آرشیو پنج‌شنبه ۱ خرداد ۱۳۹۹، شماره ۵۶۶۶
جامعه
۱۸
یادداشت

بخت سیاه جنگل

مهدی آیینی (دبیر گروه جامعه)

کامیون کامیون جنگل قاچاق می شود، ویلا ویلا جنگل شهرک می شود، درخت درخت جنگل بیمار می شود و شاخه شاخه جنگل می سوزد. این حکایت جنگل های کشور است از بلوط های زاگرس گرفته تا شمشادهای هیرکانی و چندل های مانگرو در جنوب کشور .

از زاگرس هیچ نمانده است، زاگرس را شاید دیگر نتوان جنگل نامید، چراکه هر روز دارد خالی تر از حیات می شود، اکوسیستمی که حیات وحش از آن خط بخورد به مرگ بسیار نزدیک است. ساکنان 12 استانی که در دامان زاگرس قرار گرفته اند هر روز بیش از گذشته زوال زاگرس را به چشم می بینند. جاده هایی که قلب این اکوسیستم را نشانه می گیرند یا آفات و بیماری که مدت هاست برای بلوط ها شمشیر از رو بسته اند.

حدود دو میلیون هکتار از جنگل های بلوط دچار خشکیدگی است و شرایط چهار میلیون هکتار دیگر نیز تعریفی ندارد؛ چراکه بیماری بلوط به بلوط در زاگرس در حال گسترش است.

چرای بی رویه دام، کشاورزی و تبدیل بلوط های زاگرس به زغال زوال زاگرس این منبع 40درصد آب کشور را سرعت بخشیده است. کم نیستند بومیانی که تنها درآمدشان از راه فروش زغال بلوط است یا دامدارانی که نیمی از خوراک دام هایشان تشکیل شده از بذر و شاخ و برگ درختان بلوط یا کشاورزانی که تیشه به ریشه بلوط ها می زنند برای زمین کشاورزی و محصول بیشتر.

  جنگل های هیرکانی نیز محکوم به سرنوشت زاگرس هستند، این روزها بیماریی ها و آفاتی که تا چند سال پیش محدود به زاگرس بود در هیرکانی نیز دیده می شود. بر آورد می شود اگر مدیریت جنگل های کشور بهبود پیدا نکند، دست کم تا 30 سال دیگر هیرکانی نیز به سرنوشت زاگرس دچار شود، چراکه تغییر اقلیم نیز بر آتش این تخریب می دمد.

حدود چهار سال پیش بود که بهره برداری از جنگل های شمال ممنوع شد و مدیران سرانجام تصمیم گرفتند به جنگل های شمال کشور دیگر به عنوان بنگاه چوب نگاه نکنند. این روزها اما جنگل هنوز از بی برنامگی رنج می برد. ساخت و ساز و تخریب جنگل برای کشاورزی و دامداری بیش از گذشته جنگل های باستانی شمال کشور را تهدید می کند. یادآوری می شود که توقف بهره برداری از جنگل به تنهایی نمی تواند سبب حفظ جنگل های هیرکانی شود و برای نجات این پهنه سبز باید برنامه داشت. برنامه ای که حدود 9 سال است مسوولان وعده آن را می دهند اما تاکنون از مقام حرف فراتر نرفته است.

جنگل های مانگرو در جنوب کشورمان نیز شرایط خوبی ندارند، این رویشگاه ها درختان حرا و چندل این روزها بیش از گذشته تهدید می شود. آلودگی نفتی، تردد لنچ ها ، قلع و قمع درختان برای ساخت اسکله برخی عوامل تخریب جنگل های مانگرو است، علاوه بر این کم نیستند بومیانی که شاخ و برگ درختان حرا و چندل را قطع می کنند تا علوفه شتر، گاو و گوسفندشان را تامین کنند.

بنابراین می توان گفت جنگل های کشور در شمال، جنوب، شرق و غرب کشور شرایط مناسبی ندارد هرچند برخی مدیران ادعا می کنند تخریب جنگل در همه جای دنیا اتفاق می افتد، اما آنها فراموش کرده اند که سرانه جنگل برای هر ایرانی کمتر از دو دهم هکتار و یک چهارم سرانه جهانی است. به همین دلیل باید برای حفظ جنگل های کشور برنامه داشت و این سهم اندک را با آزمون و خطا از نسل های آینده دریغ نکرد.