آرشیو دو‌شنبه ۲۴‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۴۹۸۴
سیاست گذاری
۶
گزارش

در نظر سنجی از خانوار ها پرسش شد

تغییر ذائقه سرمایه گذاری

مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران(ایسپا) طی یک تحقیق جدید ساختار تمایلات مردم ایران برای سرمایه گذاری پس اندازهای خود را در گروه های مختلف سنی، تحصیلی و جنسیتی گزارش کرده است. این نظرسنجی با جامعه آماری شهروندان بالای 18 سال کل کشور و تعداد نمونه 1590 به شیوه مصاحبه تلفنی اجرا شده است (29 تیر تا 5 مرداد 1399). طی این تحقیق در سوالی از مردم پرسیده شده است «هر خانواده ای ممکن است در زندگی بتواند پس انداز کند. شما ترجیح می دهید پس انداز خود را چگونه مدیریت کنید؟». ایسپا سال گذشته نیز طی یک نظرسنجی که در خردادماه 98 انجام شده بود، تقسیم بندی سرمایه گذاری پس انداز توسط مردم ایران در بازارهای مختلف را گزارش کرده بود. در این گزارش نتایج نظرسنجی ایسپا که در روز 24 شهریور منتشر شده است توصیف و تشریح شده و با نتایج سال گذشته مقایسه می شود.

قطار سریع السیر از بانک به بورس

مقایسه داده های نظرسنجی سال جاری با نتایج به دست آمده از تحقیق خردادماه 98 از اقبال بسیار زیاد مردم به سرمایه گذاری در بورس خبر می دهد. در نظرسنجی سال گذشته تنها 5/ 1 درصد از پس اندازکنندگان، بورس را محل سرمایه گذاری وجوه پس اندازی خود اعلام کرده بودند. در حالی که این عدد با رشد فوق العاده ای در تیرماه امسال به 2/ 9 درصد رسیده است. به نوعی می توان گفت سهم بورس در بین پس اندازکنندگان حدودا 6 برابر شده است. افزایش تعداد معامله کنندگان در سال 99 نیز تقریبا نتیجه متناسب با وضعیت بورس در ماه های ابتدایی سال 99 است. چنانکه آمار ورود پول حقیقی به بورس از ابتدای سال به طرز چشم گیری افزایش یافته و تا ماه تیر(زمان انجام نظرسنجی) نیز ادامه یافته است. ورود پول حقیقی به بورس به معنای آن بود که عوامل اقتصادی حقیقی پول خود را از بازارهای دیگر یا سپرده های خود خارج کرده و وارد بورس کرده اند. بالا رفتن شاخص بازار سهام تحت فشار ورود پول های حقیقی نیز مردم را تشویق به سرمایه گذاری بیشتر در بورس کرده و افرادی که پس انداز خود را در بازار سرمایه برده اند چندین برابر شده است.از طرف دیگر پاسخ مردم به سوال نظرسنجی در سال 98 نشان می دهد 8/ 24 درصد از مردم مورد سوال پس انداز خود را در بانک نگه داشته اند. اما نتایج سال 99 خبر از کاهش بسیار زیاد تمایل به سپرده های بانکی می دهد. در نظرسنجی جدید تنها 1/ 8 درصد از جامعه آماری مورد بررسی علاقه مند به نگهداری پس انداز خود در بانک هستند. اعداد نشان می دهد جذابیت سپرده گذاری برای مردم به یک سوم سال گذشته رسیده است. آماری که از نسبت پول و شبه پول در سال گذشته و امسال وجود دارد نیز با این واقعیت منطبق بوده است.در ارتباط با ترجیحات مردم در بازارهای دیگر نکته جالب کاهش نسبی استقبال از بازار طلا و سکه است. در حالی که میل به سرمایه گذاری در بخش طلا و سکه از 9/ 9 درصد به 8/ 5 درصد رسیده است. در بخش خرید دلار و ارز اما با افزایش علاقه مندی مردم مواجه هستیم. با گذشت یک سال اخیر میزان تمایل مردم از 2/ 1 درصد به 6/ 1 رسیده است. شاید بتوان از اعداد و ارقام نتیجه گرفت تقاضای سفته بازی تا حدی از بازار طلا و سکه به سمت بورس رفته است.در خردادماه سال قبل 9/ 14 درصد از پاسخ دهندگان به سوال ترجیحات سرمایه گذاری، بخش زمین و مسکن را انتخاب کرده بودند. آمار سال 99 افزایشی 1/ 2 درصدی در این بخش را نشان می دهد. با توجه به واحدهای بزرگ سرمایه گذاری در بخش مسکن به نظر می آید این تغییر افزایش نسبی در حجم تمایلات پولی مردم به سرمایه گذاری در مسکن را نشان می دهد. در زمینه اشتغال زایی و کار آفرینی هم می توان صعود قابل توجهی را مشاهده کرد. تغییر علاقه به صرف وجوه پس انداز در بخش اشتغال زایی و کارآفرینی از سال 98 به سال 99 نزدیک به 6 واحد درصد افزایش داشته است. در سال قبل این بخش 6/ 10 درصد برای مردم جذابیت داشته و در سال کنونی به 5/ 16 درصد رسیده است. در کل می توان گفت به علت وقوع نرخ بهره حقیقی منفی در سال جاری پس انداز مردم از سپرده های بانکی خارج شده و به سمت بازارها و فعالیت ها دیگر رفته است. یعنی بخش بزرگی از مردم اعتقاد داشته اند تبدیل پس اندازهایشان به سرمایه گذاری های دیگر مطلوب تر و دارای سود بالاتری خواهد بود که با توجه به انتظارات تورمی معقول به نظر می رسد.

