آرشیو دو‌شنبه ۹ تیر ۱۳۹۹، شماره ۴۶۷۹
جامعه
۱۲
شورا

نسخه محسن هاشمی برای چالش های مالی متروی تهران

پولی که مترو نتوانست نقد کند

نورا حسینی

مدت ها است خبری از افتتاح ایستگاه های مترو نیست. سال گذشته بود که شهرداری تهران وعده داد ماهی یک ایستگاه به ایستگاه های متروی تهران اضافه می شود اما این وعده نیز به لیست وعده های محقق نشده شهرداری اضافه شد و ایستگاه هایی که به گفته مسوولان مترو تا 90 درصد هم تکمیل شده بودند، تکمیل نشدند. دلیل این عقب ماندگی تاریخی را مسوولان مترو نداشتن اعتبارات و محروم ماندن از کمک های دولتی عنوان می کردند . 

عقب ماندگی های توسعه مترو موضوع تذکر همیشگی محسن هاشمی، رییس شورای شهر تهران هم هست. او در نخستین تذکری که تابستان سال گذشته به شهردار تهران داد اعلام کرد که وضعیت مترو در 40 سال گذشته بی سابقه بوده است و در طول بیش از 30 سال از فعالیت شرکت مترو در پس از انقلاب و حتی قبل از انقلاب این وضعیت بی سابقه بوده است.

پیروز حناچی، شهردار تهران درباره وعده های محقق نشده شهرداری درحوزه توسعه مترو می گوید: حمل و نقل عمومی یکی از اولویت ها و به نظر بنده مهم ترین موضوع شهر تهران است، اما چه کنیم که بودجه شهرداری تهران برای توسعه مترو کافی نیست. توسعه مترو تنها ربط به شهرداری تهران نداشته بلکه یک موضوع حاکمیتی است و باید دولت و حاکمیت به توسعه آن و تامین منابع آن اهتمام ورزند. توسعه یک خط عادی مترو امروز در تهران بیش از 10 هزار میلیارد تومان هزینه دارد و این در حالی است که از ابتدا زیرساخت ها و هزینه های ساخت مترو برعهده دولت بوده اما به مرور به گردن مدیریت شهری افتاده است. 

به گفته حناچی بودجه های عادی شهرداری امکان توسعه خطوط جدید مترو فراهم نیست و نمی توان آن وعده ای که برای افتتاح هر ماه یک ایستگاه داده بودیم را محقق کرد. امروز بسیاری از ایستگاه ها تا 95 درصد پیشرفت فیزیکی داشته اند ولی دو دلیل باعث عدم تحقق این وعده شده است؛ یکی بدعهدی بانک آینده و دیگری تحریم ها. پیش از آنکه تحریم ها مجدد بازگردد 50 درصد هزینه ها به عهده شهرداری بود اما امروز که تحریم ها بازگشته و قیمت ارز اینچنین افزایش داشته این هزینه از عهده شهرداری تهران خارج است.

 محسن هاشمی، رییس شورای شهر تهران درباره وضعیت متروی تهران و وعده های محقق نشده مترو به «اعتماد» می گوید: ایستگاه های خط 6 و 7 و حتی تعدادی از ایستگاه های خط 3 بیش از 90 درصد پیشرفت داشته و با 10 درصد هزینه، امکان افتتاح ایستگاه ها وجود دارد من از مترو و معاونت حمل و نقل برای انجام چنین اقدامی تشکر می کنم؛ اما بهتر است فقط وعده وعید داده نشود، چون این امکان برای ایستگاه ها فراهم است که سریع تر در اختیار مردم قرار گیرند.

او در خصوص عدم تخصیص اعتبار مورد نیاز مترو برای تکمیل خطوط، به ویژه خطوطی که بیش از 90 درصد پیشرفت داشته اند، توضیح داد: در رابطه با تخصیص اعتبار، مترو را مقصر می دانم چرا که ما با مصوباتی که به عنوان قانون در مجلس تحت عنوان لایحه حمایت از حمل و نقل ریلی شهری تصویب شده، ابزاری را در اختیار آنها قرار داده ایم. در بندهایی از قانون حمایت از حمل و نقل ریلی شهری به مجتمع های ایستگاهی اشاره شده است. در این راستا اجازه داده شده که ما موضوع TOD یعنی افزایش تراکم در اطراف ایستگاه های حمل و نقل عمومی انبوه بر که مترو است را به کار بگیریم. متاسفانه معاونت حمل و نقل و شهردار تهران هیچ کدام از این قانون به درستی استفاده نمی کنند و هیچ درآمدی برای مترو کسب نکرده اند. بر اساس این قانون در شورای شهر مصوباتی هم وجود دارد. این مصوبه درباره تطبیق کاربری اطراف ایستگاه ها با حمل و نقل عمومی است که به آنها اجازه دادیم تراکم اطراف ایستگاه های مترو را بالا ببرند.

