آرشیو چهار‌شنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۹، شماره ۳۷۲۵
روزنامه فردا
۱۶
هفته نوشت

دلدادگی سبز

الهام فخاری (عضو شورای اسلامی شهر تهران)

کوچه هایش شبیه تر به محله و هر خیابانش داستانی کهن دارد. مردم در رفت وآمد احوال پرس همدیگر هستند. بهار هم هست و غوغای رویش در بافتی دیرین نمایی زیبا آفریده است. 29 اردیبهشت روز جهانی میراث فرهنگی و موزه ها بود. به این مناسبت به ری رفتم که به باور من شهرموزه ای پویا و زنده است. وقتی کنار چشمه علی ایستاده ای، نماها و موسیقی فیلم «باد صبا» بازخوانی می شود و انگار بر شانه های تاریخ داری به آینده نگاه می کنی. از این سوی خیابان که به سوی دیگر بروی، با تاریخ به روایت آرامستانی با پیشینه ای دیرین روبه رو هستی، انگار که کلاس تاریخ را داری در زمان کنونی می خوانی. هر سنگ نوشته روایتی را فرامی خواند و پیوند میان امروزیان و گذشتگان را استوارتر می کند. در پهنه ای گام برمی داری که شهری چندهزارساله زیر روکش آسفالتی سنگین بزرگراه هایش پنهان و خاموش است. کمتر جایی در جهان است که موزه در زیست روزمره مردم برپا باشد و مردم در بافتی زندگی، کار و دادوستد کنند که شتاب مشروطه یا پیش تر از آن، آوای لشکر سلجوقیان را به خود دیده است. در کوچه هایی سخن از ارزش ها و سرمایه های فرهنگی گفت وگو می کنی که بازاریانشان با شور و مهربانی از پشت دخل دکان می آیند و تاریخ بیش از هزارساله را پیش چشم می آورند و روندی چندسده ای از دوره ایلخانی را بازگو می کنند. جایی که حرم مهربانی حضرت عبدالعظیم و نیایش در خاطره چند نسل از گذشتگان و پدربزرگ و مادربزرگ هایمان و با اکنون مردمان هنوز روشن است. موزه داری مگر بهتر از این هم می شود؟ مگر تاریخ آگاه زیستنی که جامعه پژوهان و فلسفه پردازان از آن سخن می گویند جز این است؟ پای برج طغرل که یکی از نمادهای معماری و سازه های برجسته جهان است، باغی از مهربانی و آگاهی و دلدادگی سبز است، مانند شهروندی جانباز میهن و پاسداری گذرکرده از جنگ، نگاه داری از آن را انجام می دهد. مردی که ایران را چنان به جان دوست دارد که تن و چهره و جوانی خود را فدایش کرده است. امروز او هم تاریخ زنده ای است که ساعت آفتابی و ماه تابی برج طغرل را به نوباوگان و مردمان این سرزمین می آموزد، آن قدر پرشور و چنان همراه با جزئی ترین ریزه کاری ها به امید برقرار نگه داشتن پلی استوار میان نسل ها و برای بالیدن و رویش پایدار بر ارزش هایی دیرین و ارزنده، سخن می گوید و تو را با این سازه آشنا می کند که بدانی گنجی روبه روی تو و هم نسلانت می زید، ایستاده در تاریک وروشناهای تاریخ و جان به دربرده از سم اسبان دوره های گوناگون. میراثی تاریخی که کنشگر فرهنگی، یکی از خود مردم، از مردم شهرری، سرمایه های نادیدنی (میراث ناملموس) آن را برایت روشن می کند و با شاخه ای گل رز محمدی بدرقه ات می کند.

گرچه روز به پایان می رسید، ولی آفتابی در دل و جانم دمید. در ایران شهرهایی با چنین مردمانی هستند که می توان آنها را شهرموزه یا موزه شهر نامید، هویتی پیوسته و آگاهانه پابرجا بوده که کار این دولت و آن دولت نیست، زندگی زیسته مردم است، حق مردم به شهر/روستا، ارزش ها و میراث فرهنگی گوناگون و دربردارنده ای است. بازشناسی و بازگویی اش را اداره ها انجام نداده اند، بلکه در کنار مردم کوشیده اند نگهدار آن باشند. در استان تهران و در جای جای سرزمینمان، ایران، روستاها و شهرهایی هستند که جوانان بیشتر پی جوی ریشه های هویتی و تاریخی هستند و روایت میان سالخوردگان و نوباوگان جاری و زنده است. اینها نشانه های امیدبخشی هستند که در گردوغبار چالش ها و کشمکش های کلان و جهانی، چه بسا کمتر دیده و پرداخته می شوند.  ما در این کشور بخت زیستن و بالندگی در موزه شهر/موزه روستاهایی چندهزارساله را داریم؛ پیشینه ای تمدنی که می تواند برای امروز و آینده مان آموزه هایی ارزنده فراهم کند که راه هایی روشن بیابیم و بپیراییم و از چاه و چاله های تاریخی بپرهیزیم. روایت مردم را از مردم بشنویم و شهر و محله را با آنها بشناسیم. این را هم بگویم که روز جهانی میراث فرهنگی امسال هم هنگام بود با روزی که مردم در سال 96 پرشورترین انتخابات شوراهای شهری و روستایی را رقم زدند. این کنشگری و یادآوری آن حضور هم بخشی از روایت زیسته زمانه ما و ازجمله ارزش های فرهنگی و اجتماعی است که مسئولیتی بیشتر بر دوش می گذارد. شبی که این یادداشت را می نویسم، امیدهایی را که به کوشش مردان و زنانی باورمند بر پیکره شهر و در نشانه های بافت تاریخی بازسازی شده و از ورای نگاه نگران میهن دوستان جانباز ایران می توان خواند، مسئولیت مشترک همه مان می دانم. به سوگندم پایبندم و در سرم می گذرد: «ما برای پرسیدن نام گلی ناشناس/ چه سفرها کرده ایم، چه سفرها کرده ایم/ ما برای بوسیدن خاک سر قله ها/ چه خطرها کرده ایم، چه خطرها کرده ایم/ ما برای آنکه ایران/ گوهری تابان شود/ خون دلها خورده ایم/ خون دلها خورده ایم/ ما برای آنکه ایران/ خانه خوبان شود/ رنج دوران برده ایم/ رنج دوران برده ایم/ ما برای بوییدن بوی گل نسترن/ چه سفرها کرده ایم، چه سفرها کرده ایم/ ما برای نوشیدن شورابه های کویر/ چه خطرها کرده ایم، چه خطرها کرده ایم/ ما برای خواندن این قصه عشق به خاک/ خون دلها خورده ایم/ خون دلها خورده ایم/ ما برای جاودانه ماندن این عشق پاک/ رنج دوران برده ایم/ رنج دوران برده ایم» (سروده نادر ابراهیمی به آوای محمد نوری)