آرشیو پنج‌شنبه ۱ خرداد ۱۳۹۹، شماره ۳۷۲۶
اقتصاد
۵
یادداشت

کرونا یک ریسک است یا یک عدم قطعیت؟

(2)
احمدرضا روشن (عضو هیئت علمی موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی)

در عدم قطعیت ما کاملا فاقد اطلاعات تاریخی و معمول هستیم. ساخت یک پل روی یک رودخانه یا ایجاد یک تونل داخل یک کوه، در زمره عدم قطعیت ها قرار نمی گیرد، بلکه در این گونه موارد، ما با موقعیت های ریسکی مواجهیم. در این موقعیت ها، احتمال عددی رویدادها و حوادث مختلف را می توان با دقت مناسبی پیش بینی و اندازه گیری کرد.  عدم قطعیت زمانی روی می دهد که ما حتی نمی دانیم نتایج و پیامدهای یک واقعه چیست، چه رسد به اینکه بخواهیم برای آن پیامدها درصد احتمال در نظر بگیریم. همچنین عدم قطعیت مربوط به موقعیت ها و سیستم های پیچیده است که در آن متغیرها و عوامل زیادی دخیل هستند.

حال ببینیم آیا کرونا یک ریسک است یا یک عدم قطعیت؟ همه گیری کرونا، نایقینی و بلاتکلیفی زیادی را در همه کشورهای درگیر (اعم از کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه) به وجود آورده است. اظهار نظرها، تغییر تصمیمات و تجدید نظر در اقدامات بسیاری از دولت ها و سیاست مداران نشان دهنده بی نظمی، هرج ومرج و آشفتگی است. این را از راه حل تزریق وایتکس به بیماران کرونایی که از سوی دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا مطرح شده تا دستور شلیک پلیس به کسانی که مقررات قرنطینه را نقض می کنند، از سوی رودریگو دوترته رئیس جمهور فیلیپین می توان مشاهده کرد.

در عدم قطعیت کرونایی، گویی در یک نامعلومی و بین بیم و امید به سر می بریم و نمی توانیم به طور دقیق یا با احتمال مشخص بگوییم حرکت بعدی کرونا چیست. چیزهای زیادی وجود دارد که دانشمندان هنوز درباره کرونا و کووید 19 نمی دانند و  آنچه را هم که می دانند گاهی تغییر می کند. آیا ممکن است کرونا بعد از افول، دوباره در جامعه گسترش یابد؟ چگونه کرونا از راه هوا منتقل می شود؟ آیا مهم ترین نشانه ها و علائم بیماری کرونا فقط تب و سرفه و تنگی نفس است؟ چه نسبتی از مبتلایان به کروناویروس ممکن است هیچ گونه علائمی نشان ندهند؟ افراد بهبودیافته تحت چه شرایطی ممکن است دوباره به کرونا مبتلا شوند؟ کرونا روی اجسام و اشیای مختلف و در درجه حرارت های متفاوت تا چه حد زنده می ماند؟ چگونه می توان عدم بازگشت کرونا را تضمین کرد؟ دوره پیک و افول بیماری چقدر است؟ این پاندمی چه موقع به پایان خواهد رسید؟ واکسن کووید 19 چه موقع قابل استفاده روی انسان و قابل تولید انبوه است؟ مرگ ناشی از کرونا در اثر آسیب دیدگی ریه است یا سکته مغزی هم می تواند باشد؟ و بسیاری مجهولات و پرسش های دیگر.

بیماری های ویروسی که از ابتدای قرن بیست ویکم پدیدار شدند، مثل سارس (2002)، آنفلوانزای مرغی (2003)، آنفلوانزای خوکی (2009)، ابولا (2014) و مرس (2014)، دیگر یک عدم قطعیت نیستند، بلکه یک وضعیت همراه با ریسک قلمداد می شوند. همچنان که ممکن است در آینده با افزایش دانش بشری درباره کرونا، بیماری کووید 19 از حالت ناقطعیت به یک وضعیت همراه با ریسک تبدیل شود. اما ناقطعیتی ویروس های قبلی انواع تبعات اجتماعی، سیاسی و به ویژه اقتصادی را به همراه داشته است. رشدهای اقتصادی کمتر و شرایط مالی سخت تر، از تبعات و پیامدهای ناقطعیت های قبلی ناشی از پاندمی ها بوده است. مطالعات نشان می دهد عدم قطعیت اقتصادی کرونا بسیار زیاد و خیلی بیشتر از پاندمی های قبلی است. پیامدهای اقتصادی کرونا ممکن است بسیار ناگوار باشد. به طوری که شاخص عدم قطعیت در مورد کرونا سه برابر سارس و حدود 20 برابر ابولا است. ثبت بیشترین نرخ بی کاری در آمریکا از سال 1982 تاکنون یا کمترین نرخ رشد اقتصادی چین از سال 1992 به این سو، نمونه هایی از وضعیت دو اقتصاد اول و دوم جهان ناشی از کروناست.

ضمن اینکه تبعات جانی کرونا هم می تواند بسیار سهمگین باشد.  کمیته بین المللی نجات (International Rescue Committee) که یک سازمان غیردولتی بشردوستانه است، بر اساس مدل سازی و تحلیل داده های سازمان بهداشت جهانی و برخی سازمان های دیگر، هشدار داده که ممکن است در بدترین سناریو در سراسر جهان تا یک میلیارد نفر به کووید 19 مبتلا شده و این بیماری منجر به مرگ سه میلیون و 200 هزار نفر شود و چنانچه اقدامات جدی برای جلوگیری از شیوع این ویروس صورت نگیرد، آسیب های کرونا در ده ها کشور بی ثبات و درگیر جنگ داخلی مثل سوریه و افغانستان بسیار بیشتر خواهد بود. وزن کامل و ویرانگر این بیماری همه گیر در شکننده ترین و جنگ زده ترین کشورهای جهان هنوز احساس نشده است. هرچند هنوز یک امید و پنجره کوچک زمانی برای پاسخ مناسب در مواجهه با کروناویروس وجود دارد تا از گسترش جهانی این بیماری جلوگیری شود.

ادامه دارد