آرشیو دو‌شنبه ۹ تیر ۱۳۹۹، شماره ۷۳۸۰
صفحه آخر
۲۰
سنگ، کاغذ، قیچی

ما با خواندن زنده ایم

نلی محجوب (فعال حوزه ادبیات کودک و نوجوان)

اینکه خواندن در زندگی ما چه نقشی دارد و آیا می تواند راهگشا باشد یا نه دغدغه کسانی است که با کتاب سر و کار دارند و با کتاب ها و قصه ها زنده اند. اینکه نقش خواندن در زندگی ما چیست؟ خوانش فراتر از متن کدام است؟ چه کتاب هایی را انتخاب کنیم، کدام شیوه خواندن موثر است؟ خواندن چالش برانگیز و ظرفیت این تغییر و جایگاه آن؟ رویکرد خواندن باید چگونه باشد؟ ایجاد پرسش چگونه رخ می دهد؟ همه و همه سوال هایی است که ممکن است برای ما ایجاد شود.

تسهیلگر، متن، شیوه خوانش، خوانش فراتر از متن، تجربه گفت و گو پیرامون یک متن عوامل موثری است که می تواند خواندن را از یک عمل خشک و مکانیکی و خسته کننده به یک کنش جذاب تبدیل کند. در یک خواندن عادی گاهی فرد فقط با یک متن روبه روست - خواه درسی و خواه کتابی با موضوع خاص و حتی ادبیات- اما وقتی فرد به عنوان یک کنشگر با متن رو به رو ست از حالت منفعل خارج می شود. در ذهنش سوالاتی ایجاد می شود که گاه فراتر از متن می رود. وقتی خواندن به یک عادت و رفتار تبدیل می شود که خوانشی فراتر ازمتن در پی آن است، رفتارهایی چون گفت و گو، پرسش و پیگیری صورت می گیرد. اینجاست که وجود تسهیلگر خودش را نشان می دهد. تسهیلگر نه والد است نه معلم. کسی است که در کنار ما قرار می گیرد و در مسیر همراه ماست و هر جا نیاز به کمک او داشته باشیم وارد می شود و تلنگری به ما می زند برای انتخاب راه. او الگوی ثابت ارائه نمی دهد تا ما با خلاقیت خود راه های جدیدتر و موثرتر را پیدا کنیم برای هدف.

نگاه تسهیلگری نگاه پیچیده ای نیست اما گاهی سخت می شود، چون باید از خودمان رها بشویم. از من خود. دیگر من وجود ندارد. و این «ما»ی جمعی است که تصمیم می گیرد تا تجربه کند و خلاقیت را برای رسیدن به هدف ارائه کند. «ما»یی که می بیند، می شنود؛ همفکری می کند و تصمیم جمعی می گیرد. تمرینی برای ما شدن. هرکدام از ما می توانیم با طرح و برنامه جمعی، در هرجایی که هستیم، به عنوان فردی فعال عمل کنیم و تاثیرگذار باشیم. در جمع کودکان، خانواده، در محیط زندگی و محل کار. اینکه بدانیم هرکدام از ما مسئولیت اجتماعی داریم و می توانیم نقشی موثر داشته باشیم و منتظر کسی و کسانی نباشیم و این مسئولیت را بپذیریم شاید گام نخست است. کم نیستند کسانی که در این راه به شکل فردی و جمعی، به صورت انجمن و موسسه در شهر و روستا فعالیت می کنند.

نمونه اش روستاهای دوستدار کتاب، باشگاه های کتابخوانی، طرح با من بخوان، موزه عروسک های ملل و... در همه این طرح ها، فرد درگیر خواندن می شود.

دیگر اثری از آموزش رسمی دیده نمی شود ولی تاثیری بیش از یک آموزش صرف و رسمی دارد. در کنار خواندن، خوانش اتفاق می افتد. هویت و فکر فرد اهمیت پیدا می کند و به عنوان عنصر فعال نقش ایفا می کند. اینکه ادبیات چه نقشی در زندگی ما دارد و چگونه آن را با زندگی مان گره بزنیم و چه راهکاری برای خواندن فعال پیدا کنیم می تواند ما را به جمعی گره بزند و در نهایت سبب شود تا زندگی ما، دیده ها، شنیده ها و تجربیات ما بازتاب پیدا کند. «گفت و گوهایی درباره خواندن» به کوشش ندا موحدپور می تواند ما را با شیوه های مختلف خواندن و افراد فعال و فعالیت هایشان در این حوزه معرفی کند.