آرشیو یک‌شنبه ۸ تیر ۱۳۹۹، شماره ۵۶۹۱
رسانه: شبکه
۷

مستند «سیاهرگ» با موضوع تجارت مواد مخدر مدتی است از شبکه مستند روی آنتن رفته است

سیاهرگ افیون زده

زینب علیپور طهرانی

تهیه کننده این مجموعه از چگونگی ساخت آن می گوید. استعمال و خرید و فروش مواد مخدر را می توان مهم ترین معضل جهان دانست که هنوز هیچ کشوری به راه حل قطعی مبارزه با آن نرسیده است. از این رو یکی از دغدغه های فیلمسازان و مستندسازان نیز پرداختن به این موضوع است. اما در یکی از تولیدات جدید شبکه مستند از منظر دیگری به اعتیاد پرداخته شده. اقتصاد مواد مخدر و تبیین تبعات ناشی از مصرف آن بر اقتصاد کشور دستمایه مستندی به نام «سیاهرگ» قرار گرفته که مدتی است از شبکه مستند پخش می شود و به دلیل این که از زاویه جدیدی به این موضوع پرداخته، مورد توجه مخاطبان گسترده ای قرار گرفته است. این مستند در 13 قسمت به تهیه کنندگی امیرحسین اکبری تولید شده که چند هفته ای است چهارشنبه ها ساعت 21 پخش می شود. از این رو جام جم گفت و گویی با تهیه کننده این مستند داشته که در ادامه می خوانید:

دغدغه تانساخت مستند درباره اعتیاد است؟

من از سال 90 در حوزه اعتیاد تا به امروز کار کرده ام. اولین کاری هم که در این زمینه ساختم، مستند «شب بوهای سوخته» است که درباره اعتیاد زنان به مواد صنعتی بود و از شبکه یک پخش شد و مورد توجه هم قرار گرفت. بعد از آن برنامه ای با عنوان «حریم شیشه ای» را ساختم که درباره تاثیر اعتیاد روی خانواده ها بود. به طور کلی بیشتر در حوزه اجتماعی کار کردم که بخشی از آن مربوط به مساله اعتیاد بوده و بخشی هم درباره مسائل اجتماعی مثل حجاب و... این اواخر هم مجموعه ای به نام «ترین ها» ساختم که در این برنامه سراغ آدم های خاص کشور رفتم که از شبکه مستند پخش شد.

ایده ساخت سیاهرگ چگونه شکل گرفت؟

ایده و ساخت مستند «سیاهرگ» از جانب ستاد مبارزه با مواد مخدر مطرح شد و ما هم سعی کردیم طرح را پخته تر کنیم. چون بحث آمار در برنامه بسیار پررنگ است، ما مجبور بودیم به جاهایی سر بزنیم که بحث آماری مواد مخدر را پیدا کنیم. البته در بعضی مواقع ملاحظاتی هم وجود داشت و به همین دلیل آمار به ما داده نمی شد؛ زیرا ممکن بود باعث تشویش اذهان عمومی شود. بنابراین فرآیند تولید خیلی طول کشید و حدود یک سال و نیم زمان برد. از طرفی برنامه منحصر به تهران نبود و ما برای ساخت این مستند به شهرهای مختلفی از جمله زاهدان، مشهد و شیراز هم سفر کردیم.

چون برنامه به صورت ملی است و از این رو در برنامه به صورت خاص به جایی و شهری اشاره نمی کنیم. به زندان ها و خانه خورشید و کمپ های مختلفی هم سر زدیم. ما در این برنامه می خواهیم بگوییم بخش زیادی از بودجه کشور صرف مبارزه با مواد مخدر می شود. به همین دلیل سعی کردیم در این زمینه به مخاطب آگاهی بخشی کنیم که از این هزینه ها باخبر شود؛ چرا که مبارزه با مواد مخدر نیازمند یک عزم ملی است و هر کدام از ما برای این امر به سهم خود باید تلاش کنیم.

