آرشیو دو‌شنبه ۹ تیر ۱۳۹۹، شماره ۴۹۲۱
بورس
۱۰

بررسی ضرورت گذراندن دوره های آموزشی سهامداران پیش از ورود به بازار سرمایه

ضعف قانون گذار، جولان دلال

دنیای اقتصاد : «بهترین کلاس آموزش بورس و معاملات آنلاین سهام در تهران»، «تحلیل تکنیکال مقدماتی تا پیشرفته»، «آموزش گام به گام بورس با درآمدبالا»، «برای آموزش ویژه ورود به بورس کلیک کن»...

اینها و ده ها عبارت مشابه، عناوینی است که با یک بار جست وجوی آموزش بورس در مرورگر اینترنت، پیش روی افراد قرار می گیرد.

در یک سال گذشته، با ورود بخش قابل توجهی از پول های تازه به بازار سهام و نوسان های غیرقابل پیش بینی در بازارهای موازی، بورس شاهد ورود سرمایه های کوچک بود و روز به روز به تعداد این مهمان های بازار سهام افزوده می شود.

از طرفی قابلیت سرمایه گذاری در بورس با سرمایه اندک در مقابل افزایش بی رویه قیمت سکه و ارز، مسکن، خودرو و سایر بازارهای موازی، استقبال بیشتری برای سهامداری افراد به دنبال داشت.  تقاضای افراد برای سرمایه گذاری در بورس و نیاز آنها برای یادگیری و کسب مهارت، تعداد کلاس های آموزشی بورس را هر روز به طور تصاعدی افزایش می دهد و بسیاری از این کلاس ها، وعده کسب سودهای سرشار پس از شرکت در کلاس ها و دوره هایشان را به متقاضیان می دهند.

این موضوع متقاضیان را برای انتخاب سرگردان می کند. چه کلاس و دوره ای را با کدام استاد و در کدام موسسه آغاز کنند؟ آیا زیرنظر کارگزاری ها فعالیت کنند؟ دوره های آنلاین یا کتاب های آموزشی تا چه اندازه ای می تواند به آنها کمک کند؟ کارگزاری ها و کارشناسان بورس چه تصمیماتی برای بهبود شرایط تازه واردان در بازار سهام اتخاذ کردند؟

سیدحسین سیدشفیع، کارشناس بازار سرمایه در گفت وگویی با «دنیای اقتصاد» در توضیحی درباره دوره های آموزشی بورس می گوید: «مخالف آموزش بورس نیستم اما بر این باورم آموزش هایی که اکنون برای این حوزه وجود دارد پایه ای نیست.»

او در این باره توضیح داد: «برای برگزاری کلاس بورس، ابتدا باید الفبا را آموزش داد تا بتوان بعد از آن مفاهیم را گفت. یعنی شما باید بدانید سود و زیان چیست، گردش نقدینگی چیست. در حالی که آموزش هایی که اکنون داده می شود، این گونه نیست و به خیلی از مسائل پایه ای و کلیدی بی توجهی می شود.»

ورود به بورس، نیازمند کسب مهارت های زمینه ای است

سیدشفیع درباره کلاس های آموزشی بورس اضافه می کند: «کلاس هایی که اکنون برگزار می شود مانند این است که شما برای کسی که در حوزه فناوری اطلاعات صفر و بدون اطلاعات است، کلاس آی تی برگزار کنید! در حالی که قبل از آن باید آموزش های لازم را درخصوص مباحث اولیه به او دهید و آن فرد پیش زمینه ای برای درک مفاهیم آی تی داشته باشد.»

این کارشناس بازار سرمایه درباره میزان آگاهی افرادی که وارد بازار بورس می شوند، بیان کرد: همانطور که می بینیم در حال حاضر افرادی با اطلاعاتی بسیار سطحی یا حتی بدون آگاهی، به بازار بورس وارد شده و خرید و فروش می کنند؛ در حالی که هیچ اطلاعی از حسابداری یا سود و زیان ندارند. ارائه اطلاعات کلی کاری ندارد. آموزش ها باید اصولی باشد و پیش درآمدهای آن طی شود.»

سیدشفیع همچنین تاکید می کند علاوه بر آموزش های صحیح، باید بورس نیز شفاف عمل کند و اطلاع رسانی ها دقیق و به موقع باشد.

هرچند که ورود این تازه واردان، مورد تایید کارگزاران بازار بورس است اما ناآگاهی یا هر حرکت شتابزده و هیجانی از سوی سهامداران، نه تنها خود آنها را دچار خسارت می کند، بلکه می تواند در شرایطی کل بازار سهام را نیز به مخاطره بیندازد. همچنین رشد چشمگیر بورس، علاوه بر اینکه نقش حیاتی برای اقتصاد کشور، شرکت ها و سهامداران ایفا می کند، می تواند برای سهامداران تازه وارد، ریسک های فراوانی به همراه داشته باشد. بسیاری از کارشناسان بر این باورند که سهامداران تازه وارد به بورس، باید آموزش های لازم را دیده و علاوه بر آن، تحت نظارت و مشورت یک کارگزار یا موسسه معتبر، فعالیت خود را آغاز کنند.

عباس دهقان، یکی از کارشناسان بازار سرمایه در مورد ورود سهامداران به بازار سهام بر این باور است که زیرساخت های بورس و فعالیت های بنیادین برای جذب اشخاص حقیقی و سرمایه انجام نشده است.

