آرشیو چهار‌شنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۹، شماره ۳۷۲۵
دیپلماسی
۱۵

کمک اروپایی ها به پرواز چارتر آژانس

«20 درصد از بازرسی های آژانس به ایران اختصاص دارد و روزانه به طور متوسط سه بازرس در ایران حاضر هستند» بدون شک این میزان بازرسی هزینه های کلانی برای آژانس به دنبال دارد.

اواسط همین ماه بود که بلومبرگ گزارش داد «بازرسان و کارشناسان آژانس بین المللی انرژی اتمی در سال گذشته میلادی مجموعا بیش از هزارو 100 نفر-ساعت در خاک ایران حضور داشته اند و از این لحاظ یک رکورد بر جای گذاشته اند». حالا این رکورد چه هزینه ای به دنبال داشته است. هنوز عدد مشخصی از این بازرسی ها به رسانه ها درز نکرده است اما روز گذشته انگلیس، فرانسه و آلمان اعلام کردند که «به طور مشترک 750 هزار یورو به عملیات پرواز چارتر آژانس کمک کردند».

نماینده انگلیس در آژانس بین المللی انرژی اتمی در این مورد گفت: «این [اقدام] موجب تضمین حضور بازرسان آژانس در میدان [عمل] برای انجام دادن فعالیت های پادمانی حیاتی شان از جمله بازرسی مهم در ایران برخلاف چالش های کووید-19 خواهد شد». بازرسی های آژانس طبق مفاد برجام انجام می شود و از ابتدای دستیابی کشورهای 1+5 و ایران به این توافق، این نهاد در مورد هزینه های رو به افزایشش صحبت کرد. اما هزینه های آن از محل بودجه جاری آژانس تامین می شود.

مرداد 95 کمتر از یک ماه بعد از دستیابی به توافق، بلومبرگ به سندی از آژانس بین المللی انرژی اتمی دست یافته بود که هزینه سالانه نظارت این نهاد بر برنامه هسته ای ایران 9.2 میلیون یورو خواهد بود.

آن زمان در سند آژانس آمده بود که هزینه کلی نظارت بر توافق 138 میلیون یورو (157 میلیون دلار) است که هزینه سالانه آن 9.2 میلیون یورو (10.7 میلیون دلار) برآورد شده و برای 15 سال در نظر گرفته شده است. در آن جلسه از 35 عضو آژانس بین المللی انرژی اتمی پرسیده شد آیا با نقش نظارتی آژانس درباره برنامه هسته ای ایران موافقت می شود و درباره بودجه مورد نیاز برای انجام آن فعالیت نیز پرسیده شد.یک دیپلمات از کشورهای عضو شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی آن زمان گفته بود آمریکا، فرانسه، انگلیس و آلمان که چهار کشور مشارکت کننده در مذاکرات هسته ای با ایران بودند، تعهد کرده اند که بخشی از هزینه مورد نیاز برای بازرسی از برنامه هسته ای ایران را بر عهده بگیرند. کشورهای دیگر نظیر ژاپن، فنلاند، استرالیا، کانادا، هلند و نیوزیلند نیز بخش دیگری از هزینه نظارت بر برنامه هسته ای ایران را برعهده گرفته اند.

اگرچه انتظار می رفت چین و روسیه که دو کشور دیگر مشارکت کننده در مذاکرات هسته ای با ایران بودند نیز بخشی از هزینه های نظارت آژانس بر برنامه هسته ای ایران را بر عهده بگیرند اما خبری در مورد آن منتشر نشده است.

با این اوصاف موضوع هزینه های نظارت بر برنامه ایران همیشه از سوی آژانس مطرح می شده است. همین طور که در اولین گزارش سال 2020 که به تاریخ شمسی 14 اسفند 98 منتشر شد، آمده است: «هزینه سالانه تخمینی آژانس برای اجرای پروتکل الحاقی ایران و برای راستی آزمایی و نظارت تعهدات مرتبط هسته ای ایران به شرح مندرج در برجام مبلغ 2/9 میلیون یورو در سال است. برای سال 2020 منابع مالی فرابودجه ای برای مبلغ چهار میلیون یورو از 2/9 میلیون یورو لازم است. تا تاریخ 26  فوریه 2020، مبلغ 2/4 میلیون یورو منابع مالی فرابودجه ای برای تامین هزینه فعالیت های مرتبط با برجام برای سال  2020 و بعد آن در دسترس است». بر اساس این بند آژانس نیاز به مبالغ بیشتری برای تامین بودجه دارد.