آرشیو سه‌شنبه ۱۰ تیر ۱۳۹۹، شماره ۴۹۲۲
نفت ، پتروشیمی و کالاهای پایه
۱۶

«دنیای اقتصاد» چالش های چین و صنعت گوشت جهان را بررسی کرد : بازار جهانی گوشت وارد فاز بحرانی شد

دکتر سعید نادری

دنیای اقتصاد : چین در اقدامی بی سابقه و بحث برانگیز شیوع ویروس کرونا در این کشور را به مواد غذایی مرتبط کرده است. این در حالی است که بسیاری از متخصصان تاکید کرده اند میان شیوع کرونا و مواد غذایی نمی توان رابطه خاصی ایجاد کرد. مقامات گمرکی چین از تمام صادرکنندگان جهانی مواد غذایی خواسته اند تعهدنامه ای را امضا کنند که مطابق آن تمامی الزامات ایمنی برای جلوگیری از انتقال بیماری کووید-19 را رعایت می کنند.

این مساله درست پس از آن رخ داد که چین، واردات مرغ و طیور را از شرکت تایسون فودز آمریکا مستقر در آرکانزاس ممنوع کرد. بلومبرگ نقل کرده است که بسیاری از شرکت ها پذیرفته اند تا به خواسته های چین به عنوان بزرگ ترین مشتری گوشت جهان تن دهند. هر چند اظهارات دولت چین باعث اعتراض دولت استرالیا و آمریکا شد اما پس از آنکه به دلیل شیوع دوباره کرونا در پکن در یک مغازه ماهی فروشی عنوان شد، مصرف غذاهای دریایی در سراسر چین به شکل عجیبی قطع شد و حالا این ترس از آینده وضعیت بازار گوشت، موجب شده چین دست بالا را در بازار داشته باشد. آن گونه که گاردین و بی بی سی گزارش کرده اند آینده بازار جهانی گوشت به واکنش تولیدکنندگان بزرگ در برابر مساله کرونا بستگی دارد. شیوع گسترده کرونا و وضعیت اسفبار کارگران این صنعت، بازار را در لبه پرتگاه قرار داده است. دویچه وله می گوید دولت آلمان به مساله کارگران صنعت گوشت ورود کرده است و با مقررات سفت و سختی که اعمال خواهد کرد وضعیت کارگران را بهبود خواهد بخشید. مطابق گزارش فائو، چین بزرگ ترین سهم بازار جهانی گوشت، چه در عرصه تولید و چه در بخش واردات را در اختیار دارد. حالا آینده بحرانی بازار گوشت، معادله ای چندمجهولی است که راه حل آن در دست چین و شرکت هایی است که باید برای حفظ این صنعت از سوداگری و زیاده خواهی های خود دست بکشند.

چین از صادرکنندگان تعهد می گیرد

به گزارش خبرگزاری بلومبرگ، برخی از تولیدکنندگان مواد غذایی، از جمله تایسون فودز پذیرفته اند که تعهدنامه مورد نظر چین را امضا کنند. آژانس های نظارتی هم اعلام کرده اند به شیوع احتمالی این ویروس از طریق موادغذایی نظارت می کنند. دولت استرالیا هم در روزهای گذشته بیانیه ای منتشر کرد که با استناد به گفته های سازمان بهداشت جهانی، ادعا کرد انتقال از طریق غذا بسیار بعید است. روز بعد نیز دولت ایالات متحده آمریکا موضعی مشابه با استرالیا اتخاذ کرد.

وزیر کشاورزی آمریکا، سونی پرودوی در کنفرانس مشترک مطبوعاتی با استفن هان، کمیسر عالی سازمان غذا و داروی این کشور گفت: «تلاش برخی کشورها برای محدود کردن صادرات جهانی مواد غذایی به دلیل انتقال کووید-19 هیچ پایه و منطق علمی پذیرفته شده ای ندارد.»

به هرحال، این درخواست چین از تولیدکنندگان به نظر می رسد مسیر صادرات به این کشور را سخت تر می کند و می تواند به شدت تمام بازار موادغذایی در جهان را تحت الشعاع خود قرار دهد. پس از این تصمیم چین قیمت گوشت خوک در بازار معاملات آتی شیکاگو دچار ریزش هفتگی شد. گوشت خوک و سویا بیشترین سهم را در صادرات مواد غذایی آمریکا به چین دارند. طبق توافق تجاری پکن - واشنگتن، چین در سال جاری باید 30 میلیارد دلار محصولات غذایی و کشاورزی از آمریکا وارد کند که درخواست تعهد چین از شرکت ها این توافق را هم در معرض تهدید جدی قرار می دهد. البته باید افزود که کارشناسان زیادی معتقدند این درخواست چین از صادرکنندگان، بیش از آنکه به مسائل تجاری مربوط شود، برای ایجاد اطمینان در میان مردم برای سالم بودن گوشت های وارداتی است.

