آرشیو یک‌شنبه ۸ تیر ۱۳۹۹، شماره ۵۶۹۱
فرهنگ
۹
واقعه

حقوقی و شعر زمان ما

هشتم تیر سالروز درگذشت محمد حقوقی، شاعر و منتقد ادبی معاصر است. در اوایل دهه 40، محمد حقوقی به عضویت انجمنی به نام انجمن صائب درمی آید و در این انجمن با حمید مصدق آشنا می شود. روحیه نوجویی حقوقی باعث می شود که در انجمن صائب، حلقه ای از جوانان آن روزگار گرد آهم آیند و با طرح مباحث جدید ادبی به نوآوری های جالب توجهی در ادبیات بپردازند. این عده بعدها هسته اولیه جریان ادبی جنگ اصفهان را پایه گذاری می کنند. محمد حقوقی به همراه هوشنگ گلشیری، محمد کلباسی، فریدون مختاریان و جلیل دوستخواه اولین هیات تحریریه جنگ اصفهان را تشکیل می دهند. این گروه ادبی درپی نشست های ادبی خود سرانجام در تابستان 1344 نخستین شماره جنگ اصفهان را منتشر می کند. این حلقه ادبی با حضور چند تن دیگر مانند احمد گلشیری، ابوالحسن نجفی و احمد میرعلایی حوزه فعالیتش را گسترش می دهد. بسیاری از شاعران برجسته زمانه در آن روزها همچون احمد شاملو، اخوان و رویایی نیز که در تهران زندگی می کردند کارهایشان را در جنگ ادبی اصفهان به چاپ می رساندند. البته نقل قولی از احمد شاملو وجود دارد که بعد از انتشار دفتر نخست این جنگ ادبی در جایی گفته بود: «حالا هرکس که از راه می رسد جنگ ادبی در می آورد!» اما با بررسی شماره های جنگ می توان بررسی کرد که دفترهای اول چندان محتوای برجسته ای نداشته و کم مایه بوده اما به مرور و با بازگشت ابوالحسن نجفی و احمد میرعلایی از اروپا کیفیت نشریه بالاتر می رود. طولی نمی کشد که شاملو و اخوان بعد از چاپ چند دفتر از جنگ، بدون این که کسی درخواست و التماسی داشته باشد، خودشان آثارشان را برای چاپ در جنگ می ‎فرستند. در کل می توان گفت از دفتر سوم به بعد جنگ ادبی اصفهان یک جنگ پیشرو ادبی بود و هرچه به طرف جلوتر گام برمی داشت به اهمیتش افزوده می شد. جنگ اصفهان کم و بیش با همین افراد تا سال 1360 در 11 شماره منتشر شد. بهرام صادقی، امیرحسین افراسیابی، محمود نیکبخت، احمد اخوت، محمد کلباسی، مجید نفیسی و یونس تراکمه از دیگر یاران جنگ اصفهان بودند.  حقوقی را بیشتر مردم به مجموعه شعر زمان ما که گزیده اشعار شاعران مطرح معاصر است، می شناسند. او که این عنوان را از گفتاری از احمد شاملو وام گرفته است با انتشار این مجموعه، یکی از بهترین مجموعه های گزیده شعر فارسی را از خود به یادگار گذاشت و دریغ که این مجموعه بعدها به شکل نامناسبی توسط افراد دیگر ادامه یافت.