آرشیو دو‌شنبه ۹ تیر ۱۳۹۹، شماره ۷۳۸۰
پایداری
۱۵

مروری بر جنایات شیمیایی صدام در جنگ تحمیلی

سه دهه زندگی با تاول و خردل

مرجان قندی

رژیم بعث عراق در طول جنگ تحمیلی، 252 بار ایران را مورد حمله شیمیایی قرار داد. براساس آمار و گزارش ها ایران جزو کشورهایی است که بیشترین آسیب از به کارگیری سلاح های نامتعارف در طول تاریخ را متحمل شده است. از این رو هشتم تیرماه در تقویم  ملی ایران که مصادف با سالروز بمباران شیمیایی سردشت است، روز مبارزه با سلاح های شیمیایی و میکروبی نام گرفته است.

اولین باری که ارتش عراق از سلاح شیمیایی استفاده کرد، به نخستین ماه جنگ و 27 مهرماه 1359 در منطقه جنوب (استان خوزستان) برمی گردد. درنخستین سال جنگ تحمیلی، عراق چهار بار از سلاح شیمیایی، نوع تاول زا (گاز خردل) استفاده کرد. ارتش بعث در سال های 60 و 61 همزمان با وقتی که عملیات های پیاپی رزمندگان ایرانی گسترش یافت، در عملیات های والفجر2، والفجر 4، والفجر8، خیبر، بدر، نبرد دوم فاو و عملیات توکلنا علی الله از بمب های شیمیایی استفاده کرد.

بعد از آنکه رژیم بعث عراق از پیروزی در جبهه‏ های جنگ علیه ایران ناامید شد، تصور می کرد با حملات شیمیایی می تواند خواسته‏ های خود را بر ملت ایران تحمیل کند، از این رو در تاریخ هفتم و هشتم تیرماه 1366، هواپیماهای بمب‏ افکن عراقی با بمب‏ های شیمیایی به چهار نقطه پر ازدحام و متراکم جمعیتی شهر سردشت حمله کردند.در پی این اقدام عراق، ستاد تبلیغات جنگ از نمایندگان رسانه ها و کارشناسان سازمان ملل دعوت کرد تا از آثار بمباران شیمیایی عراق در شهر سردشت بازدید کنند. در بخشی از اطلاعیه ستاد تبلیغات جنگ درهمین ارتباط آمده است: «مردم جهان باید بدانند که جنایتکاران جنگی حاکم بر عراق در وحشیگری و رذالت گوی سبقت را از «هیتلر» و سران ارتش نازی ربوده اند و این وظیفه برعهده ارگان های بین المللی و رسانه های گروهی است که افکار عمومی را از عمق این جنایات آگاه سازند.»

اما بار دیگر بعد از حمله به سردشت، روستاهای زرده، نساردیره، نساردیره سفلی و شاهمار دیره از توابع شهرستان گیلانغرب، شیخ صله از توابع شهرستان ثلاث باباجانی، دودان از توابع شهرستان پاوه و روستای باباجانی از توابع شهرستان دالاهو همزمان در یک روز مورد حمله شیمیایی مشابهی قرار گرفتند. همچنین شهرهای سومار، مریوان، بانه، پیرانشهر، نودشه، منطقه عملیاتی طلائیه، حلبچه، فاو و جزایر مجنون از دیگر مناطقی بودند که مورد حمله شیمیایی رژیم بعث عراق قرار گرفتند.

در 8 سال دفاع مقدس استفاده از سلاح های شیمیایی از سوی عراق، درحالی اتفاق می افتاد که این کشور جزو کشورهای امضاکننده پروتکل ژنو در سال 1925 درارتباط با منع استفاده از سلاح های سمی، خفه کننده و ترکیبات باکتریولوژیک بود. قربانی گرفتن سلاح های شیمیایی باعث شد جمهوری اسلامی ایران از بدو گفت و گوهای مربوط به تدوین کنوانسیون در ژنو و همچنین در کمیسیون مقدماتی آن جزو فعال ترین کشورهای عضو باشد. ایران در سال 1997 با تصویب مجلس شورای اسلامی به کنوانسیون پیوست و از همان آغاز همواره عضو شورای اجرایی سازمان بوده و حضوری فعال و تاثیرگذار در سازمان منع سلاح های شیمیایی داشته است. با اینکه سی و سه سال از سند توحش غرب و مدعیان حقوق بشر در سردشت، نخستین شهر بمباران شیمیایی شده غیرنظامی جهان و دیگر مناطق مورد حمله بمباران های شیمیایی می گذرد اما هنوز تاول های چرکی و سرفه های خشک مصدومین وآسیب دیدگان ناشی از این اقدام ضد بشری را پایانی نیست و هنوز هم که هنوز است خردل و تاول جزئی از زندگی روزمره مردم مرزی این دیار است.