بازار غذاهای دریایی در معرض تخریب

رفتار چین درباره شیوع موارد جدید ویروس کرونا در این کشور پیچیدگی هایی را شاهد بوده که بر بازار مواد غذایی در جهان تاثیر گذاشته است. این کشور در ابتدا شیوع موارد جدید در پکن را به تخته گوشت یک فروشنده ماهی قزل آلای وارداتی نسبت داد، اما کمیسیون ملی بهداشت چین اعلام کرد هیچ مدرکی مبنی بر اینکه ماهی میزبان اصلی ویروس یا واسطه منتقل کننده آن است  وجود ندارد.

خبرگزاری رویترز طی گزارشی از بازار موادغذایی چین عنوان کرده است که تحت تاثیر اعلام منشا شیوع کرونا در پکن بازار ماهی قزل آلا و تمام غذاهای دریایی در حال تخریب بسیار سریع است. چین بزرگ ترین مصرف کننده و واردکننده غذاهای دریایی یخ زده و تازه در جهان محسوب می شود. به گزارش رویترز بسیاری از مردم غذاهای دریایی را حتی دیگر در یخچال های خانگی خود نیز نگهداری نمی کنند و دور می ریزند. شرکت تائوبائو از زیرمجموعه های ابرشرکت علی بابا فروش ماهی قزل آلا در پکن را متوقف کرده است و غول بخش تحویل غذای چین، یعنی شرکت میتوان دیانپنگ نیز جلوی فروش ماهی قزل آلا در سراسر چین را گرفته است. این شرکت می گوید از روز 12 ژوئن یعنی یک روز پس از گزارش موارد جدید کرونا در پکن، جست وجو برای غذاهای دریایی در اپلیکیشن این شرکت در سراسر چین کاهش یافته است. دن وانگ، اقتصاددان چینی انتظار دارد واردات غذاهای دریایی در چین، طی سال جاری به دلیل ترس عمومی چینی ها از کرونا، به میزان 3 درصد کاهش پیدا کند. اطلاعات اداره گمرک چین نشان می دهد این کشور طی سال گذشته 44/ 4 میلیون تن غذای دریایی به ارزش 106 میلیارد یوآن (15 میلیارد دلار) از کشورهایی مانند روسیه، پرو و ویتنام وارد کرده است. بسیاری از شرکت های صادرکننده ماهی به چین گفته اند حتی یک نفر هم ماهی نمی خرد و از روز 13 ژوئن تاکنون حتی یک قطعه ماهی هم به چین صادر نشده است.

برده داری سیستماتیک؛ قاتل صنعت گوشت

بحرانی که بر سر صنعت تولید گوشت و مواد غذایی جهان سایه افکنده است، ریشه در وضعیت اسفبار کارگران این بخش در سراسر جهان دارد. گاردین در گزارشی عنوان کرده است رقابت شرکت های تولیدکننده فرآورده های گوشتی در نقاط مختلف جهان برای تولید کم هزینه تر عامل این وضعیت است. کارخانه های تولید فرآورده های گوشتی و کشتارگاه ها در بریتانیا، آمریکا، آلمان، کانادا، فرانسه و برزیل همواره مرکز شیوع بیماری بوده اند. بر اساس داده های شبکه گزارش دهی غذا و محیط زیست (Fern) تا 31 خرداد ماه بیش از 27 هزار کارگر کارخانه های تولید گوشت در آمریکا به بیماری کووید-19 مبتلا شده اند و حداقل 86 تن از آنان نیز جان خود را از دست داده اند. بسیاری از شرکت های فرآوری گوشت در پاسخ به سیل انتقادات و خشم مردم، اتحادیه های کارگری و مسوولان بهداشتی می گویند که شرایط کار باعث شیوع گسترده نیست، بلکه هوای سرد کارخانه ها باعث به وجود آمدن چنین وضعیتی شده است. پروفسور جیمز وود، رئیس دانشکده دامپزشکی دانشگاه کمبریج می گوید که فرضیه سرما، جالب اما فریبنده است و تولیدکنندگان باید شرایط کنونی که در کشتارگاه ها و کارخانه ها وجود دارد را متوقف کنند. پتر اشمیت، دبیر بخش بین الملل اتحادیه کارگران مواد غذایی آلمان هم درباره تئوری سرما و کرونا می گوید: «این بهانه تراشی ها، یاوه گویی محض شرکت هاست تا از زیر بار مسوولیت شانه خالی کنند. کارخانه های گوشت آلمانی با پیمانکاران اروپای شرقی قرارداد می بندند تا با دستمزدهای ناچیز و استفاده از کارگران مهاجر هزینه های تولید را کاهش دهند. صنعت گوشت آلمان، مانند زمان برده داری است. وقتی به کارخانه ها نگاه می کنید می بینید که کارگران مجبورند در اتاق های چندمتری از تختخواب های مشترک استفاده کنند و پس از شیفت های 12 ساعته، دو نفر جایشان را در خط تولید و تختخواب با هم عوض کنند.»

