آرشیو چهار‌شنبه ۱۱ تیر ۱۳۹۹، شماره ۴۶۸۱
سیاست
۲
گزارش روز

سخنگوی قوه قضاییه از صدور حکم اعدام برای «روح الله زم» خبر داد: حکم اعدام «آمد»

زم به پایان راه رسید؛ راهی که پس از انتخابات 88 انتخاب کرد و سال 99 بی آنکه نقشی در انتهای این داستان داشته باشد، نقطه پایانی بر آن گذاشته شد. بیستم خرداد وقتی آخرین دفاعیات روح الله زم شنیده شد، او شک نداشت که مدت مدیدی سرنوشتش به میله های زندان گره خواهد خورد اما اطمینان از دفاعیات و همکاری های اطلاعاتی یا ترس از خاتمه حیات احتمالا باعث می شد حکم «اعدام» آن چیزی نباشد که منتظرش بود. اما غلامحسین اسماعیلی، سخنگوی قوه قضاییه روز گذشته خبر داد که حکم پرونده روح الله زم، موسس و مدیر کانال تلگرامی «آمد نیوز» در موعد مقرر صادر شده و دادگاه او را محکوم کرده است. بر اساس آنچه اسماعیلی گفته برای روح الله زم به لحاظ موارد اتهامی متعدد نهایتا به مصداق «افساد فی الارض» - اتهامی که هرگز در جلسات دادگاه نپذیرفت - حکم اعدام صادر شده است. حکمی که البته غیرقطعی است و اگر فرجام خواهی شود، پرونده به دیوان عالی کشور می رود و مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

روح الله زم یک دهه پنجاهی است. چند ماه پیش از انقلاب ایران به دنیا آمده و مردادماه 42 ساله می شود. اگرچه نام برخی آقازاده ها این روزها با فسادی از جنس اقتصادی گره خورده این فرزند پدری انقلابی ازجمله آقازاده هایی است که سیاست زمینگیرش کرده است. روح الله زم، فرزند محمدعلی زم از روحانیونی است که سال ها نامش با «حوزه هنری» گره خورده بود. پدری که حوزه علمیه قم دوره سطح را گذرانده و 10 سال شاگرد آیت الله مجتبی تهرانی در درس خارج از فقه بود. اگر به سوابق اجرایی محمدعلی زم نگاهی بیندازید، او را یک روحانی اهل فرهنگ و هنر می یابید. معممی که بیشتر سوابق اجرایی اش در بخش ها و زیرمجموعه های هنری سازمان های مختلف جمهوری اسلامی است و سابقه تهیه کنندگی فیلم «دموکراسی تو روز روشن» را نیز در کارنامه هنری دارد. اما مهم ترین مسوولیت او، ریاست بیش از 2 دهه بر حوزه هنری است. از همین رو روح الله احتمالا از زمانی که خودش را شناخته همراه پدرش با بسیاری از مسوولان جمهوری اسلامی و آقازاده های دیگر حشر و نشر داشته است. اما فرزند محمدعلی زم حتی نامی که پدر در دهه 50 برایش انتخاب کرده بود را نیز تغییر داد. «نیما زم» که قرابت های اندکی با پدرش داشت از دهه 80 راه خود را از خانواده جدا کرد.

مالزی؛ مقصد اول

در بحبوحه روزهای پس از انتخابات پرحاشیه 88، بسیاری بازداشت و زندانی شدند. برخی هم برای نجات از وضعیت بغرنج آن روزها که اغلب به زندان ختم می شد، پناهندگی و مهاجرت را ترجیح دادند. زم یکی از همان ها بود که مقصدش را مالزی انتخاب کرد و سال 90 اتفاقا با پاسپورت و به صورت قانونی از مرز خارج شد، اگر چه چند ماهی هم سابقه بازداشت داشت. او که از همسرش در ایران جدا شده بود - آن طور که در یکی از جلسات دادگاه هم گفته - همراه با دخترش به مالزی رفت تا فارغ از روزنامه نگاری به کاری دیگر مشغول شود. تورلیدری شغل زم در مالزی شد. آنجا دوباره ازدواج کرد و یک پیشنهاد از «فرانسه» مسیر او را تغییر داد. یک سال بعد از مالزی به ترکیه رفت. 3 ماه در این کشور ماند تا در نهایت از طریق یکی از دوستانش به سفارت فرانسه در ترکیه مراجعه کرد و درخواست ویزا داد.

