آرشیو دو‌شنبه ۹ تیر ۱۳۹۹، شماره ۴۹۲۱
تاریخ و اقتصاد
۲۶
واکاوی

فالاچی: هر جا خبری هست، من آنجا هستم

«اوریانا فالاچی» مصاحبه گر نام آور مطبوعات جهان، اوایل مهرماه 1357 به تهران سفر کرد. نشریه «سپید و سیاه» نخستین نشریه ای بود که او را یافت، با او قرار ملاقات گذاشت و دو تن از نویسندگان و مترجمان خود را به دیدار او فرستاد. آنچه می خوانید بخش هایی از آن گفت وگو است:

- «اوریانا فالاچی» از یادداشت های سفر «ویتنام»اش صحبت می کرد که به او گفتم کتابش را، هم در زبان اصل- ایتالیایی- خوانده ام، هم ترجمه فارسی آن را دیده ام که به نام «زندگی، جنگ و دیگر هیچ» در ایران منتشر شده است. صحبتمان در این مورد، معمولی بود، اما او ناگهان مثل ترقه از جا پرید، خون زیر پوست صورتش دوید، رنگش سرخ سرخ شد و تقریبا فریاد زد: «کی اجازه داده کتاب مرا به فارسی ترجمه کنند؟ پس چرا از من اجازه نگرفته اند؟ چرا حق تالیفم را نداده اند؟» من که اول یکه خورده بودم، بعد سعی کردم برایش توضیح بدهم. گفتم کشور ما هنوز به قانون «کپی رایت» ملحق نشده است و بنابراین مترجم کتاب خانم لیلی گلستان بی اجازه او هم می تواند دست به ترجمه آن بزند. اما (اوریانا) ناگهان لنگه کفش خود را درآورد آن را با دستش بالا آورد و توی هوا تکان داد و فریاد زد: «نفهمیدم! این کفش مال من است یا مال دیگری؟ خب، کتاب من که بیشتر از کفشم به من تعلق دارد. مگر کسی می تواند این کفش را از پای من دربیاورد و رنگش را عوض کند و خودش بپوشد؟» و بعد، با همان عصبانیت گفت که وقتی به ایتالیا برگشت علیه مترجم و ناشر کتابش شکایت خواهد کرد و آنها را به دادگاه های بین المللی خواهد کشاند.

او را می شناسید. در میان روزنامه نگاران نام آور جهان، در ایران، او بیش از همه به نام و آوازه رسیده است. اما اگر می خواهید بدانید او چگونه روزنامه نگار شد از زبان خودش بشنوید:

من در 16 سالگی، در دانشکده پزشکی فلورانس نام نویسی کردم. می خواستم طبیب شوم، اما تحصیل طب، هزینه بسیار داشت و من برای این کار، پول کافی نداشتم. لازم بود برای تامین مخارجم کار کنم. اولین کاری که به نظرم رسید، روزنامه نگاری بود. از بچگی نوشتن را دوست داشتم. تا آن زمان چیزهایی هم نوشته بودم. اما جرات نیافته بودم به کسی نشان بدهم، اما حالا جرات رفتن به دفتر یک روزنامه و خواستن کاری که درخور من باشد لازمه ادامه زندگی ام بود. سردبیر روزنامه خیلی زود مرا پذیرفت و خیلی زود، کار من به عنوان روزنامه نگاری تازه کار آغاز شد. روزها در دانشکده درس می خواندم و شب ها در دفتر روزنامه کار می کردم. سخت بود. یک وقت به خود آمدم که وزن بدنم 38 کیلو شده بود و دیگر قدرتی برای کشیدن این بار سنگین نداشتم. باید یکی را انتخاب می کردم: تحصیل طب یا روزنامه نگاری و در این مدت آن قدر به کار روزنامه نگاری دل بسته بودم که قدرت رها کردنش را نداشته باشم. پس، یکسره روزنامه نگار شدم.

اوایل، خبرنگار هنری بودم، راجع به مسائل هنری می نوشتم. راجع به سینما و تئاتر و دست اندرکاران این دو هنر. یادم نمی رود که آن روزها یک هفته تمام به خانه سوفیا لورن تلفن زدم تا با او مصاحبه ای کنم. اما او وقت ملاقات نداد. هنوز هیچ کس مرا نمی شناخت. بعد که نام «اوریانا فالاچی» در دنیا نامی شد، سوفیا لورن یک سال تمام تلاش کرد تا با او مصاحبه کنم. این بار من به او وقت نمی دادم!

کار من، همان اوایل هم، به نوشتن مسائل هنری محدود نمی شد. در همان دوران بود که اولین کتابم را که پیرامون مسائل فضایی و مسافرت انسان به فضا بود، نوشتم. اما سرانجام، یک روز از این کارها خسته شدم. در سال 1967 بود که از سردبیرم تقاضا کردم مرا به عنوان خبرنگار جنگی به ویتنام بفرستد. او این کار را کرد. اول به قلب جنگ رفتم تا آن را از نزدیک بشناسم. بعد که آن را شناختم و دانستم که مفهوم درست آن چیست، وقتی که به خوبی دیدم جنگ با انسان چه می کند، رفتم که منبع آن را پیدا کنم. طبیعی است که منبع آن در دست صاحبان قدرت بود، چون این صاحبان قدرت هستند که جنگ را برپا می کنند. دانستم که شروع جنگ به دست آنهاست، اما پایان آن، به دست هیچ کس نیست. از آن روز به بعد است که هر جا خبری هست، من هم در آنجایم: ویتنام، شیلی و هر جای دیگر.

- خیلی جاها را ندیده ام مثلا چین را، خیلی دلم می خواهد به آنجا هم سری بزنم، همان طور که دلم می خواست به شوروی هم سری بزنم، سال گذشته با تلاش بسیار سرانجام موفق شدم به شوروی بروم. آنها به من اجازه سفر به شوروی را نمی دادند. بالاخره موفق شدم خودم را در میان همراهان «رومور»، وزیرخارجه ایتالیا که به شوروی سفر می کرد، جا بزنم و به هر تقدیر توانستم برای مدت هشت روز، به شوروی بروم و از آنجا دیدن کنم، من شیوه زندگی در آنجا را دوست ندارم، آخر چطور ممکن است یک نفر برای خریدن یک جفت کفش مجبور باشد یک ماه کار کند؟ من هنوز به استرالیا و آفریقا نرفته ام، میدان عمل من آسیا، آمریکا و آمریکای لاتین است و می توانم بگویم که رفته رفته در مورد مسائل این نقاط، متخصص شده ام.

- نوشتن کار پرزحمتی است و حوصله زیادی می خواهد. من کارم را خیلی دقیق انجام می دهم. من عاشق زبان ایتالیایی هستم و نوشتن با این زبان، مرا تا سرحد مستی شاد و سیراب می کند. فکر می کنم اگر ایتالیایی نبودم، هرگز نویسنده نمی شدم. من مقاله هایم را پس از نوشتن یک بار به صدای بلند می خوانم و از شنیدن آهنگ کلمات نوشته ام لذت می برم. و بعد دوباره می خوانم و سه باره... و هر جا دریافتم که آهنگ کلام مطبوع نیست، یا تلقین کلمات رساننده مفهوم دلخواه من نیست، نوشتن را از سر می گیرم. این کار آن قدر تکرار می شود تا به خود بگویم «متشکرم اوریانا، دیگر خوب است.»... و می بینید که این کار اگرچه لذت بخش و مست کننده است، چقدر هم طاقت فرسا است.

هفته نامه «سپید و سیاه» - 11 مهر 1358، گفت و گو از: داریوش شاهرخی.