آرشیو دو‌شنبه ۲۴‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۵۷۵۵
زندگی
۱۳

درحالی که برخی مربیان پیش دبستانی امسال از تدریس در مدارس کنار گذاشته شده اند، فرهنگیان بازنشسته در حال تدریس تمام وقت هستند

مدرسه سرای سالمندان

مریم خباز

شاید نشود گفت دقیقا جای کدامشان در کلاس درس است و حق تقدم با کیست؛ مربیان پیش دبستانی که چند سالی است معلم شده اند یا معلمان بازنشسته ای که در این شغل استخوان ترکانده اند. در واقع مثل ایستادن بر سر یک دوراهی است که قضاوت را سخت می کند، چون لازمه اش شناخت تک تک نیروها و سنجیدن صلاحیت های معلمی هر کدامشان است. ولی کسانی که این روزها معترض شده اند، آن دسته از مربیان پیش دبستانی که یا دلشان به حال خودشان یا به حال همکاران کنار گذاشته شده شان می سوزد، قضاوت کرده و به بازگرداندن معلمان بازنشسته به کلاس های درس اعتراض دارند، بازگشتی که به زعم آنها امسال شدت گرفته و عرصه را برای نیروهای حق التدریس و قراردادی تنگ تر از قبل کرده است.

تدریس مجدد بازنشسته های فرهنگی البته تاکید صریح قانون سال 97 است که معترضان این روزها، هم با اصل آن مشکل دارند و هم با فرعش. اینها اما با اصل ماجرا اگر کنار بیایند با فرع ماجرا که بازگشت های فراقانونی بازنشسته ها به مدارس است کنار نمی آیند و نتیجه اش می شود خودخوری و افسوس برای سال های کاری که به امید جذب در آموزش و پرورش و خلاصی از بلاتکلیفی گذشت.کمبود معلم زخم کهنه آموزش و پرورش است و تایید این کمبود سال هاست که مثل ترجیع بند اشعار در کلام مسوولان وزارتخانه تکرار می شود، درحالی که نیروهای آماده به کار زیادی فقط منتظر یک اشاره اند تا از خانه ها بیرون بیایند و مشغول کار شوند.

اکنون بازهم اعتراض ها حول این دوگانه عجیب شکل گرفته و نیروهای حق التدریسی و مربیان پیش دبستانی با سال ها سابقه تدریس در مدارس از خودشان و از مسوولان می پرسند آیا رواست نیروهای جوان و باانگیزه کنار گذاشته شوند و نیروهای بازنشسته سر کار بروند؟

اجرای ناتمام 2 قانون

ماه شهریور به لحاظ قانونگذاری برای آموزش و پرورش و مخاطبانش یک نقطه عطف است. در همین ماه بود که افراد مشمول قانون الحاق یک ماده به قانون تعیین تکلیف استخدامی معلمان حق التدریس و آموزشیاران نهضت سوادآموزی مشخص شدند و در همین ماه بود که قانون ممنوعیت به کارگیری بازنشسته ها ابلاغ شد که هر دو نیز مربوط به سال 97 بود. قانون اول می گوید نیروهای پیش دبستانی، نیروهای خرید خدمات آموزشی، حق التدریسی ها و آموزشیاران باید تا پایان برنامه ششم توسعه از نظر وضعیت استخدامی تعیین تکلیف شوند. قانون دوم هم می گوید به کارگیری مجدد بازنشسته ها در دستگاه های اجرایی از جمله آموزش و پرورش ممنوع است مگر این که این بازنشسته ها نیمه وقت کار کنند و ساعت حضور هفتگی آنها یک سوم کارمندان شاغل باشد.

پایان مهلت اجرای برنامه پنجساله ششم، سال 1400 است و فقط یک سال تا انقضای این تاریخ باقی مانده، در حالی که بسیاری از مشمولان این قانون در آموزش و پرورش هنوز بلاتکلیف اند. در دو سالی هم که قانون ممنوعیت به کارگیری بازنشسته ها به سازمان اداری استخدامی ابلاغ شده چه بسیار کسانی که در چه مناصبی این قانون را دور زدند و همچنان نیز سودای دور زدن دارند. نتیجه این که حالا در آموزش و پرورش صدای معلمان حق التدریسی و مربیان پیش دبستانی جامانده از قافله استخدام، حتی جامانده از قافله تدریس نیم بند، بلند است و تا همین دیروز نیز می شد آنها را با پلاکاردهایی در دست مقابل ساختمان مجلس در میدان بهارستان تهران مشاهده کرد، در حالی که همزمان با این تجمع، در بسیاری از مدارس کشور معلمان بازنشسته ای مشغول به کار بودند که بیش از سقف مجاز در قانون، تدریس می کنند.

