آرشیو دو‌شنبه ۹ تیر ۱۳۹۹، شماره ۴۹۲۱
نفت ، پتروشیمی و کالاهای پایه
۱۶

«دنیای اقتصاد» روند تولید و تقاضای روی را بررسی کرد : انتظار «کامبک» در بازار روی

راضیه احقاقی

دنیای اقتصاد: شیوع ویروس کرونا بخشی از مناسبات بازار روی دنیا را بر هم زد، به نحوی که سطح موجودی انبار روی بورس فلزات لندن در ژوئن سال جاری میلادی به بیشترین رقم در 18 ماه گذشته رسید. شیوع ویروس کرونا باعث شد پس از 5 سال میزان تقاضا برای این محصول از میزان عرضه آن کمتر شود و انبارهای روی دنیا شاهد روند افزایشی باشند. افت قابل توجه موجودی انبارهای شمش روی در تمام دنیا از اواخر سال 2018 محرک اصلی قیمت ها در این بازار بود اما کاهش تقاضا بر اثر شیوع کرونا تا حدی این محرک را تحت الشعاع قرار داد.

اگرچه شیوع این ویروس در ماه های ابتدایی نتوانست بر سطح تولید شمش روی تصفیه شده اثرگذار شود اما وابسته بودن استمرار بخشی از تولید شمش روی دنیا به وجود بازار مصرف اسید سولفوریک و کاهش تقاضا برای این اسید در چین، همانند اهرم کاهنده تولید شمش روی عمل کرد. برخلاف بسیاری از کامودیتی ها افت بهای شمش روی عاملی تاثیرگذار در کاهش تولید این محصول به شمار می رود. زیرا هزینه معدن کاری در بخش روی بالا بوده و فعالیت معادن این بخش کاملا ارتباط مستقیمی با بهای جهانی شمش روی دارد. افت قیمت شمش روی در ماه های ابتدایی سال 2020 بلافاصله خود را در کاهش تولید معدنی روی نشان داد. از آنجا که برخلاف اغلب فلزات تولید روی براساس قراضه چندان متداول نیست، کاهش قیمت با غیراقتصادی شدن برداشت از معادن روی دنیا بر کسری عرضه بر تقاضای بازار خواهد افزود و همین موضوع عامل افزایش مجدد قیمت خواهد بود.

تحقق رونق در معادن متروک روی

میزان تقاضای جهانی برای شمش روی در سال های گذشته افزایش مستمری داشته اما سطح تولید این محصول همپا با افزایش تقاضا رشد پیدا نکرده و همین موضوع نیز کمبود عرضه دربرابر تقاضا برای شمش روی در سال های گذشته را رقم زده است. همین موضوع نیز محرکی برای رشد بهای این محصول در بازه های زمانی متفاوت بوده است.

درحالی که بازار شمش روی در سال های گذشته از روند مطلوب تقاضا برخوردار بود، رشد ناکافی تولید معدنی این محصول امکان افزایشی همپا در تولید شمش با تقاضا را محقق نکرد. به پایان رسیدن برخی ذخایر بزرگ معدنی روی دنیا در سال های گذشته، بالا رفتن عمر، افزایش عمق و کاهش ذخایر معادن درحال بهره برداری اصلی ترین عامل افت قابل توجه در میزان تولید معدنی روی بود که به کاهش یکباره تولید معدنی در سال 2014 منجر شد. با وجود آنکه پس از سال 2014 هر سال اندکی بر میزان تولید معدنی روی دنیا افزوده شد، اما همچنان میزان تولید معدنی روی دنیا در سال 2019 به سطح تولید این محصول در سال 2013 نرسیده است. براساس گزارش انجمن جهانی سرب و روی در سال 2019 برابر 12 میلیون و 880 هزار تن روی معدنی (روی محتوی) تولید شده که این رقم 5/ 5 درصد کمتر از سطح تولید این محصول در سال 2013 است.  اغلب معادن روی دنیا زیرزمینی بوده و افزایش عمق، استخراج محصول از آنها را غیر اقتصادی کرده بود، اما با افزایش بهای شمش روی در دنیا و همچنین تغییر ماشین آلات معدنی این امکان فراهم شده تا تولید از معادن متروک این حوزه نیز اقتصادی شوند، پیش از شیوع کرونا در دنیا پیش بینی می شد بهره برداری از معادن متروک از سال 2020 آغاز شود، شیوع کرونا و کاهش تقاضا برای انواع کامودیتی ها اگرچه ممکن است این موضوع را به تعویق بیندازد، اما خللی در آن ایجاد نمی کند.  فلز روی ازجمله معدود مواد معدنی به شمار می رود که تولید آن براساس قراضه در کمترین میزان ممکن قرار دارد و از همین رو تکیه بر تولید معدنی برای آن از اهمیت قابل توجهی برخوردار است. حتی اگر شیوع کرونا به افت قیمتی و رکود تقاضا در کوتاه مدت و میان مدت برای محصولات روی بینجامد اما برای این محصول پیش بینی رشد تقاضا و افزایش قیمت در بلند مدت وجود دارد که همین موضوع باعث حضور سرمایه گذاران در استخراج معادن روی خواهد شد.

