آرشیو چهار‌شنبه ۱۱ تیر ۱۳۹۹، شماره ۵۶۹۴
فرهنگ: فرهنگ عمومی
۱۲

آشنایی با کتاب هایی که می گویند چه شده کمتر تمرکز داریم و کمتر کتاب می خوانیم

اینترنت چه بلایی سرمان می آورد؟

مانی اکبرپوری (فرهنگ)

شاید دارید این صفحات از روزنامه را در گوشی تلفن همراه یا رایانه تان می خوانید و احتمالا تا چند ثانیه دیگر نوتیفیکیشن یکی از پیام رسان ها صدا می کند و شما از این صفحه ها به یک دنیای دیگر پرت می شوید؛ یک احتمال دیگر هم وجود دارد که همین چند سطر حوصله شما را سر برده باشد. یک سوال؛ آیا حس نمی کنید در ایام قدیم بیشتر طول می کشید حوصله تان سر برود و خیلی قدیم تر نهایت کاری که می کردید این بود که دوباره روزنامه را ورق بزنید، آن زمان هیچ گوشی ای در دسترس نبود تا بتوانید بلافاصله بعد از این که حوصله تان سررفت به سراغش بروید و نوتیف هایتان را چک کنید. از صفحات روزنامه که بگذریم ما در وب هم این روز ها رفتار مشابه با روزنامه خواندن داریم، نهایت فرصتی که به وب سایت ها و صفحات وب می دهیم تا توجه ما را جلب کند دارد به زیر پنج ثانیه می رسد و انگار مدام عجله داریم؛ عجله برای چه؟ عجله برای رسیدن به کجا؟ از این نگرانیم که عمرمان تلف شود؟! اما مگر غیر از این است که همین حالا بخش عمده ای از وقت ما در رسانه های اجتماعی تلف می شود؟! پس به دنبال چه هستیم؟ چه شده که این قدر در زندگی عجله داریم؟ چرا یک آن به خود می آییم و می بینیم ساعت هاست در دنیای پست ها، استوری ها و توییت ها مسخ شده ایم. یکی از عذاب وجدان های ما در این دوران این است که کتاب های نخوانده زیادی داریم، از این ناراحتیم که هر چه می دویم، هرقدر که تلاش می کنیم باز هم نه از تعداد کتاب هایی که باید بخوانیم کم می شود نه تمرکز لازم را برای کتابخوانی داریم. قصد ما این است سه کتاب را به شما معرفی کنیم که در مرحله اول می گویند چه شد ما این گونه شدیم و راهکار هایی را هم برای بازیافتن حوصله و تمرکز ما ارائه می کنند!

 خواندن در عصر حواس پرتی

«خواندن در عصر حواس پرتی» کتابی از انتشارات ترجمان است که با دو کتاب دیگر تفاوت ماهیتی دارد. دو کتاب قبلی خیلی مستقیم به اینترنت، دنیای دیجیتال و کم شدن تمرکز ما در آنها اشاره داشتند اما این کتاب بیش از آن که به علل حواس پرتی ما در اعصار جدید بپردازد و راهکار های مستقیم بدهد فقط به دنبال آن است که به ما بگوید مراقب باشیم تا در عصر حواس پرتی، لذت خواندن کتاب را از دست ندهیم. نویسنده کتاب آلن جیکوبز که یک پژوهشگر ادبیات انگلیسی، منتقد ادبی و استاد دانشگاه است در این کتاب به مقوله مطالعه و کتاب خواندن کاملا حسی و هوسی نظر داشته و اعتقاد دارد ما در گذشته با لذت بیشتری کتاب می خواندیم، در کتاب ها غرق می شدیم و آنها را حس می کردیم اما در این عصر این لذت دارد از ما گرفته می شود و ما هم متوجه این بی حواسی شده ایم اما روزبه روز هم در حال غرق شدن در اقیانوس کم حواسی هستیم که با تلفن همراه، شبکه های اجتماعی و... به اوج خود رسیده اند. جیکوبز معتقد است که اگر می خواهیم حواس پرتی ها را کنار بگذاریم و دوباره بخوانیم و لذت ببریم لازم است حتما چیزی را بخوانیم که هوس می کنیم. تمام کتاب های راهنمای کتاب خواندن و فهرست های کتابخوانی را به دنبال آن هستند نوعی از کتابخوانی را که «فاخر» می نامند به ما عرضه کنند در صورتی که اهداف افراد برای خواندن کتاب متفاوت است و چیزی که در این کتاب ها هیچ وقت به آنها توجه نمی شود این است که می توان از مطالعه برای آنچه به آن سرگرمی می گویند نیز استفاده کرد. خواندن در عصر حواس پرتی کتابی است که می خواهد لذت دوباره کتاب خواندن، غرق شدن در دنیای کتاب ها و حس و حال واقعی کتاب خواندن را به ما یادآور شود اما این را هم یادآور می شود که اگر به ورطه کتاب خواندن برای این که فقط خوانده باشیم هم بیفتیم «1001 کتابی که پیش از مردن باید بخوانید» راهنمای بی نقصی است برای آنها که نمی خواهند بخوانند، اما می خواهند خوانده باشند.