 این انصاف است؟

مربیان پیش دبستانی که سال پیش و قبل تر از آن در مدارس معلمی کرده و امسال کنار گذاشته شده اند به قدری در لاک محافظه کاری فرو رفته اند که حتی می ترسند مشکلاتشان را با رسانه در میان بگذارند. سکوت، سپر دفاعی بسیاری از آنهاست چون صبورانه به انتظار نشسته اند تا بلکه دری به تخته ای بخورد و تعیین تکلیف شوند،اما کسانی که نمی ترسند به جام جم نکاتی را یادآوری می کنند قابل تامل است. یکی از این مربیان که شش سال است معلم قراردادی دوره ابتدایی است، می گوید هفته قبل از بیش از150 نیروی آزاد که سال پیش در منطقه محل خدمت او همگی مشغول تدریس بودند صد نفر کنار گذاشته شدند که خیلی هایشان نیروهای باانگیزه و تحصیلکرده ای بودند که به همین حقوق ناچیز احتیاج مبرم داشتند.

به گفته او حقوق این قبیل نیروها بیشتر از ماهی یک میلیون تومان نیست که چون بیمه شان 15 روزه محاسبه می شود نیمی از حقوق دریافتی صرف پرداخت حق بیمه و یک ماهه کردن آن می شود.

یکی دیگر از این مربیان که امسال به کارگیری شده، اما چون می بیند بسیاری از همکاران سابقش به اجبار خانه نشین شده اند در گفت وگو با ما مدام می پرسد آیا این انصاف است؟ اشاره او به معلمان بازنشسته ای است که با حقوق نزدیک به سه میلیون تومان در مدرسه محل خدمت او با تن های خسته و بدن های فرسوده امسال نیز دعوت به کار شده اند. تعبیر او از حضور این نیروهای بازنشسته، تبدیل شدن مدرسه به سرای سالمندان است. یکی از معلمان بازنشسته ای که امسال برای پنجمین سال پیاپی پس از بازنشستگی دعوت به کار شده، اما به جام جم می گوید نه پیر است و نه ناتوان و حس می کند تا سال ها بعد از این نیز می تواند معلمی کند. او با این حال می گوید اگر قرار باشد بین خودش و یک نیروی جوان پرتوان حق انتخاب داشته باشد حاضر است به نفع او کنار بکشد. یکی از معلمان رسمی شاغل در آموزش و پرورش نیز به عنوان کسی که در این ماجرا ذی نفع نیست، توضیح می دهد که برخی از بازنشسته هایی که دوباره دعوت به کار می شوند به وضوح بی حوصله اند و فقط برای داشتن درآمد بیشتر حاضر به تدریس می شوند، ولی خیلی های دیگر که در سنین زیر50 سال بازنشسته شده اند همچنان انرژی دارند و خوب معلمی می کنند.

این نقل قول ها را که با یارمحمد حسین بر، مدیرکل امور اداری وزارت آموزش و پرورش در میان گذاشتیم، انتظار می رفت که آنها را تمام و کمال نپذیرد، ولی همین که گفت بعید نیست چنین مصادیقی در کشور وجود داشته باشد برای اثبات حرف ما کافی بود.او گفت میانگین سنی بازنشسته های دعوت به کار شده زیر 55 سال است، ولی رد نمی کنیم که ممکن است در نقاطی از کشور افرادی مسن تر از این نیز مشغول به کار باشند.

قانون زیر تیغ   زمان

سن و سال فرهنگیان بازنشسته ای که این روزها در کلاس های درس مشغول به تدریس اند، اما فقط بخشی از اعتراض نیروهای مانده در صف استخدام آموزش و پرورش است. نیروهای حق التدریسی قبل از شروع سال تحصیلی جدید در تماس با رسانه های مختلف نسبت به شکل گیری موج کنار گذاشته شدن خود ابراز نگرانی کرده بودند و حالا مربیان پیش دبستانی می گویند این موج به راه افتاده و خیلی ها را با خود برده است، آن هم فقط به این دلیل که بازنشسته های زیادی دعوت به کار شده اند و فراتر از سقف های قانونی تدریس می کنند.