فرانسه؛ محل تولد «آمد نیوز»

شهریورماه، 91 زم به فرانسه رسید و 2 سال بعد همکاری با «سحام نیوز» را آغاز کرد. سال 95 با همراهی جمعی که از همه آنها در جلسات دادگاه نام برده، تصمیم به راه اندازی سایتی خبری گرفت. در نهایت سال 95 با «سحام نیوز» خداحافظی کرد و آمدنیوز آغاز به کار کرد. «آمد نیوز» یک کانال تلگرامی بود که به سرعت بر تعداد دنبال کنندگانش افزوده می شد. این کانال تلفیقی از اخبار راست و دروغ را با اسنادی مخدوش که سندیت آن مشخص نبود، علیه مقامات مختلف در جمهوری اسلامی منتشر می کرد.

چند ماهی از آغاز سال 96 می گذشت که امریکایی ها، ایران را با به راه انداختن «تابستان داغ» تهدید کردند؛ تهدیدی که عملی نشد اما دی ماه همان سال که تخلفات گسترده موسسات مالی و اعتباری، اعتراض مردم را به همراه داشت فصل جدیدی در فعالیت آمد نیوز را رقم زد. بر اساس آنچه نماینده دادستان در دادگاه روح الله زم قرائت کرده، این کانال تلگرامی در به خشونت کشیده شدن این اعتراضات تاثیر بسزایی داشته است. با این حال زم در دادگاه اذعان کرد که پیش از دی ماه 96 آمد نیوز را رها کرده و تا اواسط 97 کنترل «آمد نیوز» در دست سام محمودی سرابی بود که گرایش کمونیستی داشت.

یکی از نکات جالب در جریان دادگاه روح الله زم تشریح کمک های فرانسه و امریکا برای تداوم کار «آمد نیوز» و زم بود. زم ادعا کرد که یکی از سنگین ترین حفاظت های فیزیکی نامحسوس پس از رییس جمهوری برای او درنظر گرفته شده بود. با این حال او ادعا کرده که در فرانسه احساس خطر کرده و این اواخر تصمیم داشته به امریکا مهاجرت کند. زم با 17 عنوان اتهامی از جاسوسی برای اسراییل و فرانسه تا تحریک به جنگ داخلی در 6 جلسه محاکمه شد. بسیاری تصور می کردند در دادگاه زم نام بسیاری از مسوولان اسبق و فعلی جمهوری اسلامی نیز به میان می آید؛ چرا که برخی اطلاعاتی که در اختیار زم قرار می گرفت، صرفا با اتکا به فعالیت خبرنگاری قابل دسترس نیست. با این حال دادگاه زم بیش از هر چیز متمرکز بر اتفاقات و روابط او خارج از کشور بود. در جریان دادگاه البته او از همکاری با هنگامه شهیدی، روزنامه نگار زندانی نیز صحبت کرد.

پس لرزه های «زم» بودن

روح الله زم پاییز 98 به عراق سفر کرد و در جریان این سفر طی یک «عملیات و فریب اطلاعاتی» بازداشت و به ایران منتقل و بازداشت و در روز 22 مهرماه 98 خبر این دستگیری رسانه ای شد. او با پروازی که در امان، پایتخت اردن توقف داشت، راهی فرودگاه بین المللی بغداد شد و گفته می شد در فرودگاه بازداشت و درنهایت به سفارت ایران تحویل داده شده است.

محمدعلی زم پدر او ابتدا از بازداشت فرزندش ابراز بی اطلاعی کرد اما در نهایت آبان ماه 98 در نامه ای سرگشاده خطاب به مردم ایران نوشت که روح الله برای زیارت به عراق رفته و بازگشت او را «نشانی از صفای باقی مانده، طینت پاک، فطرت نیالوده و رسوب نیافتگی» فرزندش توصیف کرد. محمدعلی زم البته از سپاه پاسداران تشکر و بابت اتهامات «بی حساب و کتاب» آمد نیوز به سهم خود از طرف فرزندنش طلب بخشش کرد. سال 96 پس از اقدامات کانال «آمد نیوز» برادر ناتنی روح الله و 2 دختر محمدعلی زم و دختر خواهرش در ارتباط با این پرونده بازداشت شده بودند تا اقدامات روح الله برای خانواده «زم» هم تبعاتی به دنبال داشته باشد. اتفاقی که باعث شد محمدعلی زم خطاب به رهبری نامه ای بنویسد و آزادی آنها را درخواست کند که درنهایت منجر به آزاد شدن اعضای خانواده زم شد. حالا با گذشت کمتر از یک سال از بازداشت روح الله زم، «اعدام» در انتظار اوست؛ حکمی که شاید با نامه های پدر یا طلب عفو و بخش هم تغییر نکند.