 با مغز خودمان چه کرده ایم؟

همان طور که گفتیم افرادی که بتوانند با حداکثر تمرکز مطالعه کنند خیلی کم شده اند؛ آنهایی که خیلی کتابخوان هستند و کتاب های بسیاری را می خوانند و همیشه به آنها به خاطر کتابخوانی شان غبطه می خورید خیلی معدود هستند؛ در واقعیت اکثریت مثل شما هستند. اما این که چه شد ما این شدیم، موضوعی است که کتاب کم عمق های اینترنت با مغز ما چه می کند؟ به بررسی آن می پردازد.نیکولاس کار با این کتاب که جزو نامزدهای جایزه پولیتزر هم بوده بسیار علمی به این پرداخته که چه شد ما انسان های کم عمقی شدیم. از خواندن متن های بلند فرار می کنیم و سایت های اینترنتی هم با تکنیک هایی که در انتشار مطالب در وب با استفاده از تجربه کاربران و آزمون و خطا به دست آورده اند هر روز بیشتر به آتش کم عمقی ما فوت می کنند. اطلاعات بسیاری در این کتاب با مدرک ارائه شده است که از ویژگی کتاب های نیکولاس کار است. او کتابش را با نقل قول نظریه دهکده جهانی مارشال مک لوهان و کهکشان های ارتباطی او شروع می کند و به ما یادآوری می کند مک لوهان سال ها پیش با این نظریه ها نوید چنین روز هایی را داده بود.

امیر سپهرام، مترجم این کتاب که توسط نشر مازیار منتشر شده است در رابطه با شیوه کار نیکلاس کار در این کتاب گفته است: «کتاب حاضر، کاری است بسیار ارزشمند و نتیجه تحقیقی گسترده و میان رشته ای در باب تاثیر فناوری اطلاعات، به ویژه اینترنت و دیگر فناوری های وابسته بر ساختار و شیوه تفکر بشر و در نتیجه شیوه مطالعه، نگارش و تعاملش با دیگران. نویسنده در بخش های مختلف به فیزیولوژی مغز، کارکرد حافظه، تاریخچه فناوری های فکری، نقش موتورهای جست وجوی وبی و به خصوص شرکت گوگل و دیگر موارد مرتبط می پردازد تا بتواند دلیل و نحوه تاثیر این فناوری را بر تفکر بشر نشان دهد تا در نهایت ریشه این بی حوصلگی در مطالعه را بیابد و نشان دهد که چرا عموم مردم قرن بیست و یکم، سطحی تر از گذشته مطالعه می کنند و با این که حجم بیشتری از اطلاعات در دسترس شان است، کم عمق تر شده اند.»

 بیا عمیق تر شویم!

کل نوپرت یا اسمی که در ایران ترجمه شده است: «کارل نیوپورت»، نویسنده ای دانشگاهی است که دقیقا همان لذتی را نصیبتان می کند که کتاب های فلسفی آلن دوباتن به شما می دهد؛ نیوپورت از اساس در کتاب «کار عمیق» فقط در رابطه با کتابخوانی صحبت نمی کند و حتی به دنبال این هم نیست که به ما بفهماند ما کم عمق شده ایم؛ چیزی که عیان است چه حاجت به بیان است. او به دنبال آن است راهکاری ارائه دهد که ما عمیق تر شویم و از کم عمقی بیرون بیاییم.او مثال های فراوانی درباره روش های افراد نامی و موفق در رشته های مختلف در رابطه با حفظ تمرکز می آورد و در نهایت به ارائه راهکار هایی می پردازد که این راهکار ها می توانند زندگی و کار ما را عمیق تر کنند. نیوپورت با این مسائل در پی آن است که یک مفهوم اساسی را به ما یادآوری کند که تمام کسانی که در طول تاریخ جریان ساز، تاریخ ساز و موفق بوده اند یک ویژگی مشترک داشته اند و آن کار عمیق بوده است. نیوپورت تقریبا مخالف 100 درصدی  شبکه های اجتماعی است و اعتقاد دارد این رسانه ها یکی از اصلی ترین زمینه های کم عمق شدن ما هستند. او سوالاتی اساسی دارد، که یک بار دیگر از خودمان بپرسیم شبکه های اجتماعی چه آورده ای برای ما داشته ، چه چیزی به زندگی ما اضافه کرده و چه چیزی از زندگی ما کم کرده اند؟ در نظر داشته باشید که بعد از خواندن این کتاب خیلی احتمالش زیاد است که حساب های کاربری شبکه های اجتماعی خود را ببندید! یکی از جالب ترین انتقاداتی که نیوپورت به محیط های کار جدید دارد آن است که او اعتقاد دارد ما باید به اتاق های کاری شخصی و جدا از هم برگردیم و فضای کاری مسطح یا به قول فرهنگی ها Flat یکی از اصلی ترین مواردی است که باعث می شود ما کم عمق شویم و تمرکز کاری مان را از دست بدهیم. او به سیلیکون ولی و فیس بوک هم می تازد و اعتقاد دارد آنها با ترویج فضای کار مسطح اشتباهات بزرگی را مرتکب شده اند. «کار عمیق» کال نیوپورت، در مجله وال استریت ژورنال در بخش کسب وکار جزو پرفروش ترین کتاب ها بوده است. همچنین در ژانویه 2016 پرفروش ترین کتاب حوزه کسب وکار در آمازون شد.