آرشیو پنج‌شنبه ۹ مرداد ۱۳۹۹، شماره ۷۴۰۷
صفحه آخر
۲۰
آیین

به مناسبت ایام خجسته عرفه و عید قربان

حج، نشانه روشنی بر دوستی و صلح

سید اسماعیل علوی (دبیر گروه پایداری)

حج فرآیندی معنوی- اجتماعی است که برپایه عرفان و خودشناسی استوار بوده و همه ساله در ایام تشریق روح تازه ای به ایمان اسلامی می دمد و مسلمانان را به فضیلت های فردی و جمعی فرامی خواند. این مناسک اسلامی که از دوران ابراهیم خلیل بر بنیان توحید شکل گرفته، از ویژگی های بسیاری برخوردار است و به مسلمانان مدد می رساند تا شخصیت ممتاز خود را در نسبت با جامعه بازیافته و حیات جمعی را با اتکا به ایمان و عقیده راستین ادامه دهند. هر چند امسال به دلیل اپیدمی بیماری کرونا مراسم حج در غربت برگزار شد اما ایام حج، آحاد مسلمانان را به عبودیت و مسئولیت های اجتماعی برانگیخته و نموداری از ظرفیت سازی اسلام در تعامل با تحولات سیاسی- اجتماعی از سوی مسلمانان است. بدون مبالغه  بزرگترین افتخار اسلام دلبستگی و علاقه ای است که به صلح و همزیستی مسالمت آمیز دارد. به تعبیری دیگر آیین اسلام بازدارنده جنگ و آرزومند سعادت و تعالی انسان هاست که این مهم در مناسک حج وضوح دارد. چرا که اساسا فریضه حج پس از انعقاد متارکه «حدیبیه» بین مسلمانان و اهالی مکه که به «حجه الاسلام» شهرت یافت، آغاز و مناسک آن  برخی سنن مذهبی مقدم بر آیین اسلام را نیز شامل می شود. حج به مسلمانان کمک می کند تا مجد و عظمت خود را ازسر گیرند و در تکاپویی مومنانه به ایجاد جامعه ای سرشار از امنیت، برادری، صلح، صفا، درستی و دوستی، اعتماد، رفاه، آسایش و عدل و داد بیندیشند.

پیام آسمانی وحی که اساس صلح و دوستی است، در عین برانگیزندگی ابراهیم خلیل برای برپاداشتن توحید، برانگیزنده روح وحدت در آحاد مسلمانان  نیز هست و آنان را به سوی فضیلت های انسانی وحدت آفرین و انساندوستانه فرا می خواند. این پیام برپا دارنده نظم و قانونی مبهم و ناشناخته نیست، بلکه با بیداری امت اسلامی همراه بوده و ضمن خارج کردن مسلمانان از انزوا، آنان را با امواج توسعه و ترقی همراه می سازد.

نگاه تک بعدی به موضوع حج می تواند موجب نارسایی هایی در جهان اسلام شده و مسلمانان را در بوته اهمال و ابهام نگه دارد و از تاثیر این فریضه اجتماعی در حل مشکلات جمعی کاسته و نتایج سودمندی برای مسلمانان دربر نداشته باشد.

کما اینکه تحقق آرمان های دینی در جهان امروز به نوعی جهش و جنبش نیاز دارد که جوهره و حقیقت حج به دلیل تبیین و تعلیم جهان بینی ای گسترده می تواند مسلمانان را در سازندگی جهان مشارکت دهد.

ایام حج به مسلمانان فرصت می دهد تا با پشتوانه ای از اخلاق و معنویت فرآیندهای مادی جهان امروز را مورد ارزیابی قرار دهند و آگاهانه به بهره گیری از آنها بپردازند. آیین اسلام این ویژگی را در خود دارد که می تواند با ضرورت زمان و شرایط تاریخی خود را هماهنگ کرده و بی آنکه از فعالیت باز ایستد، با یکپارچگی و نیرومندی در برابر ایدئولوژی های بیگانه پابرجا بماند.

حقیقت حج قادر است آنچنان تغییری در رفتار مسلمانان به وجود آورد تا ضمن مستهلک کردن ناهنجاری ها در خود، خصلت تساهل و آسان گیری در مواجهه با نظریات مختلف را در آنان ایجاد و تقویت نموده و با بلندنظری مسلمانان را در عمل افرادی سازگار و در عین پایبندی به ارزش های مکتب از سماحت و بزرگواری نیز برخوردار سازد.

اسلام مسلمانان  را به سوی نوعدوستی و اتحاد هدایت می کند، همچنین تعالیم مکتب با تشتت افکار مقابله کرده و امت را قادر می سازد تا آزادانه شالوده یک زندگی جمعی مسالمت آمیز را پی بریزد. هیچ عاملی همچون دین و مناسک آن، نمی تواند بشریت را به آرامش  برساند، زیرا باور دینی به انسان فرصت خودآگاهی و انگیزه خودسازی می دهد تا آرزوی معنوی را در شرایطی آرام و با تامین آرامش دیگران محقق سازد.

نباید ازاین حقیقت غافل شد که مهم ترین موضوع برای جوامع بشری در جهان امروز شناخت تدابیری است که احساس ایمان را در دل و جان افراد تقویت کند. دوستی و برادری، در صورتی میسر خواهد شد که چنین نیرویی پیوند مستحکمی بین آحاد بشری برقرار سازد.

اسلام ومناسک حج تعادلی در رفتار و گرایش های فردی یک مسلمان ایجاد می کند که به بسیاری از زیاده خواهی ها و خودپرستی ها خاتمه داده و در قلمرو اجتماعی نیز ملت ها را از تنگنا های نژادی و جغرافیایی  نجات خواهد بخشید و با الهام از مکتب وحی به اصل مواخات و مواسات پایبند می کند، بدون آنکه به خودبنیادی و استقلال آنان لطمه ای وارد شود. باید اعتراف کرد که تحقق این ایده آل هنوز با موانعی مواجه است که مهم ترین آنها، برداشت های گوناگون از تعالیم مکتب است. هنوز دگم اندیشان، نژادگرایان و نیز فرصت طلبان در برابر هرگونه فکر و ایده تازه ای در مسیر اتحاد و همبستگی مقاومت می کنند. اما ایمان اسلامی به مسلمانان می آموزد که به آینده خوشبین باشند و در سازندگی تمدن بشری مشارکت جویند.