آرشیو شنبه ۱۱ مرداد ۱۳۹۹، شماره ۳۷۸۱
صفحه آخر
۱۲
زمین سبز

حقابه زیست محیطی تالاب ها از آسمان تا به زمین

علی حاجی مرادی (کارشناس منابع آب)

حقابه زیست محیطی رودخانه ها و تالاب های کشور، جریانی زیست محیطی است که در مقدار مناسب، زمان لازم و کیفیت مطلوب باید برای حفاظت از ذخایر اکولوژیک، تنوع زیستی

و سرمایه های طبیعی کشور تامین شود. تاریخچه تامین حقابه زیست محیطی در کشور ایران به بیشتر پنج دهه پیش بازمی گردد. بسیاری از تاریخ نگاران محیط زیستی سابقه برگزاری اولین کنفرانس زیست محیطی بین المللی را به شهر استکهلم و پنجم ژوئن سال 1972 نسبت می دهند، درحالی که درست پنج ماه پیش از آن در شهر رامسر ایران، کنوانسیون رامسر به عنوان اولین کنوانسیون زیست محیطی در جهان در موضوع تالاب ها به تصویب رسیده است.

ایران به عنوان کشوری که پایه گذار اولین کنوانسیون محیط زیستی جهان و آن هم در موضوع تالاب ها بوده، در گذشت پنج دهه از آن زمان در موضوع حقابه زیست محیطی این تالاب ها چهار دوره تاریخی را گذرانده است.

 20 سال اول نسبت به آن چیزی جزء غفلت نبوده، در دهه 70 شمسی با اصرار بر توسعه پرشتاب، اهمیت موضوع تامین نیاز آبی طبیعت انکار شده است، ولی از دهه 80 و پس از بروز یکی از پس دیگری نشانه های چند دهه غفلت و انکار، نسبت به ضرورت پاسداشت آن در ادبیات مکتوب کشور اقدامات اولیه پایه گذاری شده است. اولین انعکاس ضرورت احترام به حقابه زیست محیطی تالاب ها در سیاست گذاری های ایران را می توان به ابلاغیه سیاست های کلی منابع آب در سال 1379 نسبت داد که یکی از بندهای این ابلاغیه بر ایجاد نظام جامع مدیریت در کل چرخه آب براساس اصول توسعه پایدار و آمایش سرزمین در حوضه های آبریز کشور تاکید می کند، ولی آنچه در دوره سوم از آن زمان تا ابتدای سال 90 شمسی وجود داشته، تنها بر ضرورت تامین حقابه زیست محیطی تالاب ها اکتفا شده است.

 بیش از یک دهه زمان نیاز بود تا روند بروز اتفاقات در موضوع نیاز زیست محیطی تالاب ها، سرعت بیشتری به خود بگیرد. از یک سو گسترش فضای اطلاع رسانی و انعکاس گسترده اخبار ریز و درشت از خشک شدن یکی پس از دیگری تالاب های کشور، توجهات خاص و عام را به تالاب های کشور جلب کرد. روزی نبود که تصویری از گوشه و کنار کشور از دریاچه های ارومیه، بختگان، هامون، هورالعظیم و میانکاله و انزلی توسط مردم محلی و دوستداران محیط زیست و از وضعیت ناگوار تالاب های کشور در فضای مجازی منتشر نشود و همه اینها در کنار گستردگی بیشتر مطالبات عمومی در باب حقوق عامه، سیاست مداران را نیز بر آن داشت که با اجابت این انتظارات، محبوبیتی با رنگ و لعاب جدید برای خود بیابند.

 نمایندگان مجلس شورای اسلامی از یک سو قانون حفاظت و احیای تالاب های کشور را در سال 1396 به تصویب رساندند و هیئت وزیران نیز به تعجیل ستاد ملی هماهنگی مدیریت تالاب های کشور را از قبل آیین نامه این قانون تشکیل داد. استانداران استان های مختلف بسته به درجه اهمیت و شناخت ایجادشده نسبت به تالاب های استان خود در رسانه ها حاضر شده و سعی در مطالبه اعتبار، انعکاس اخبار نویدبخش و همسونشان دادن خود با اهداف احیای تالاب ها کردند.

حالا چه دیر یا چه زود، حقابه تالاب ها به رسمیت شناخته شده و مطالبه می شود، قانون تکلیفی تخصیص و تامین آن به تصویب رسیده و اکنون زمان عمل فرارسیده است.

 اگر قرار است تمامی آنچه در گزارش های فنی، اسناد سیاستی و مقاله های علمی و پژوهشی که هریک زیباتر از دیگری بر ضرورت ها و الزامات تاکید کرده اند، ردی از خود بر زمین بر جای بگذارند، اکنون وقت آن است. 

مجلس یازدهم شورای اسلامی بررسی و تصویب برنامه هفتم توسعه زیست محیطی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی کشور را در پیش روی خود دارد و انتظارها بر پیش کشیدن مسائل محیط زیستی از آسمان آمال و آرزوها به زمینی است که در واقعیات آن زندگی می کنیم.