آرشیو شنبه ۱۱ مرداد ۱۳۹۹، شماره ۳۷۸۱
صفحه آخر
۱۲
حقوق کودکی

تحقق حقوق کودک با مساعدت همگانی

طاهره پژوهش (تسهیلگر آموزش حقوق کودک)

براساس ماده 42 پیمان نامه حقوق کودک که جمهوری اسلامی ایران در سال 1373 آن را امضا کرده است، کشورهای عضو متعهد شده‏ اند که به طور گسترده و به طریقی مناسب و فعال اصول و مفاد پیمان نامه را به نحوی یکسان به اطلاع بزرگسالان و کودکان برسانند؛ اما متاسفانه نه تنها برنامه مشخصی برای این امر از دولت ها و نهادهای اطلاع رسان، مانند صداوسیما، ارائه نشده است؛ بلکه دست کم امکانی هم در اختیار نهادهای فعال در زمینه کودکی گذاشته نشده تا آنان بتوانند به این امر مهم اقدام کنند و پرواضح است که این حداقل آشنایی که در جامعه وجود دارد که البته بسیار هم کم است نیز ناشی از تلاش های مدنی و اجتماعی این نهادهاست که با بنیه ای محدود به آن اقدام کرده اند.

این تاکید پیمان نامه بر ترویج حقوق کودک نشانه ای از اهمیت این موضوع با فرایند اصلاح اجتماعی است. چرا آشنایی هر فردی با حقوق خود و به تبع آن مسئولیت های اجتماعی خود می تواند به سامان اجتماعی کم تنش تری بینجامد. بخشی از وضعیت موجود جامعه و علت بسیاری از مشکلات و مسائل اجتماعی، ناشی از این آشنانبودن ما به حقوق خودمان است. اگر هرکدام از ما حقوق و مسئولیت های خود را بشناسیم، قطعا مناسبات اجتماعی متفاوت خواهد بود. این مسئله باید از دوران کودکی آغاز شود. از این دوران باید یاد بگیریم که حقوقمان چیست و از آن دفاع کنیم، حقوق دیگران را زیر پا نگذاریم و حقوق مغفول مانده را مطالبه کنیم. اگر چنین شود، قطعا بخش اعظم هزینه هایی که در زندان ها صرف می‏ کنیم، در خدمت شکوفایی اقتصاد جامعه قرار می‏ گیرد.

پیمان نامه حقوق کودک که با مساعدت خبرگان جهان در حقوق، آموزش، پزشکی، روان پزشکی و جامعه شناسی در سال 1989 تصویب شده و به جز آمریکا به امضای همه کشورهای جهان رسیده است، مبتنی بر همین رویکرد و ضرورت شناخت حقوق کودکان از سوی همه اقشار جامعه و خود کودکان است. از آنجا که کودکان به دلیل نداشتن رشد کامل جسمی و ذهنی به محافظت و مراقبت ویژه از جمله حمایت حقوقی نیاز دارند، توافقی که همه کشورهای جهان را ملزم به رعایت مفاد مندرج در آن کند، ضرورتی گریز ناپذیر است. همان طور که در بالا ذکر شد، تلاش می شود مفاد پیمان نامه حقوق کودک در این ستون تبیین شود. این پیمان نامه 54 ماده دارد که 41 ماده آن به حقوق کودکان و مابقی به چگونگی گزارش دهی دولت ها اختصاص دارد.

همان ماده 42 که از آن نام بردیم و بیان می کند که دولت ها را موظف به آشنا کردن مردم و کودکان به پیمان نامه حقوق کودک کرده است؛ هم اکنون از زمان امضای پیمان نامه بیش از 25 سال می گذرد. با وجود تولد انجمن هایی که خود را مروج و مبلغ پیمان نامه حقوق کودک می ‏دانند و تشکیل مرجع ملی حقوق کودک در وزارت دادگستری در سال های اخیر، تعداد کسانی که با پیمان نامه حقوق کودک آشنا هستند و اسم پیمان نامه به گوششان خورده است، بسیار کم است. انجمن حمایت از حقوق کودکان بارها و بارها از مسئولان آموزش و پرورش در‏خواست کرده است که مفاد پیمان نامه را در کتاب های درسی به کودکان آموزش دهند که تاکنون مورد توجه واقع نشده است. انواع و اقسام متخصصان پزشکی و غیرپزشکی در رسانه ملی برنامه دارند؛ ولی از آموزش حقوق کودک، خبری یا برنامه ای در رسانه ملی پیدا نمی شود.

واقعیت های زندگی کودکان نشان می دهد تا تحقق مفاد پیمان نامه حقوق کودک، فاصله زیادی وجود دارد.

 واقعیت زندگی کودکان نشان می دهد که کودکان صدا ندارند و سیاست گذارانی که متعهد به اجرای پیمان نامه شده اند، تلاشی درخور برای رساندن پیام پیمان نامه به همگان که باید تضمین کننده حق بقا و رشد همه جانبه کودکان، حمایت از کودکان، نبود تبعیض و حق مشارکت کودکان باشد، انجام نداده ‏اند. باز هم به این جمله رسیدم که بدون مساعدت همگانی امکان تحقق حقوق کودک وجود ندارد. برای احقاق حقوق کودکان همه ما مسئولیت داریم. امیدوارم سیاست گذاران و همه کسانی که در حوزه کودک تصمیم گیر هستند، به تعهدشان عمل کرده و با تلاشی همه جانبه از طریق ترویج پیمان نامه در رسانه ملی و دیگر رسانه ها و گنجاندن مفاد پیمان نامه در کتاب های درسی، پاسخی درخور به کودکان سرزمینمان بدهند.