آرشیو پنج‌شنبه ۹ مرداد ۱۳۹۹، شماره ۷۴۰۷
فناوری
۱۷
نگاه

بازیگران دیجیتالی در بورس چه نقشی خواهند داشت؟

محمدرضا قدوسی (مشاور کسب و کارهای اینترنتی و نوپا)

چندین سال است که عنوان کسب و کارهای نوپا (استارتاپ) به گوشمان می خورد. امروز که به جوانب مختلف زندگی مان نگاه می کنیم، تاثیر این کسب وکارهای نوپا (که دیگر بزرگ شده اند و بهتر است به آنها کسب و کارهای دیجیتالی بگوییم)، به وضوح مشخص است. این کسب وکارها با شناسایی خلاهایی که می توانستند به کمک اینترنت و مدل های کسب وکاری جدید ناشی از این فناوری پدیدار شوند، قاعده بازی بسیاری از بازیگران سنتی را به هم ریخته و غول های جدیدی سر از بازار درآورده اند.

 این بازیگران دیجیتال دوران طفولیت خود را پشت سر گذاشته و به اندازه ای بزرگ و معتبر شده اند که در حال جست و جوی درهای ورودی بورس هستند تا برای اولین بار در تاریخ بازار سرمایه کشور، شاهد عرضه اولیه سهام شرکت هایی باشیم که نه تنها تفاوت های جدی با شرکت های تولیدی و صنعتی دارند، بلکه با شرکت های نرم افزاری عرضه شده در بورس نیز از همه جهت متفاوت هستند.

آنها صرفا از نرم افزار و اینترنت برای تولید محصولات نرم افزاری یا ارائه خدمت بهره نمی برند، بلکه مدل های کسب وکاری جدیدی را خلق کرده اند که پیش از این تولد آنها، مقدور نبوده است. امروز شاهد آژانس های اینترنتی ای هستیم که حتی یک ماشین را در تملک خود ندارند اما میلیون ها سفر روزانه را مدیریت می کنند.

پلتفرم های تماشا و اکران آنلاین فیلم را شاهد هستیم که بدون مالکیت یک فیلم یا حتی یک صندلی در سالن سینما، صدها هزار ساعت فیلم و محتوا را روانه منزلمان کرده اند. با شبکه های توزیع و فروش بازارچه ای به صورت دیجیتال روبه رو هستیم که بخش اعظمی از فروش اینترنتی کالا در کشور برعهده دارند. پلتفرم های عرضه نرم افزاری را به نظاره نشسته ایم که بدون مالکیت یک نرم افزار، تنها با ایجاد اعتماد و نقطه اتصال صحیح، روزانه صدها هزار نرم افزار را روی گوشی های هوشمندمان جای می دهند و...

حال نوبت به ورود این بازیگران به بازار دوم فرابورس رسیده است و در تابستان امسال پیش بینی می شود که آنها دور میز بازیگران بورسی قرار گیرند و سهام شان در دستان مردم دست به دست شود؛ آنها به خاطر ذات و روحیه متفاوتی که دارند چندین رفتار متفاوت در بازار بورس شاهد خواهند بود. برخی از نوجویان و سرمایه گذاران با جسارت، به آنها لبخندی شیرین زده و در صف های عرضه اولیه شان می ایستند؛ این گروه می دانند که تجربه عرضه صحیح سهام چنین کسب وکارهای دیجیتالی، منجر به ثروتمند شدن شمار عظیمی از سرمایه گذاران در بورس های مطرح جهان شده است.

گروهی دیگر که سرمایه گذاران معتقد به تحلیل بنیادین سنتی هستند، به خاطر نبود دارایی های فیزیکی و مشهود قابل توجه در ترازنامه این کسب وکارها، لقب «حباب» را نثار ایشان می کنند؛ لقبی که برخی از سرمایه گذاران در بورس های مطرح نیز در اوایل قرن حاضر به چنین کسب وکارهایی دادند و گرچه که در برخی از عرضه های اولیه ناموفق، ضرر نکردند اما از کسب سود در اکثریت سودده این بازار نیز جاماندند و پس از چند سال، بتدریج و بدون ادای توضیحی به پیروان خود، سهام کسب و کارهای دیجیتال را در سکوت در سبدهای خود جای دادند. گروه آخر نیز در بلاتکلیفی بین پذیرش حرف های گروه اول و دوم، فرصت های عرضه اولیه و سوددهی ها را نظاره گر بوده اند و در مقطعی به گروه اول و در مقاطعی به گروه دوم پیوسته اند.

فارغ از آنکه رفتار اولیه بازار سرمایه با این بازیگران تازه وارد چگونه باشد، این بازیگران، کلاس جدیدی از خود بروز خواهند داد و در مقابل برخی از بحران های اقتصادی نظیر تحریم ها، صادرات، انرژی و...، متفاوت از دیگران عمل خواهند کرد. آنها در شرایط کنونی، برطرف کننده نیاز داخلی هستند و اگر مجرای تنفس آنها (یعنی اینترنت) بسته نشود همچنان و در نبود سایه رقبای خارجی، بازار داخلی را تغذیه و دائما نوآوری های جدیدی را روانه بازار خواهند کرد که ارزش آنها را تقویت خواهد کرد.

حضور این بازیگران در آینده، سبب قوت قلب کارآفرینان و متخصصان نوآوری برای شروع کسب وکارهای دیجیتالی شده و زیست بوم نوآوری کشور را ترغیب به زایش بیشتر و سرمایه گذاران را ترغیب به سرمایه گذاری بیشتر خواهند کرد. تجربه کشورهای مختلف نظیر ایالات متحده امریکا و سنگاپور نشان می دهد که در ابتدای عرضه این شرکت ها، هیجانات احساسی گریبانگیر اهالی بازار سرمایه و کارآفرینان شده و منجر به افزایش هیجانی قیمت ها می شود اما پس از طی شدن این دوره از اغراق ها، آرامش حکمفرما شده و عملکرد آنها بر مبنای عقل، سنجیده خواهد شد. حال بورس ایران با حدود 20سال فاصله از این تجارب جهانی، فرصت مناسبی دارد تا با اتخاذ تصمیمات و شیوه های عقلانی، مانع از بروز مشکلات مذکور شده و این بازیگران را در کسب جایگاه واقعی خود، هادی باشد.

یادمان باشد زمانی که این بازیگران وارد عرصه فعالیت در جامعه شدند، ابتدا آنها را نادیده گرفتند، سپس با آنها مخالفت کردند، با آنها به صورت جدی برخورد کردند و امروز همگان از آنها استفاده و لذت می برند؛ این موضوع نیز در آینده ای نه چندان دور درخصوص سهام ایشان می تواند رخ دهد اما نکته مهم اینجاست که هرقدر هم که سرناسازگاری در مخالفت با آنها برداریم، آنها می آیند و رد می شوند، پس بهتر است که عاقلانه در مقابل موج های جدید نایستیم و با موج سواری، از آن بهره مند شویم.