تاکنون مستندهای بسیاری درباره اعتیاد ساخته شده ویژگی کار شما چیست؟

ما در «سیاهرگ» سراغ اقتصاد مواد مخدر رفتیم؛ این که چه هزینه های هنگفتی صرف مبارزه با مواد مخدر می شود. به عنوان مثال 150 هزار میلیارد تومان گردش مالی بحث مواد مخدر در کشور است که بخشی از آن مربوط به مبارزه با این معضل است و بقیه گردش مالی خرید و فروش مواد مخدر است. دولت از مرزهای شرقی گرفته تا پارک های تهران در حال مبارزه با مواد مخدر است و از این رو هزینه های بسیاری صرف این قضیه می شود. از حمایت خانواده هایی که عزیزانشان در این راه شهید می شوند و جانبازانی که در این حوزه وجود دارند گرفته تا دزدی ها و قتل هایی که مرتبط با بحث مواد است، همگی برای کشور هزینه ایجاد می کند. ما سعی کردیم از این منظر به موضوع نگاه کنیم و به آن بپردازیم. یعنی می خواهیم بگوییم یک مصرف کننده چقدر می تواند به لحاظ اقتصادی به خودش و جامعه وکشور لطماتی وارد کند. به همین دلیل دولت ناچار است هزینه های بسیاری را صرف این موضوع کند. شاید بتوان گفت یکی از دلایل اصلی که باعث شده رشد اقتصادی کشور پایین باشد، همین موضوع است که در برنامه به آن پرداخته ایم.

در ساخت این مستند با چه حقایقی درباره اعتیاد روبه رو شدید؟

متاسفانه ما در مسیر ترانزیت انتقال مواد مخدر به کشورهای دیگر هستیم. به همین دلیل به هر ترتیبی می خواهند مواد را از کشور ما عبور بدهند. به عنوان مثال در زاهدان صحنه هایی را مشاهده می کنید که افرادی در آنجا حضور داشتند که مواد را تا تهران بیمه می کردند! یعنی از طریق قاچاقچیان پشت مرز به نوعی ساماندهی می شود. شاید بتوان گفت یکی از مهم ترین دلایل این امر متاسفانه مساله بیکاری است که از این نظر مسوولان باید چاره ای اساسی بیندیشند. باز هم تاکید می کنم مبارزه با مواد مخدر و تلاش برای جلوگیری از گسترش آن نیازمند یک عزم ملی است. چون این مساله به اقتصاد کل کشور ضربه می زند. متاسفانه این افراد در کشور هم همکارانی دارند که از داخل ساماندهی می کنند و همین موضوع کار را برای پلیس سخت تر می کند.

آیا با موانعی هم روبه رو بودید؟

بزرگ ترین مانعی که در ساخت این برنامه با آن رو به رو بودیم، متاسفانه آمارهایی است که ارائه می شود؛ بعضا آمارها جزئی نیست که بتوان دقیق گفت چه هزینه هایی برای این موضوع می شود. یا آمار مشخصی جمع نشده یا بنا به ملاحظاتی که وجود دارد، نمی شد که آمار درستی را ارائه کرد. البته این آمارها خیلی مایوس کننده است و این که مسوولان نمی خواهند در این زمینه آمار دقیق و درستی را ارائه کنند، طبیعی است. گرچه همین آمارها نیز می تواند مورد سوء استفاده همان افرادی قرار بگیرد که مافیای مواد مخدر هستند؛ بنابراین خیلی سخت توانستیم عده ای را متقاعد کنیم آماری را در این زمینه به ما ارائه کنند.

کدام بخش از آن مستند شما را تحت تاثیر قرار داد؟

در زمان تولید این برنامه به دلیل مواجه شدن با برخی مسائل خیلی تحت تاثیر قرار گرفتم. از آنجا که تدوین کار را هم انجام دادم، انرژی بسیاری صرف این موضوع شد؛ اما در بخشی که خانم ها درگیر مواد مخدر بودند و در زندان به سر می بردند و به همین خاطر مجبور بودند کودک خردسالشان را رها کنند، خیلی آسیب زننده است.

با این که تمهیداتی برای آنها اندیشیده شده اما دور بودن از فرزند باعث شد من خیلی تحت تاثیر قرار بگیرم. با خودشان هم که صحبت می کردیم، عمده نگرانی شان بحث دوری از فرزندانشان بود. به نظرم تاریک ترین نقطه برنامه است که دیدم اما کاری از دست ما برنمی آید. چون من به عنوان مستندساز فقط می توانم طرح مساله کنم.