سرکوب تولید شمش روی در چین با تعطیلی تولیدکنندگان کود شیمیایی

چین علاوه بر آنکه بزرگ ترین تولیدکننده معدنی روی دنیا است در رتبه اول تولید و مصرف شمش روی دنیا نیز قرار دارد. درگیری چین با شیوع ویروس کرونا بر تولید شمش روی این کشور اثرگذار شد. بخشی از این اثرگذاری ناشی از کاهش بازار تقاضا و بخش دیگر آن مربوط به کاهش بازار مصرف اسیدسولفوریک است.

اسیدسولفوریک محصول جانبی پالایش شمش روی و مس است، برای تولید هر تن روی 2 تن اسید سولفوریک تولید می شود. همواره یکی از درگیری های واحدهای ذوب و پالایش مس و روی پیدا کردن بازار مصرف برای اسیدسولفوریک است. تولید کودهای شیمیایی کشاورزی به خصوص کودهای برپایه فسفات مهم ترین بازار مصرف اسید سولفوریک دنیا هستند و 60 درصد اسید سولفوریک تولیدی در واحدهای ذوب و پالایش مس و روی در چین نیز به مصرف واحدهای تولید کود شیمیایی می رسد. برخلاف بسیاری از محصولات نگهداری و حمل اسید سولفوریک به راحتی امکان پذیر نبوده و به مخازن خاص نیاز دارد و مشمول هزینه های بالایی می شود به نحوی که در مقاطعی از تاریخ تولیدکنندگانی که این محصول را به عنوان محصول جانبی تولید می کنند برای فروش محصول خود مجبور به پرداخت هزینه نیز شده اند.

استان Hubei چین مرکز تولید کودهای فسفاته در این کشور است و 35 درصد کود فسفاته چین در این استان تولید می شود. درگیری گسترده این استان با شیوع کرونا و قرنطینه چند ماهه آن باعث تعطیلی موقت واحدهای تولید کود شیمیایی این کشور شد که همین موضوع با کاستن ازمیزان مصرف اسید سولفوریک به بحرانی شدن سطح موجودی مخزن های اسیدسولفوریک این کشور منجر شد. درنهایت برخی از تولیدکنندگان شمش روی در چین از سطح تولید خود کاستند.

خروج استان هوبی چین از قرنطینه و از سرگیری تولید در واحدهای کود شیمیایی باعث رشد تقاضا در زمینه اسید سولفوریک شده اما اثرات قرنطینه همچنان در این بازار نمایان بوده و مخازن اسیدسولفوریک در حداکثر موجودی خود به سر می برند. همین موضوع نیز همچنان عاملی برای سرکوب تولید شمش روی در چین است.

استمرار روند تولید با وجود کاهش تقاضا

براساس گزارش انجمن جهانی سرب و روی (ILZSG) در 4 ماه ابتدایی سال 2020، میزان تولید شمش روی دنیا نسبت به مدت مشابه در سال 2019 رشد 5/ 2 درصدی داشت و به رقم 4 میلیون و 423 هزار تن رسید. اگرچه مجموع تولید 4 ماه فلز روی در سال 2020 نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش داشته اما آمار تولید ماهانه حاکی از روند نزولی تولید ماهانه است. بخشی از این روند کاهشی از افت تولید در چین نشات گرفته است.

براساس گزارش انجمن جهانی سرب و روی میزان تقاضا برای شمش برخلاف روند تولید در 4 ماه ابتدایی سال 2020 به نسبت مدت مشابه سال قبل افت 8/ 4 درصدی داشته و به 4 میلیون و 182 هزار تن رسیده است. استمرار روند افزایشی تولید شمش روی در عین کاهش تقاضا، رشد موجودی انبارهای جهانی این فلز را رقم زد و عاملی در جهت تضعیف بهای این محصول به شمار می رود. همین امر نیز زمینه کاهش تولید معدنی این محصول را پدید آورده است. میزان تولید معدنی روی در 4 ماه ابتدایی سال جاری میلادی روند کاهشی داشته و از 4 میلیون و 91 هزار تن روی معدنی (روی محتوی) در ژانویه تا آوریل سال 2019 با افت 7/ 5 درصدی به 3 میلیون و 858 هزار تن محصول در مدت مشابه سال 2020 رسیده است.

