بی شمار تلویزیون ماندگار کرد.

گوهر خیراندیش: بازیگر توانمند اهل شیراز که در مدت سه دهه گذشته درخشش در نقش های ماندگار بسیاری را به نام خود ثبت کرده است. خیراندیش 63ساله که در شب های رمضان سال جاری، نقش «توران» در سریال محبوب «زیر خاکی» را بازی می کند، 13 سال پیش از این در سریال ایفاکننده نقش قدسی «همسر حاج یونس» در برابر علی نصیریان بزرگ بازی بود. نقش دشوار همسر و مادری که در آستانه ازدست دادن همسر؛ آن هم پس از 40 سال زندگی مشترک قرار می گیرد. او که مانند بسیاری از دیگر بزرگان عرصه بازیگری کار خود را از صحنه های تئاتر آغاز کرده است، در اواسط دهه 60 خورشیدی حضور در مقابل دوربین را برای نخستین بار تجربه کرد و از همان زمان تا به امروز با تکیه بر غریزه ذاتی، دانش آکادمیک و تجارب فراوانش، در طیف گسترده ای از نقش ها ایفای نقش کرده است. او در «میوه ممنوعه» مانند بسیاری از دیگر نقش های تلویزیونی اش یک مادر خونگرم و بااحساس را بازآفرینی می کند و اغراق نیست اگر نام او را هم به فهرست بازیگرانی که ایفای نقش مادر از شاخص ترین ویژگی های دوران بازیگری شان بوده است، اضافه کنیم.