آرشیو یک‌شنبه ۸ تیر ۱۳۹۹، شماره ۳۷۵۲
هنر
۷
دریچه

نگاهی به سریال «دل»

اجرای خوش رنگ و لعاب فیلم نامه ضعیف

محسن جعفری راد

منوچهر هادی به گواه فیلم های پرفروشی که ساخته (من سالوادور نیستم، آینه بغل) و سریال عاشقانه1 که در زمان خودش جزء پربیننده ها شد، در چند سال اخیر نشان داده که نیاز مخاطب عام را برای سرگرمی به خوبی می شناسد؛ چه مدیوم سینما، چه مدیوم سریال تلویزیونی. در انتخاب بازیگران و ترکیب آنها، نهایت دقت را می کند تا ویترینی جذاب از بازیگری داشته باشد و در اغلب کارهایش از چهره ها و استارها استفاده می کند. در کارگردانی هم سعی می کند دکوپاژ و میزانسن ساده و صمیمی طراحی کند تا همدلی مخاطب را برانگیزد. نمونه اش همین سریال «دل» که کمتر میزانسن خاص و پیچیده ای را شاهدیم و بیشتر در قالب گفت وگو، داستان پیش می رود. از لحاظ اجرا، هادی موفق است؛ اما از لحاظ فیلم نامه و داستان گویی؛ چه در فیلم های کمدی اش و چه در همین سریال «دل»، کمتر می تواند فضاها و موقعیت هایی خلق کند که باعث پیش رفتن درام شود. چه در گره افکنی، چه در نقاط عطف و کشمکش و چه در گره گشایی، هادی و نویسندگانش بیشتر سعی می کنند که به سبک ساده ای داستان تعریف کنند؛ یعنی به شیوه ای که صرفا مخاطب را مجذوب فضاهای شیک طبقه مرفه کرده باشند؛ چون طبعا خانه های اشرافی و روابط میان چنین خانواده هایی برای مخاطب می تواند کنجکاوی برانگیز باشد؛ اما مشکل اینجاست که مخاطب ابتدا باید خط داستانی مشخصی برای دنبال کردن داشته باشد تا بتواند با چنین فضاهایی همراه شود. اینکه مجذوب چهره ها شود، صرفا یکی، دو قسمت جواب می دهد و از قسمت های بعدی، دنبال تعریف قصه هستند؛ چیزی که فقدان آن باعث پس زدگی مخاطب سریال «دل» می شود. گویی که تماشاگر در هر قسمت فقط قهر ها و آشتی ها و گفت وگوهای سطحی و کش دار شخصیت ها را می بیند و لایه ای به لایه درام اضافه نمی شود!

به عنوان مثال چند قسمت نخست سریال دل، فقط صرف معرفی آدم ها می شود که حتی به شخصیت هم بدل نمی شوند و فقط تیپ هستند؛ یعنی شناسنامه ملموسی ندارند که پیگیری رفتارشان برای مخاطب جذاب باشد. پس از نظر شخصیت پردازی و روابط میان شخصیت ها این سریال حرف چندانی برای گفتن ندارد.

ضعف دیگر به ریتم و ضرباهنگ سریال مربوط می شود. حتی یک مخاطب معمولی هم برایش جای سوال می شود که چطور 10 قسمت از یک سریال باید بگذرد و ما شاهد درام پرفرازونشیب در سریالی نباشیم که برایش هزینه هم می کنیم! مثال بارزش اینکه در داستان اصلی، عروس یعنی رستا با بازی ساره بیات، شب عروسی غیبش می زند و 10 قسمت طول می کشد تا مخاطب بفهمد چرا غیبش زده و 25 قسمت طول می کشد تا این عروس کم کم شروع کند به گفتن حقیقت!

خب طبیعی است که مخاطب از این همه کش دارشدن روایت دلزده شود. شاهدش انواع و اقسام نظرات شفاهی و مکتوبی است که درباره این سریال شاهدیم. خیلی ساده و به کمک ایجاز در روایت می شد از کمیت سریال کاست و به کیفیت آن افزود؛ مثلا خیلی از شخصیت ها و موقعیت ها به راحتی قابل حذف هستند؛ اما از آنجایی که قرار بود قسمت های سریال زیاد شود، هم شخصیت های اضافی وجود دارند که مدام داستان را کش دار می کنند. بدتر اینکه در هر قسمت با یک کلیپ هم روبه رو هستیم که ضرورت و کارکردی معنایی نمی توان برای آن متصور شد! به این ترتیب نماهای شیک و کارت پستالی، شخصیت های مرفه و خوش پوش و خانه های رویایی، مهم ترین خاصیت سریال «دل» می شود؛ نه داستانی که اتفاقا پتانسیل بالایی برای پرداخت به آن وجود داشت. تجاوز به رستا، به لحاظ جامعه شناختی و روان شناختی می توانست تبدیل به موقعیتی شود که برگ برنده سریال باشد؛ اما برعکس صرفا بهانه ای است برای اطناب در روایت! بنابراین هر چقدر که سریال «دل» به لحاظ بصری و شنیداری، خوش رنگ و لعاب است، از لحاظ فیلم نامه و قصه گویی حفره های فراوانی دارد که به راحتی پرشدنی نیستند.