رشد موجودی انبارهای بورس فلزات لندن

نگاهی به روند معاملات و موجودی شمش روی در بورس فلزات لندن حاکی از آن است که در 6 ماه ابتدایی سال جاری موجودی انباری شمش روی این بازار افزایش قابل توجهی پیدا کرده به گونه ای که سطح انبارها در ماه ژوئن سال 2020 به بیشترین میزان پس از 18 ماه گذشته یعنی ژانویه 2019 رسیده است.

موجودی انبارهای شمش روی بورس فلزات لندن در ماه های پایانی سال 2019 و ماه ژانویه 2020 کمترین میزان تاریخی خود را تجربه کرد به گونه ای که موجودی این انبار در ماه ژانویه سال 2020 به 50 هزار و 817 تن رسید. این روند کاهشی در موجودی زمینه رشد قیمتی این محصول را فراهم کرده بود که البته شیوع کرونا و افت تقاضا این روند کاهشی را مختل کرد و از ماه مارس مجدد قیمت شمش روی در بورس فلزات لندن وارد فاز افزایشی شد و در ماه ژوئن نیز به بیش از 2 هزار دلار به ازای هر تن رسید.

نرخ معاملات این محصول برای فروش سه ماهه اندکی بیش از بهای فروش نقدی بوده و همین موضوع نشان از آن دارد که بازار انتظار افت قیمت این محصول در ماه های آتی را ندارد.

بازگشت معادن روی استرالیا به مدار تولید

پیش بینی های قبلی موسسات بین المللی بدون در نظر گرفتن اثرات شیوع ویروس کرونا از افزایش تولید معدنی روی در سال های آتی خبر می داد. موسسه Fitch Solutions در پایان ماه مارس سال 2020 برآورد خود از بازار روی دنیا در سال های آتی را منتشر کرد که مطابق آن نرخ شمش روی در میان مدت و بلند مدت شاهد روند افزایشی خواهد بود که این روند مثبت قیمتی تولید از معادنی را که پیش از این برداشت از آنها غیراقتصادی بود اقتصادی می کند.

موسسه Fitch Solutions در پیش بینی خود از آغاز به کار برخی واحدهای ذوب و پالایش روی در سال 2020 خبر داده بود که تحقق این موضوع خود عاملی مثبت در جهت افزایش تقاضای معدنی برای فلز روی بود. شیوع ویروس کرونا اگرچه می تواند شروع به کار برخی واحدها را به تعویق بیندازد اما در نهایت این واحدها با اندکی تاخیر به بهره برداری رسیده و همین موضوع نیز افزایش تقاضای معدنی برای روی را درپی خواهد داشت.

این موسسه در بخش دیگری از گزارش خود به کاهش سرعت افزایش تولید معدنی روی در چین اشاره کرده و معتقد است باوجودی که در سال های آینده نیز همچنان چین بازیگر اصلی تولید و مصرف روی معدنی و تصفیه شده دنیا خواهد بود اما کاهش عیار معادن روی چین و همچنین شدت گرفتن قوانین سختگیرانه این کشور باعث می شود که در سال های پیش رو، سرعت افزایش تولید این کشور کاسته شود اما همچنان چین بزرگ ترین تولیدکننده و مصرف کننده روی تصفیه شده دنیا باقی می ماند.

برآوردهای صورت گرفته از روند مطلوب رشد تولید معدنی روی در استرالیا حکایت از آن دارد که افزایش بهای شمش روی دنیا در سال های پیش رو زمینه فعال سازی مجدد معادن متروک استرالیا را فراهم خواهد کرد. همچنین این موسسه پیش بینی کرد استرالیا سریع ترین نرخ افزایش تولید معدنی روی را خواهد داشت و با میانگین رشد 4/ 3 درصدی میزان تولید معدنی روی این کشور به 3/ 1 میلیون تن برحسب روی محتوی برسد.  

هند به عنوان چهارمین کشور تولیدکننده معدنی روی دنیا نیز در سال های آتی بر میزان تولید خود خواهد افزود. شرکت Hindustan Zinc که بزرگ ترین شرکت تولیدکننده روی این کشور بوده و در رده بزرگ ترین تولیدکنندگان معدنی روی دنیا قرار دارد برنامه های توسعه ای قابل توجهی را برای سال های آتی مدنظر دارد و به این ترتیب سهم این کشور در تولید معدنی این محصول در سال های آتی افزایش پیدا خواهد کرد.