آرشیو سه‌شنبه ۱۰ تیر ۱۳۹۹، شماره ۵۶۹۳
فرهنگ: ادبیات و هنر
۱۱
سینما (نقد)

نگاهی به فیلم سینمایی «کشتارگاه» ساخته عباس امینی

ظرفیت ازدست رفته

فرهاد خالدی نیک

 «کشتارگاه» شروعی میخکوب کننده دارد. قضیه پیداکردن جنازه ها و انتقال و دفن شبانه آنها به سرعت بیننده را وارد فضایی سرشار از تعلیق می کند. تعلیقی که انتظار می رود به کل زمان فیلم سرایت کند چراکه مشاهده همان چند سکانس آغازین، از وجود پتانسیلی مناسب جهت بسط و گسترش ماجرا حکایت می کند. با این حال هرچه از زمان فیلم می گذرد، نه تنها توقعات بحق ایجادشده برآورده نمی شود بلکه قصه فیلم و مسیر شخصیت اصلی اش وارد وادی دیگری شده به طوری که تغییر و چرخش شخصیتی قهرمان فیلم یکی از نشانه های ضعف در فیلمنامه اثر به حساب می آید. امیر (امیرحسین فتحی) شخصیتی که در ابتدا جسور، رام نشدنی و مطالبه گر می نماید در ادامه تبدیل به کاراکتری مطیع و فرمانبردار می شود که به سادگی تن به خواسته های جاه طلبانه متولی (مانی حقیقی) می دهد. شاید بتوان گفت مشکلات فراوان امیر در ماجرای پناهندگی اش به فرانسه، از او شخصیتی چنین سست و شکننده ساخته است ولی فیلم جز چند دیالوگ کوتاه، اطلاعاتی برای درک و تحلیل بهتر موضوع در اختیار مخاطب قرار نمی دهد.

از سوی دیگر فیلم به جای تمرکز بر شخصیت های اصلی و دغدغه های آنها، سراغ موضوعات و داستانک های دیگری نظیر قاچاق گوسفند زنده به کشورهای همسایه، سوداگری در بازار ارز و زیاده خواهی های آدم هایی نظیر متولی می رود.  وقتی فیلم به سکانس پایانی می رسد گویی از فصل ابتدایی به پایان بندی پرتاب شده ایم و در پرده دوم و بخش های میانی، چیز دندان گیری نصیب مان نشده است. هرچند سکانس پایانی نیز به نوبه خود عجیب و سوال برانگیز به نظرمی رسد، چه این که در صحنه ای از فیلم، شاهد معدوم کردن دستگاه ضبط تصاویر دوربین مداربسته کشتارگاه توسط متولی هستیم و از نقطه نظر سایر شخصیت های فیلم، دلیلی مبنی بر خطاکار بودن وی در قتل هاشم و پسرعموهایش به چشم نمی آید. این که سرآخر همه شخصیت های اصلی و فرعی فیلم، متولی را مقصر دانسته و برای ازمیان برداشتن او به نوعی متحد می شوند، نکته عجیبی است. انگار که شخصیت های داخل فیلم نیز همچون تماشاگران، آن صحنه کذایی دوربین مداربسته را دیده و از اصل ماجرا باخبر شده باشند!

در این میان کم اثرترین کاراکتر فیلم، اسراء (باران کوثری) است که با این که از نظر زمانی، حضوری کم وبیش پررنگ در فیلم دارد ولی این حضور آنچنان منفعلانه و کم خاصیت است که به راحتی قابل حذف و چشم پوشی است. نه تنها عشق و علاقه احتمالی میان او و امیر، آنچنان که باید به تصویر درنیامده و در باور نمی گنجد بلکه انتقام گیری شخصی او در آخرین سکانس فیلم، که یادآور سکانس قتل در سردخانه است، فاقد تاثیرگذاری و غافلگیری لازم است.

با تمام این اوصاف فیلم به لحاظ بصری، اثری خوش ساخت و خوش رنگ ولعاب جلوه می کند. فیلمبرداری جالب توجه و استفاده مناسب از نورپردازی به خصوص در میزانسن های مربوط به کشتارگاه، به فیلم جذابیتی دوچندان داده است. جذابیتی فرمی که می توانست به مدد محتوایی دقیق تر و منسجم تر، «کشتارگاه» را در ردیف آثار قابل تامل این سال های سینمای ایران قرار دهد. فرصتی کم نظیر برای عباس امینی که حالا ازدست رفته به نظر می رسد.