آرشیو دو‌شنبه ۲۴‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۷۴۴۳
سیاسی
۲
روایت

آیت الله، برای مان دعا کرد

ابراهیم بهشتی (دبیر سرویس سیاسی)

بهمن سال 97  به مناسبت دهه فجر و سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی به همراه تیم خبری و تصویری روزنامه عازم قم شدیم تا با آیت الله صانعی از چهره های مبارز انقلابی و مسئولان ارشد دهه اول بعد از پیروزی انقلاب  و مرجع تقلید گفت وگو کنیم. درخواست مصاحبه البته تنها برای دفتر آیت الله صانعی ارسال نشده بود اما ایشان فقط با درخواست ما موافقت کرده بودند. از آیت الله زیاد شنیده بودم اینکه مرجع تقلید متفاوتی است، دیدگاه هایش در فقه و نوگرایی هایش مخاطبان زیادی را جذب کرده و بخصوص رویکردش نسبت به زنان، مترقی و به روز هستند. اینها البته به معنای بریدن از سنت فقهی شیعه نیست بلکه اجتهاد در قالب فقه پویاست که برجسته ترین چهره آن را مرحوم امام خمینی می دانند و مرحوم صانعی هم از نزدیکان بنیانگذار انقلاب اسلامی بود.با این همه مواجهه نزدیکی با ایشان نداشتم و تجربه آن مصاحبه بیش از هر چیز مردمداری آیت الله فقید را در ذهنم ماندگار کرد. موضوع مصاحبه جایگاه مردم در اندیشه مرحوم امام (ره) بود و آیت الله صانعی توضیح داد که آبشخورهای فکری توجه به مردم در اندیشه امام به مکتب فقهی شیعه و البته نوآوری های امام برمی گردد که حتی در تبیین مصلحت هم معتقد بودند مراد مصلحت مردم است: «مردم در نگاه ایشان اصل بودند و همه چیز دیگر در ادامه و به دنبال آن است. یعنی باید ببینیم مسائل مطرح شده با خواست مردم مطابق است یا نه. اگر هماهنگ بود قاعدتا مطابق با نظر امام هم هست در غیر این صورت مخالف نظر ایشان است. از منظر فقه هم همین مهم است... تصرف در مال مردم بدون رضایت آنها جایز نیست. امام اصل را بر آرا و اندیشه مردم می داند. خارج از اندیشه مردم را خلاف شرع می داند.»

مرحوم صانعی معتقد بود که حفظ دین و منافع مردم همیشه مورد دغدغه امامان شیعه بوده و اصولی همچون «تقیه» و «مصلحت» اساسا ناظر بر همین مهم بوده است که خطری برای دین و جان و مال مردم نیفتد. بر همین اساس گفتند: «بنده معتقدم برای حفظ نظام و این مردم باید جاهایی کوتاه آمد. وقتی مردم به رنج افتادند و ناراضی شدند چه نظامی باقی می ماند؟ عرض کردم که ائمه ما تقیه می کردند گاهی خلاف حکم خدا هم سخن می گفتند برای اینکه مذهب بماند نه برای حفظ اشخاص.

امروز برای حفظ مذهب و نیفتادن مردم به رنج هر جوری بتوانیم باید اقدام کنیم. البته نه اینکه حقیر و ذلیل شویم بلکه مقداری که به نظام آسیب نرسد و ملت به رنج نیفتد. همین قضیه پولشویی را ببینید چه گرفتاری به وجود آورده است.

آقایان مسئولان دولت داد می زنند می خواهیم بهانه را از دست دشمن بگیریم، ولی برخی قبول نمی کنند و حرف خود را می زنند.» با این حال اینها بحث های نظری در تایید مردمداری آیت الله صانعی بود که مواجهه و تجربه کوتاه دیدار و مصاحبه با آن مرحوم وجوه عملی مردمداری را نیز نمایان کرد. دفتر ایشان که محل رجوع مردم و برگزاری نماز جماعت و دیدارها بود، ساختمانی ساده بود. ما که وارد شدیم به اتاقی هدایت شدیم که به زحمت 9 متر می شد.

فیلمبردار آماده شد و آیت الله با ویلچر وارد اتاق شد. سلام وعلیکی کردیم و آیت الله با همه احوالپرسی و خوش و بش کرد. در همان ابتدا از سختی های کار خبری و رسانه ای گفت و اظهار امیدواری کرد که در کارمان موفق باشیم و برای مان دعا کرد. همان شناختی که از قبل نسبت به ایشان حاصل شده بود، گویا به مدد آمد تا در برابر یک عالم و مرجع تقلید احساس غریبگی یا استرس های طبیعی گفت و گو با مقامات بلند پایه در میان نباشد. مصاحبه که تمام شد آیت الله چند دقیقه ای در اتاق ماندند. آن سال البته که از پروتکل های بهداشتی و کرونا خبری نبود اما همزمان خبری هم  از پروتکل ها و تشریفات مرسوم برای برخی مقامات نبود.

کنار آیت الله نشستیم و درباره اوضاع کشور خصوصی تر صحبت کردیم. آیت الله سر حال بود و در میان گپ و گفت هایمان همین سرحالی و البته روایت های ایشان از برخی اتفاقات که همراه با شوخ طبعی هم بود، سرخوشمان کرد. مصاحبه تمام شده بود و وقت خداحافظی بود. وسایلمان را جمع و از آیت الله خداحافظی کردیم. یکی از مسئولان دفتر گفت که ناهار باید بمانید. گفتیم برنامه داریم در راه برگشت ناهار بخوریم و دیگر زحمتی نمی دهیم. اصرار کرد و گفت که خود حاج آقا فرمودند بدون ناهار روانه شان نکنید. ماندیم و چلوکباب قمی میهمان آیت الله شدیم.

بازخوانی مصاحبه یاد شده  با آیت الله صانعی در این لینک قابل دسترسی است.   http://www.ion.ir/news/446554