او در این مورد به «دنیای اقتصاد» گفت: «این بی توجهی به کیفیت زیرساخت های بازار سهام و سختی ورود به بازارهای موازی، باعث شده افراد بسیاری بدون توجه به ضرورت آموزش، وارد این بازار شوند. از طرف مسوولان این بازار نیز تلاش و اقدام زیربنایی هم برای آموزش های ورود به بازار سهام انجام نشده است. بنابر این به باور من بازار بورس با چنین زیرساختی، ظرفیت پذیرش این حجم سرمایه و فرد حقیقی را ندارد؛ اما امیدوارم تلاش این بازار به سمتی برود که این افراد و سرمایه ها مانا بوده و برای سهامدار و بازار سود به همراه داشته باشد.»

باید استقبال افراد را به سود سهامدار و بازار تبدیل کرد

به گفته این کارشناس سرمایه، پاشنه آشیل بورس، سیستم معاملات است. سیستم، مناسب بوده اما با گذر زمان باید به روز شود و تغییرات اساسی در آن ایجاد شود. دهقانی بر این باور است که باید از حجم ورود سرمایه ها و افراد به بازار سهام نهایت استفاده را کنیم و با بهبود زیرساخت ها بتوانیم آنها را به بهترین حالت نگه داریم.

این کارشناس سرمایه درباره ورود بی رویه و بدون نظارت افراد به سمت بازار سهام توضیح داد: «من حجم بالای ورود افراد و سرمایه ها را به این بازار، مزیت می دانم، چراکه در محدودیت و مانع، بدون در نظر گرفتن راهکار منطقی، باعث ایجاد فساد گسترده و غیرقابل کنترل خواهد شد. این اقبال به بورس ایجاد شده و ما نمی توانیم جلوی افرادی را که خواهان سرمایه داری هستند،  بگیریم.»

دهقانی در مورد آگاهی سازی های اولیه به سهامداران گفت: «تازه وارادان به بورس، گاهی با عرضه های بسیار کوچک وارد بازار سهام می شوند. در همین عرضه های اول نیز تلاش شده که آشناسازی مفاهیم کلیدی انجام شود. به طورکلی اما نمی توان بدون داشتن زیرساخت مشخص و یکپارچه، تلاشی برای فیلتر ورود افراد کنیم. مگر اینکه مثلا بگوییم افرادی که می خواهند به بورس وارد شوند، باید یک ماه در دوره های آموزشی مشخص زیرنظر همین بازار شرکت کنند؛ دوره هایی که تمام جوانب آن در نظر گرفته شده و زیرساخت ها فراهم است. در این صورت می توانیم افراد را مجاب کنیم که به قوانین و محدودیت ها تن دهند.»

به گفته مهدی افضلیان، کارشناس بازار سرمایه افراد تازه وارد که به سمت سرمایه گذاری در بورس جذب می شوند، در دو حالت به کارگزاری یا مشاوران این بازار مراجعه می کنند؛ یا اینکه می خواهند برای خرید سهام و بهترین شرایط سرمایه گذاری مشاوره بگیرند یا می خواهند در دوره های آموزشی معتبر شرکت کنند.

دوره های آموزش بورس استاندارد جامعی ندارد

افضلیان درباره انتخاب کلاس های آموزشی بورس به «دنیای اقتصاد» توضیح داد: «ازآنجا که هیچ استانداردی برای آموزش های لازم بورس تهیه و تدوین نشده است، نمی توان به طور قطع در مورد کیفیت کلاس های آموزشی نظر داد یا اینکه توصیه کرد افراد کدام موسسه را انتخاب کنند. متقاضیان با جست وجوی اینترنتی، اولین کلاسی را که به نظرشان معتبر بیاید، انتخاب می کنند؛ اما معمولا در میان دوره های آموزشی مختلف، اعتماد به کارگزاری ها بیشتر است. هرچند که کارگزار ی ها در صورت تمایل نداشتن افراد، پیشنهاد کلاس و دوره های آموزشی به سرمایه گذاران نمی دهند.»  این کارشناس بازار سرمایه درباره روند نرمال آموزش های بورس که به طور طبیعی در کلاس های آموزشی باید رعایت شود، بیان کرد: «این آموزش ها مرحله به مرحله است و شامل مراحل مقدماتی، پیشرفته و مهارت های کاربردی است. مرحله اولی که معمولا به افراد پیشنهاد می شود، دوره های مبانی سرمایه گذاری موفق در بورس است که به طور میانگین حدود 6 تا 9 ساعت است و پس از آن سرمایه گذار با مفاهیم اولیه بازار سرمایه و نحوه معامله با سامانه کارگزاری آشنا خواهد شد. پس از آن در مرحله بعدی، افرادی که وارد بازار سرمایه می شوند، تحلیل بنیادین و تحلیل تکنیکال به سرمایه گذار پیشنهاد می شود. افراد بعد از گذراندن این دوره می توانند معاملات بهتری نسبت به قبل داشته باشند. دوره بعدی توانایی تابلوخوانی در بازار سهام است که این مرحله مکمل تحلیل تکنیکال است. در مرحله بعدی، در صورت تمایل متقاضی، دوره تحلیل تکنیکال پیشرفته توصیه می شود.»  افضلیان، درباره احتمال ایجاد ریسک توسط افراد تازه وارد در بازار سهام توضیح داد: «افرادی که برای ورود و ماندن در بازار سهام، سمت کسب مهارت های آموزشی می روند، معمولا سرمایه گذاری خود را پله پله آغاز می کنند و مدیریت دارایی را می دانند. بنابراین خطای سرمایه گذارهای خرد، با کسب تجربه برطرف می شود و به طور کلی در بازار نمی تواند تاثیر چندانی داشته باشد. بیشتر ریسک بازار مربوط به سرمایه گذارانی است که دارایی بزرگی وارد بازار شده و دنبال سود هنگفت هستند. معمولا این افراد تحت تاثیر هیجان های بازار قرار می گیرند و در مدت کوتاه با کسب سود مورد نظر، از بازار خارج می شوند. ریسک این افراد برای بازار سرمایه بسیار بالاست.