آرشیو چهار‌شنبه ۱۱ تیر ۱۳۹۹، شماره ۵۶۹۴
زندگی: دانش
۱۵
جادوی پرینترهای سه بعدی

آغاز عصر پرینت اندام در بدن موجود زنده!

سید امیر غفاری (هیات علمی دانشگاه علم و صنعت ایران)

 حوزه سلامت و پزشکی از زمینه هایی است که روز به روز فناوری چاپ سه بعدی در آن بیشتر استفاده می شود و هر روز خبرهای تازه ای در این زمینه می شنویم. فناوری چاپ سه بعدی تا امروز موفق شده است محصولاتی مثل آتل های شکسته بندی،ایمپلنت ها و استخوان های مصنوعی و حتی یک قلب تپنده را تولید کند. بعضی از این محصولات مثل آتل و ایمپلنت مجوز استفاه در درمان را گرفته اند و برخی دیگر مثل قلب تپنده، هنوز در ابتدای راه تحقیقات و بررسی هستند. آرزوی نه چندان دور و دراز بشر این است که از سلول های بنیادی هر فرد بتوان برای او اندام تولید و اعضای او را پرینت کرد. یعنی این که روزی بتوانیم برای هر کسی از جنس خود او، لوازم یدکی تولید کنیم!

بعضی از محصولات پزشکی تولید شده با فناوری چاپ سه بعدی در بیرون از بدن استفاده می شود، مثل آتل های شکسته بندی.بعضی هم مختص درون بدن هستند مثل ایمپلنت های فلزی، اما این محصولات واکنش یا عملکرد زیستی ندارند. یعنی مثل کلیه، کبد یا معده به صورت هوشمندانه در هضم و جذب غذا کمک نمی کنند.

اولین تلاش ها برای پرینت اعضای اصلی بدن انسان به وسیله چاپ سه بعدی با پرینت لاله گوش مصنوعی آغاز شد. لاله گوش اندامی است که فعالیت زیستی ویژه ای ندارد؛ اندامی غضروفی شکل است با وظیفه جمع آوری امواج صوتی.

چند سال پیش دانشمندان موفق شدند از سلول های زیستی نوادگان ونگوگ (نقاش معروف هلندی که در سال 1888 میلادی گوش خود را بریده بود) نمونه ای مشابه با لاله گوش او را پرینت کنند. این دستاورد برای پژوهشگران در سال 2014 جالب بود، اما امروزه از کارهای بسیار مرسوم در پرینت سه بعدی بافت های بدن است.

خبر جدید و شگفت انگیز این هفته، پرینت یک لاله گوش زیر پوست یک موش زنده بود. خبری که تصویر آن شاید چندش آور و نامطلوب باشد، اما انقلاب بزرگی در فناوری چاپ سه بعدی زیستی است. برای پرینت یک اندام نیاز به ماده اولیه ای داریم که به آن جوهر زیستی می گوییم.

ترکیب این جوهر زیستی، شامل ترکیب موادی است که به ترکیب عضروف و پوست انسان شباهت زیادی دارد و بدن آنها را پس نمی زند. این جوهر با فرآیند استریولیتوگرافی که در ستون هفته گذشته به آن پرداخته بودیم به شکل قطعه نهایی در می آید. نکته مهم و اعجاب آور این خبر این که دانشمندان موفق شده اند بدون انجام عمل جراحی، یک اندام را درون بدن انسان پرینت کنند. یک تیر برای دو هدف:هم پرینت اندام و هم حذف جراحی برای کاشت آن در بدن.

شواهد نشان می دهد دنیای آینده پزشکی با فناوری چاپ سه بعدی بسیار عجیب و شگفت آور خواهد بود و کم کم باید به شنیدن چنین دستاوردهایی عادت کنیم.