آرشیو دو‌شنبه ۹ تیر ۱۳۹۹، شماره ۵۶۹۲
فرهنگ: ادبیات و هنر
۱۱
یادداشت

واکنش نهاد کتابخانه ها به عملیاتی آمریکایی

مهدی نوری

 یکشنبه هشتم تیرماه مهمان جلسه زنده اینترنتی نهاد کتابخانه ها شدم. نشستی با حضور محمد مرندی، رئیس دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران و نظریه پرداز حوزه آمریکا. چهره ای که بیشتر از این که در رسانه های ایرانی شناخته شود، منتقد متنفذ و صریح رسانه های بین المللی است.

بهانه تشکیل این جلسه کتاب خاطرات جان بولتون بود؛ کتابی پرسر و صدا و جنجالی که این روزها دامنه توجهات را نه تنها در کشور ایالات متحده که در بسیاری از کشورها و از جمله ایران به خود اختصاص داده است. تشکیل این جلسه یک واکنش سریع بود؛ واکنشی فرهنگی و سیاسی به یک عملیات مهندسی در افکار عمومی جهان. اداره کل استان تهران نهاد کتابخانه ها در چند ماه گذشته جلساتی از این دست را در دستور کار گذاشته است و چه انتخاب درستی که در دوره خطرات کووید-19 این نشست ها به صورت زنده آنلاین تدارک می شود.

اما آنچه از این مقدمه مهم تر است و سبب نگارش این خطوط شد، جذابیت محتوای مطرح شده در این نشست بود. دکتر محمد مرندی در مقام یک نظریه پرداز متخصص در حوزه آمریکا، از چند جنبه به موضوع انتشار کتاب «در آن اتاق اتفاق افتاد» پرداخت. وی ابتدا از نگاه اقتصادی و تجاری به بازار فروش این کتاب اشاره کرد. بعد در مورد اهداف انتشار این کتاب در درون سیاست آمریکا و فضای رقابت های سیاسی پرداخت. مرندی پس از آن یک ادعای خیلی مهم داشت؛ ادعایی که در جو سنگین تبلیغاتی حول انتشار کتاب بولتون در کل جهان و از جمله در ایران حرف نویی بود. حرف اصلی دکتر مرندی هشدار به غلبه روایت آمریکایی از اوضاع بود. وی به صراحت اعلام کرد به محتوای کتاب بدبین است. او معتقد بود اساسا کتاب هایی از این دست (از کتاب خاطرات کلینتون، اوباما و اینک خاطرات بولتون) خاطراتی است که همسو با اهداف کلان آمریکا نگاشته می شود.

دکتر مرندی در نشست لایو «از ایمیل های کلینتون تا خاطرات جان بولتون» یک هشدار بزرگ داد؛ آن هشدار عبارت بود از این که حالا که کتاب خاطراتی از این دست به صورت گسترده در دسترس مخاطب غیرآمریکایی و از جمله مخاطب ایرانی (حتی به صورت رایگان) قرار گرفته است، باید این گزاره را مدنظر قرار داد که اینها خاطرات و روایت های اشخاصی است که در نظام قدرت آمریکا و متعهد به سیاست های خارجی آن هستند. او برای شناخت آمریکای واقعی اسناد ویکی لیکس را منبع معتبرتری دانست. این استاد دانشگاه ایرانی معتقد بود غرب زدگی یعنی اعتماد کامل به حرف هایی که این بار از قلم کسی مثل بولتون نوشته شده است. او حتی خودش را هم تا حدی در خطر این پذیرش دانست. هرچند گفت که به طور کلی معتقد نیست این کتاب، کتاب بدی است و نباید خوانده شود.

این نشست نهاد کتابخانه ها که چند صد بیننده داشت، با اجرای خوب حمیدرضا غلامزاده برگزار شد و در بخش دوم آن به بررسی وضعیت سیاسی داخل آمریکا، اوضاع بحرانی ترامپ و وضعیت اجتماعی این کشور هم پرداخته شد که حاوی نکات درجه یک و بکری بود.

کاش فیلم این نشست یک ساعته در سایت آپارات باقی بماند. کاش همه آن کسانی که ترجمه کتاب در آن اتاق اتفاق افتاد بولتون را خوانده اند این نشست را در یک فراغت عصرگاهی ببینند.

اگر بخواهم حرف های دکتر محمد مرندی را در یک جمله خلاصه کنم باید بگویم: در خاطرات بولتون قرار نیست واقعیت ها را بخوانیم پس زودباوری و جوگرفتگی ممنوع! مراقب باشید!