آرشیو چهار‌شنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۹، شماره ۳۷۲۵
جامعه
۱۳

کاهش جمعیت و هشدارهای تکراری

کاهش 170هزارنفری موالید زنده ایران در یک سال

شرق: هر سال هم زمان با سی ام اردیبهشت و روز ملی جمعیت، رسانه ها و اظهارنظرهای مسئولان پر می شود از خبرها و هشدارهایی درباره سالمندی و وضعیت جمعیتی ایران. پس از آن همه چیز تمام می شود تا سال دیگر و هشدارهای تکراری دیگر. امسال هم از این قاعده مستثنا نبود و در این روز تعداد زیادی از مسئولان دراین باره اظهارنظر کرده اند، آنچه در ادامه می آید، بخش هایی از گفته های منتشرشده در همین باره است.

رئیس سازمان بهزیستی کشور یکی از کسانی بوده که روز گذشته با ابراز نگرانی از روند نرخ کمتر موالید نسبت به سال گذشته پیشنهاد داد تا برای خانواده هایی که دارای سه فرزند یا بیشتر هستند، مانند بسیاری از کشورها، مشوق هایی ایجاد شود. وحید قبادی دانا افزود: اینکه در آینده نزدیک میزان جمعیت کشور به آن میزانی که باید، نرسد و همچنین میانگین سنی جمعیت در اثر کاهش فرزندآوری افزایش پیدا کند، باعث می شود که در آینده نزدیک یکی از پیرترین کشورهای جهان باشیم و این مسئله مشکلاتی را در آینده برای کشور ما ایجاد خواهد کرد. رئیس سازمان بهزیستی کشور گفت: اکنون در بسیاری از کشورهای پیشرفته مانند اسپانیا، آلمان، انگلیس و دیگر کشورهای اروپایی مشوقات بسیار مناسبی را برای خانواده ها برای فرزندآوری ایجاد می کنند؛ مثلا در بسیاری از این کشورها اگر تعداد فرزند هر خانواده بیش از سه فرزند شود، دولت ماهانه مبالغی را به عنوان کمک هزینه معیشتی برای آنها در نظر می گیرد.

قبادی دانا خاطرنشان کرد: اینکه در سال 98 تعداد موالید زنده ما 170 هزار نفر نسبت به سال 97 کاهش یافته جای نگرانی دارد. همان طور که در موضوع کرونا نگران شدیم که حدود هفت هزار نفر از هم وطنان جان خود را از دست دادند، این عدد 170 هزار نفر حدود 25 برابر این رقم است؛ یعنی جای سوال دارد. آیا همان قدر که از ازدست دادن هفت هزار نفر از هم وطنان در ارتباط با ابتلا به ویروس کرونا نگران شدیم، از کاهش موالید زنده در سال 98 به تعداد 170 هزار نفر کمتر از سال گذشته نگران هستیم یا نه. رئیس سازمان بهزیستی کشور گفت: این سازمان با هدف ایجاد شرایط بهتر برای زندگی بهتر برای مردم ایران در تلاش است که بتواند در حوزه های مختلف اثربخشی خود را داشته باشد. در این زمینه از سال گذشته برای تمام خانوارهایی که فرزند سه قلو یا بیشتر دارند که فرزند آنها تا شش سالگی هست، ماهانه مبلغ 400 هزار تومان از محل اعتبارات سازمان بهزیستی در نظر گرفته شد. قبادی دانا افزود: همچنین برای خانوارهای نیازمندی که فرزند دوقلو دارند؛ یعنی خانوارهایی که دهک درآمدی آنها، دهک یک، دو یا سه است و فرزندان دوقلو دارند، برای آنها هم همین کمک هزینه در نظر گرفته شده، البته این مبلغ بسیار جزئی است و همان طور که قبلا گفته شده، می تواند شروع باشد.