قانون سال 97 صراحت دارد که بازنشسته های آموزش و پرورش مجاز به تدریس اند فقط به این شرط که ساعت کاری شان یک سوم نیروهای شاغل باشد. این یعنی اگر یک معلم شاغل 24 ساعت در هفته تدریس می کند یک نیروی بازنشسته باید حداکثر هشت ساعت کار کند که این سقف طبق شواهد جام جم در بسیاری از موارد می شکند.یکی از فرهنگیان بازنشسته که امسال دعوت به کار شده به ما می گوید که به صورت تمام وقت کار می کند و 24 ساعت در هفته تدریس دارد که در پاسخ به ایرادگیری ما که این کار خلاف قانون است، می گوید به علت کمبود نیرو چاره ای جز این کار نبوده است. یکی از مربیان پیش دبستانی شاغل در مدرسه نیز از آموزشگاه محل خدمتش گزارش می دهد که دست کم سه بازنشسته تمام وقت مشغول به تدریس اند.

مدیرکل امور اداری آموزش و پرورش اما با شنیدن این موضوعات از زبان ما همه را یکسره رد کرد و گفت همه بازنشسته ها به صورت نیمه وقت کار می کنند، چون اگر تمام وقت باشند سیستم طوری طراحی شده که امکان دریافت حقوق کامل ندارند.

یافته های ما البته نشان می دهد حقوق بیشتر بازنشسته های تمام وقت، یک سوم حقوق شاغلان است، ولی اگر مدرسه و اداره با هم هماهنگ باشند، یک بازنشسته نیز می تواند حقوق کامل دریافت کند. یکی از معلمان رسمی شاغل در یکی از مدارس استان تهران به ما می گوید در مدرسه محل خدمتش، نیروهای بازنشسته تمام وقت کار می کنند، ولی ساعاتی را که بیش از سقف قانونی تدریس کرده اند، با هماهنگی مدیر مدرسه در لیست کاری معلمانی که اضافه کاری نمی کنند، درج می شود و پس از واریز حقوق ها، این وجوه میان نیروی بازنشسته و شاغل رد و بدل می شود.

مدیرکل امور اداری آموزش و پرورش اما می گوید تا به حال چنین گزارشاتی دریافت نکرده و نمی تواند این روایات را تایید کند.

 
زندگی
ماجرای پیچیده نیروی انسانی

حتی اگر در ستاد آموزش و پرورش این موارد تایید نشود در صف، چنین اتفاقاتی، کم یا زیاد در حال وقوع است. تقابل نیروهای حق التدریس و مربیان پیش دبستانی با نیروهای بازنشسته یک تقابل جدی است و شمایی از نابسامانی نیروی انسانی در آموزش و پرورش را نشان می دهد که اجرای ناقص دو قانون آن را تشدید کرده است.یارمحمد حسین بر گرچه می گوید امسال عذر هیچ مربی پیش دبستانی را نخواسته و هیچ کسی را که در آزمون داخلی پذیرفته شده، از تدریس کنار نگذاشته، ولی تایید می کند که امسال معادل 13 هزار نیروی تمام وقت، از میان بازنشسته ها به صورت پاره وقت جذب کرده اند که با یک حساب و کتاب ساده معلوم می کند که امسال دست کم 39 هزار نیروی بازنشسته به کلاس های درس بازگشته اند.

البته او در حالی کنار گذاشته شدن مربیان پیش دبستانی واجد شرایط را از بیخ و بن تکذیب می کند که چند مربی پیش دبستانی به ما خبر دادند آزمون مرسومی که هر سال برای گزینش نیروها برگزار می شد امسال انجام نشده که بخواهد ملاک تمدید قراردادها باشد. این در شرایطی است که مدیرکل در این شرایط پیچیده و در این سال تحصیلی خاص که حق التدریس های آزاد، سرباز معلم ها، نیروهای بازنشسته، خرید خدمتی ها و حق التدریس های شاغل دوشادوش هم به کلاس های درس رفته اند، شواهد نشان می دهد که وزارتخانه برای نیروهای بازنشسته ارزش زیادی قائل است، هم به لحاظ تجربه ای که اندوخته اند و هم به لحاظ هزینه هایی که به سیستم تحمیل نمی کنند. طبق آمارهای رسمی سال 95، 33 هزار معلم در کشور بازنشسته شدند که این رقم در سال های 96 تا 98 به 41 هزار، 52 هزار و 78 هزار نفر رسید. امسال نیز مطابق آمارهای رسمی، 80 هزار فرهنگی بازنشسته می شوند و در سال 1400 این رقم به 90 هزار نفر می رسد که طبق فرمولی که تا امروز به کار گرفته شده، احتمال به کارگیری اینها در مدارس بیشتر از سایر گروه هاست.