وضعیت اسفناک کارگران بخش گوشت در آلمان که بزرگ ترین تولیدکننده گوشت اروپاست به آنجا رسیده که حالا دولت آلمان اعلام کرده است از ابتدای سال 2021 استفاده از پیمانکاران و کارگران به اصطلاح «مهمان» در صنعت گوشت ممنوع خواهد شد. به گزارش دویچه وله شرکت های فعال در این حوزه فقط می توانند از کارگرانی استفاده کنند که به طور مستقیم و مطابق مقررات آلمان استخدام شده باشند. به گزارش بی بی سی، تنها در یک مورد در ایالت نوردراین وستفالن آلمان 2 هزار مورد ابتلا به ویروس کرونا مربوط به کارگران کشتارگاه شرکت تونیس گزارش شده است که تاکنون منجر به فوت 21 نفر و قرنطینه مجدد دو منطقه در این ایالت شده است. شرکت تونیس یکی از بزرگ ترین تولیدکنندگان گوشت آلمان و اروپا است که سالانه بیش از 7 میلیارد یورو درآمد دارد. روزانه کشتار 30 هزار خوک در این مرکز انجام می شود و دارای 7هزار کارگر است.

آینده بازار گوشت روشن است؟

با وضع قوانین جدید و سختگیرانه تر برای جلوگیری از برده داری سیتماتیک در صنعت گوشت آلمان و احتمالا به دنبال آن در بسیاری از کشورهای اروپایی، این شرکت ها مجبور به رعایت حقوق، دستمزدهای بالاتر و ساعات کاری قانونی کارگران خواهند شد. این امر در آینده ای نزدیک تاثیرات عمیقی بر بازار گوشت جهان خواهد گذاشت. به گزارش بلومبرگ، ابتلای هزاران کارگر به کرونا در آمریکا بر خلاف اروپا منجر به تعطیل شدن بسیاری از کشتارگاه ها و کارخانه های تولید گوشت شد. تعطیلی کشتارگاه ها بر اساس اطلاعات وزارت کشاورزی آمریکا باعث کاهش چشمگیر ذخایر گوشت و مواد پروتئینی منجمد در این کشور شده و به پایین ترین سطح خود از 2014 تاکنون رسیده است. حال باید دید که تصمیم چین برای اخذ تعهد از تولیدکنندگان گوشت به چه نتایجی منتهی خواهد شد. سهام شرکت تایسون فودز در نیویورک طی چند ساعت حدود 5/ 3 درصد سقوط کرد و بسیاری دیگر از شرکت های تولیدکننده گوشت در بازارهای مالی ارزش سهامشان را در حال نزول یافته اند. تضعیف زنجیره عرضه گوشت در جهان مساله ای است که می تواند نتایجی چون به خطر افتادن جان، سلامت و امنیت غذایی میلیون ها انسان را به دنبال داشته باشد. طبق آخرین گزارش سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، میزان گوشت تولید شده در جهان طی سال 2018 در حدود 4/ 336 میلیون تن گزارش شده است که نشانگر توسعه 2/ 1 درصدی بازار گوشت جهانی نسبت به سال پیش از خود است. آن گونه که فائو می گوید رشد جهانی بازار به دلیل توسعه گسترده تولید در آمریکا، اتحادیه اروپا و روسیه است. اما چین و برزیل که به ترتیب بزرگ ترین تولیدکنندگان گوشت جهان هستند، در حجم تولید خود با کاهش رو به رو شده اند. حالا چین به عنوان بزرگ ترین تولیدکننده و واردکننده گوشت در جهان سرنوشت بازار را دست گرفته است و می تواند بسیاری از شرکت های بزرگ و کوچک تولید گوشت جهان را با دردسرهای بزرگی رو به رو کند.