مشاور وزیر بهداشت در امور مامایی نیز با اعلام افزایش سن امید به زندگی در مردان و زنان ایرانی، درعین حال نسبت به کاهش نرخ باروری در کشور هشدار داد. دکتر شهلا خسروی در گفت وگو با ایسنا افزود: جمعیت ما در حال پیرشدن است، به شکلی که سیر پیرشدن در ایران نسبت به دنیا خیلی سریع تر بوده و درحالی که در حدود 60 سال گذشته جمعیت دنیا پنج سال پیر شده، جمعیت ایران 10 سال پیرتر شده است. خسروی درخصوص نرخ باروری در کشور نیز تصریح کرد: سازمان های جهانی برآوردهایی از نرخ باروری ایران داشتند، اما اکنون تردیدهایی وجود دارد که اعداد اعلام شده آیا واقعا نرخ باروری ایران بوده یا خیر؛ درحال حاضر عددی که در مورد نرخ باروری مطرح می شود، به ازای هر زن در سن باروری 1.8 فرزند است. برخی منابع نیز این عدد را به ازای هر زن در سن باروری دو فرزند اعلام کرده اند، البته سازمان آمار ایران باید میزان واقعی را اعلام کند.

مشاور وزیر بهداشت در امور مامایی تاکید کرد: در سال های آتی جمعیت به سمت سالمندی پیش خواهد رفت. اکنون سن امید به زندگی بر اساس سرشماری در سال 95 در مردان 72.5 سال و در زنان 75.5 بوده است. بر اساس مطالعاتی که در جهان در سال 2019 انجام شده، نیز سن امید به زندگی ما 76.5 سال بوده است. در سال های پس از انقلاب افزایش سن امید به زندگی روند بسیار خوبی داشته است؛ چراکه مرگ ومیر کودکان زیر پنج سال کاهش یافته و دسترسی مردم به تسهیلات و خدمات بهداشتی، درمانی و سواد مردم نیز افزایش یافته است. البته ما باید در پی امید به زندگی باکیفیت باشیم.

همچنین در خبری دیگر به نقل از یک استاد دانشگاه، کاهش رشد جمعیت در سال 1398 به زیر یک درصد رسید و کاهش نرخ باروری کل نیز به 1,84 فرزند رسیده که ایران را در آستانه سالمندی زودرس قرار داده است. خلیل علی محمدزاده در ادامه با اشاره به اینکه تا سال 1375 تنظیم خانواده در کشور دنبال می شد، اما بعد از آن پا در مسیر اهداف مهار جمعیت گذاشتیم، افزود: آن زمان مجوز مجلس برای تنظیم خانواده بود که باید منجر به تعادل جمعیتی می شد؛ یعنی نرخ باروری که سال 1365، 6.7 فرزند بود، باید به چهار می رسید و متوقف می شد و میزان رشد جمعیتمان که 3.9 درصد بود، باید به 2.3 درصد می رسید و متوقف می شد. پیش بینی ها حاکی از این است که ما در سال 1420 به حدود 20 درصد سالمندی می رسیم و در سال 1430 که پنجره جمعیتی هم بسته خواهد شد، تعداد سالمندانمان به حدود 26 درصد خواهد رسید؛ یعنی یک چهارم مردم کشورمان سالمند خواهند شد.

محمدزاده در ادامه با اشاره به راهکارهای کاهش میزان سالمندی عنوان کرد: برای اینکه میزان سالمندی را کاهش دهیم، باید جمعیت زیر 15 سال و میزان موالید افزایش یابد؛ متاسفانه ما در چهار، پنج سال اخیر از آن مقداری که کاهش موالید داشتیم، به سمت پایین تر حرکت کردیم. وی ضمن بیان اینکه روند ما برای افزایش موالید در پنج سال اخیر نه تنها اصلاح نشده، بلکه بدتر می شود، گفت: دلیل این امر این است که سیاست های کلی جمعیت که بسیار هم دقیق، کارشناسی و درست مطرح شده به تنهایی قابلیت اجرائی ندارد. سیاست های کلی باید در مراکز اصلی خودش به استراتژی ها تبدیل شود و برنامه استراتژیک در مدیریت میانی باید به سیاست ها و تاکتیک ها تبدیل شود. سپس اهداف سالانه برای آنها مشخص شود و این برنامه های سالانه را اجرائی کنیم.