آرشیو سه‌شنبه ۱۰ تیر ۱۳۹۹، شماره ۹۸۰۰
سیاسی
۳
یادداشت

عقب گرد حتی در تنگه هرمز؟

گروه سیاسی: تنگه هرمز یکی از ابزار طبیعی جمهوری اسلامی ایران برای صفرکردن فشار قدرت های قلدر جهان برای اعمال محدویت های اقتصادی و نظامی به ایران عزیزمان است و در برهه های مختلف نیز کارساز شده و همچنان کاراست، به طوری که آن را یکی از چهار تنگه راهبردی جهان با استناد به ظرفیت جابه جایی کشتی ها، قطب اقتصادی، آسیب پذیری جغرافیایی و استفاده نظامی می دانند.

مشخصات و مختصات زیادی درباره این تنگه وجود دارد، ولی شاید دقیق ترین آن مربوط به مرکز مطالعات خلیج فارس باشد که تصریح می کند تنگه هرمز باریکه دریایی خمیده شکلی است که فلات ایران را از شبه جزیره عربستان جدا می کند و آب های خلیج فارس را به دریای مکران (عمان) و اقیانوس هند پیوند می دهد. طولانی ترین فاصله تنگه هرمز 84 کیلومتر (از کرانه های بندرعباس در شمال تا شمالی ترین نقطه کرانه های مسندم در جنوب)، کوتاه ترین آن (میان جزیره ایرانی لارک در شمال و جزیره عمانی السلامه که نام دیگر آن قوئین بزرگ است در جنوب) 6/33 کیلومتر برآورد شده است.

همین موقعیت جغرافیایی تنگه هرمز به راهبردی بودن آن عمق داده است تا جایی که رئیس جمهور کشورمان یک سال قبل - دقیقا 11 تیر 1398 - در جمع ایرانیان مقیم سوئیس (در جریان سفر اروپایی)، پاسخ ادعا های رژیم آمریکا را که درصدد به صفررساندن صادرات نفت ایران اسلامی بود، چنین داد «آمریکایی ها مدعی شده اند که می خواهند به طور کامل جلوی صادرات نفت ایران را بگیرند. آن ها معنی این حرف را نمی فهمند، چرا که این اصلا معنی ندارد که نفت ایران صادر نشود و آن وقت نفت منطقه صادر شود. اگر شما توانستید این کار را بکنید تا نتیجه اش را ببینید».

طرح چنین سخنانی که از سوی حجت الاسلام و المسلمین حسن روحانی دور از ذهن بود، با واکنش مثبت همه مقامات لشکری و کشوری مواجه شد به طوری که حتی شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی سردار عزیز امت اسلامی در حرکتی نادر طی نامه ای خطاب به روحانی نوشت: «آنچه از فرمایشات حضرت عالی در رسانه ها منعکس شد، مبنی بر اینکه اگر نفت جمهوری اسلامی ایران صادر نشود، تضمینی برای صدور نفت کل منطقه نیست و بیانات بسیار ارزشمندی که در موضع جمهوری اسلامی ایران نسبت به رژیم صهیونیستی فرمودید، مایه مباهات و افتخار است. دست شما را برای ایراد این سخنان به موقع، حکیمانه و صحیح می بوسم و برای هر سیاستی که مصلحت نظام اسلامی باشد در خدمت هستیم».

سرلشکر محمدعلی جعفری فرمانده وقت کل سپاه نیز چند روز بعد در همایش پیشکسوتان جهاد و شهادت استان تهران اعلام کرد «یقینا، در شرایط محتمل می توان به دشمنان فهماند که استفاده از تنگه هرمز برای همه و یا برای هیچ کس چه معنا و مفهومی می تواند داشته باشد.

روحانی حدود دو ماه - 31 شهریور 98 - بعد از ایراد این سخنان، در مراسم رژه گرامی داشت هفته دفاع مقدس در تهران برای نخستین بار از طرحی موسوم به «ابتکار صلح هرمز» سخن گفت که به زعم او امنیت خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان، درون زاست و حضور نیرو های خارجی در این منطقه مشکل آفرین خواهد بود. البته مهر همان سال در جریان هفتاد و چهارمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد، آن را یک مدل بومی و منطقه ای در مقابل طرح های شرارت بار و شیطنت آمیز آمریکا برای منطقه غرب آسیا دانست.

اما ظاهرا بازگشت روحانی از سازمان ملل، به نوعی بازگشت از مواضع تیر ماه سال گذشته هم بود. او چهار روز قبل - 5 تیر 1399 - در آیین افتتاح و آغاز عملیات اجرایی سه پروژه عظیم ملی وزارت نفت، طرح «لوله گذاری گوره به جاسک» را راهبردی دانست و تاکید کرد بسیاری از کشور های منطقه برای صادرات نفت، توانستند راه دومی را برای خودشان ایجاد کنند تا در یک شرایط روز خطر برای تنگه هرمز بتوانند نفت خودشان را از طرق دیگر صادر کنند. حالا این نفت را به دریای سرخ، دریای عمان و مدیترانه ببرند... شعاری که می دادیم، ما در کنار تنگه هرمز هستیم و آبراه در اختیار ما است این حرف کاملا درست بود، اما برای روز مبادا مشکل عظیم برای خود ما به وجود می آمد. ما از این مشکل عبور کردیم. به گفته روحانی 404 کیلومتر از طرح هزار کیلومتری «گوره به جاسک» لوله گذاری شده است و در صورت عملیاتی شدن آن، صادرات نفت ایران را از تنگه هرمز بی نیاز می کند.

عده ای معتقدند روحانی با سخنان چند روز اخیر ثابت کرد ایران با دور زدن تنگه هرمز از دریای عمان نفت صادر خواهد کرد و این پیام را به دشمن مخابره کرد که با ایران پنجه در پنجه نشوند اما در مقابل برخی ها این سخنان روحانی را بازگشت از مواضع تیر 98 او می دانند و به زعم آنها، طرح این گونه مباحث باعث می شود کارآیی بازدارندگی تهدید «بستن تنگه هرمز در صورت نیاز» کاهش می یابد و رئیس جمهور برای افتتاح طرحی که کمتر از نیمی از آن پیشرفت داشته است نباید چنین القائاتی به کشور های خارجی داشته باشد، چه آنکه جری شدن دشمنان با گزاره هایی مثل «ذخیره گندم در حال اتمام است»، فراموش نشده است.

به هر روی باید منتظر ماند و دید که رئیس جمهور در تازه ترین هدف گذاری سیاست اقتصادی تا چه حد موفق خواهد بود .