او اضافه کرد: بالا بردن تراکم باعث می شود نقدینگی سرگردانی که در شهر وجود دارد، به سمت اطراف ایستگاه های مترو بیاید و درآمدی برای مترو از طریق ایجاد مجتمع های ایستگاهی و پهنه T کسب شود که این درآمد می تواند در ساخت مترو موثر باشد. اینکه منتظر بمانیم و بگوییم که چون به ما پول نمی دهند، کاری انجام نمی دهیم، حرف درستی نیست. زمانی که مدیرعامل مترو بودم حدود 2 هزار میلیارد تومان به نرخ آن روز از این طریق درآمد کسب کردم. اگر همین عدد را به نرخ امروز در نظر بگیریم، بیش از 10 هزار میلیارد تومان ارزش دارد بنابراین مترو توانایی بسیار زیادی دارد. ساخت یک ایستگاه مترو با 2 هزار متر تجاری در اطراف آن قابل پایاپای کردن و ساختن است که می توان به پیمانکاری که ایستگاه مترو را می سازد، اجازه داد که در اطراف ایستگاه های مترو از این حربه استفاده کند و بر اساس آن درآمد، ایستگاه بسازد. اگر کسی بخواهد تونل های اطراف را بسازد، می تواند این رقم را بالاتر ببرد و تبدیل به 5 هزار و 10 متر کند.

 او در خصوص دستگاه های حفاری تونل که مدت ها است متوقف شده اند نیز توضیح می دهد: TBM وسیله ای است که اگر درست از آن استفاده شود می تواند روزانه 25 کیلومتر تونل بکند و چون از خطوط 12گانه متروی تهران، 7 خط ساخته شده و 7 خط هنوز باقی مانده است، در نتیجه TBMها نباید بیکار باشند و از هر کجا که کارش شان تمام شد باید دوباره قرارداد بسته شود و ساخت تونل همچنان در شهر تهران ادامه پیدا کند. یکی از خلاها در مترو، عدم ساخت تونل است که توصیه می شود حتما شکل بگیرد و از TBMهای موجود استفاده شود.

برخلاف محسن هاشمی که معتقد است باید برای توسعه مترو خلق درآمد کرد، مدیران مترو همچنان منتظر رسیدن پول فروش اوراق مشارکت هستند. هفته پیش بخش اندکی از اوراق مشارکت فروخته شده به حساب مترو ریخته شد. 

علی امام، مدیرعامل شرکت متروی تهران در خصوص آزاد سازی پول مترو به «اعتماد» می گوید: 14.8 میلیارد تومان به مترو پرداخت شده است. حدود 20 میلیارد تومان از وثیقه های سازمان املاک شهرداری تهران مورد تایید بانک آینده قرار گرفته است و هر وثیقه ای که مورد تایید قرار بگیرد بخشی از پول شهرداری آزاد می شود. برخی از وثیقه های پیشنهادی نیز در فرایند ارزیابی قرار دارد. 

او در خصوص پیگیری قضایی برای نقد کردن پول مترو از محل اوراق مشارکت می گوید: مترو پیگیری قضایی نداشته ما در حال حل کردن موضوع از طریق ضمانتنامه بین بانکی هستیم؛ گله داشته ایم اما گمان نکنم منجر به شکایت رسمی شده شده و امید داریم به زودی این مشکل برطرف شود. 

امام درباره بودجه ای که از ابتدای سال شهرداری به مترو داده است، می گوید: بودجه غیرنقد املاکی معرفی شده است اما این املاک باید مورد قبول پیمانکاران ما قرار بگیرد. به زور و اجبار نمی توانیم این املاک را به پیمانکاران به جای طلب های شان بدهیم. 

مدیرعامل مترو در خصوص کمک های دولتی هم توضیح می دهد: حدود 30 میلیارد از کمک های دولتی داده شده است. 

امام اما قولی در خصوص افتتاح ایستگاه جدید نمی دهد و تنها می گوید: اگر پول برسد امیدواریم تا پایان تابستان ایستگاه برج میلاد را به بهره برداری برسانیم.