آرشیو سه‌شنبه ۱۰ تیر ۱۳۹۹، شماره ۵۶۹۳
زندگی
۱۳
یادداشت

شیلات و حراست از منابع دریایی

محمدرضا فاطمی (کارشناس محیط زیست دریایی)

امروز در جنوب کشور اتفاقات عجیبی در حوزه صیادی غیرمجاز رخ می دهد، زیرا در شرایطی که منابع دریایی جزو انفال عمومی است و مدیریت آن بر عهده سازمان شیلات قرار دارد، به نظر می رسد این سازمان توان و اراده کافی برای نظارت و ساماندهی برداشت از این منابع را ندارد. مثلا با وجود آن که در مصوبه دی 93 شورای عالی حفاظت محیط زیست صید همه انواع کوسه ماهیان ممنوع شده است، اما هنوز در آیین نامه های ابلاغی این سازمان، صید همه کوسه ماهیان ممنوع نیست و همین مساله برای صیادان تناقض خاصی را ایجاد کرده. این در حالی است که شورای عالی حفاظت محیط زیست نهاد بالادستی سازمان شیلات محسوب می شود و این سازمان باید مصوبات این شورا را اجرا کند.

از سوی دیگر، در سال های اخیر صید کوسه ماهیان در همه کشورهای دنیا ازجمله ایران رشد چشمگیری داشته است. صیادان نیز بیشتر این گونه ها را به خاطر باله آنها صید می کنند و این باله ها نیز اغلب از طریق بنادر کشورهای حاشیه خلیج فارس به کشورهای آسیای شرقی قاچاق می شوند. علاقه مردم آسیای شرقی به مصرف خوراکی باله کوسه نیز باعث کاهش محسوس جمعیت این گونه ها در سراسر جهان شده است و اکنون حدود صد گونه از انواع کوسه ماهیان در فهرست قرمز اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت قرار گرفته اند که 17 گونه از آنها در آب های خلیج فارس زیست می کنند. این اتحادیه نیز صید همه کوسه هایی را که در فهرست قرمز قرار دارند، در تمام کشورها ممنوع اعلام کرده است، اما اکنون در سایه ضعف نظارتی سازمان شیلات صید کوسه ماهیان در آب های جنوب کشور چه به صورت ضمنی و چه به صورت هدف رواج دارد.

نکته دیگر اینجاست که در سال های اخیر سازمان شیلات با وجود علم به کمبود نیروی انسانی و امکانات یگان حفاظت خود، تعداد زیادی کشتی صیادی ترال را راهی آب های آزاد جنوب کرده است و این کشتی ها نیز با ظاهر موجه ولی در حقیقت غیرقانونی ذخایر آبزیان کشور را با تور ترال نابود می کنند. زیرا سازمان شیلات در اصل برای صید فانوس ماهیان به این کشتی ها مجوز داده است، اما بسیاری از این کشتی ها به بهانه صید فانوس ماهی، انواع گونه های کف زی آ ب های جنوب ایران را با تورهای بزرگ خود جمع می کنند، اما هیچ نهادی به طور قاطع جلوی این تخلف نمی ایستد.  در این شرایط نیز وقتی صیادان محلی می بینند که خود سازمان شیلات راه را برای وقوع تخلف باز گذاشته است، بدون توجه به کاهش جمعیت کوسه ماهیان یا دیگر گونه های آبزی به دل دریا می زنند تا سهمی از این سفره داشته باشند. آنها دیگر به این فکر نمی کنند که صیدشان مجاز است یا غیرمجاز، زیرا شاهد آن هستند که امروزه در پهنه های آبی کشور به قول معروف متولی امامزاده، خود حرمت آن را نگه نداشته است.