جوان ها بیشتر ریسک می کنند

آمار ترجیحات سرمایه گذاری نشان می دهد در سنین بین 18 تا 29 سال 9/ 12 درصد پس اندازها جذب بازار سهام شده است؛ در حالی که این عدد برای سنین بین 30 تا 49 سال و بیش از 50 سال به ترتیب اعداد 4/ 9 و 2/ 5 را نشان می دهد. از سمت دیگر با افزایش سن علاقه به نگه داشتن پس انداز در حساب های سپرده بانکی افزایش می یابد. افراد بالای 50 سال نزدیک به 26 درصد از پس انداز خود را در بانک نگه داشته اند. اما سهم پس اندازی که جوانان بین 18 تا 29 ساله در بانک به سپرده گذاشته اند فقط 10 درصد بوده است. با توجه به ریسک پایین سپرده گذاری در بانک و ریسک بالای بورس می توان نتیجه گرفت جوان ها بیشتر مخاطرات سرمایه گذاری را متحمل می شوند و افراد بالای 50 سال کمتر.

حضور بیشتر تحصیلکرده ها در بورس

آمار نشان می دهد هرچه سطح تحصیلات فرد بیشتر باشد ترجیح برای سرمایه گذاری در بورس افزایش می یابد. اشخاص دارای فوق لیسانس و دکترا 1/ 22 درصد تمایل به سرمایه گذاری در بازار سهام داشته اند در حالی که افراد با تحصیلات کمتر از دیپلم تنها 9/ 1 درصد مایل به ورود به بازار سرمایه بوده اند. این نسبت برای سپرده های بانکی کاملا برعکس است. یعنی هرچه تحصیلات کمتر بوده، نگهداری از پس اندازها در بانک افزایش یافته است. نکته قابل توجه دیگر نیز آن است که افرادی که اعلام کردند پس اندازی ندارند در سطح تحصیلات زیر دیپلم 7/ 57 درصد، در سطح دیپلم 6/ 34 درصد و در سطح کاردانی، کارشناسی و بالاتر حدود 25 درصد بوده اند. این نتیجه نشان از رابطه مستقیم بین پس انداز و سطح تحصیلات دارد که می تواند ناشی از رابطه مثبت درآمد و تحصیلات باشد.

طلا و جواهرات: پس انداز زنان

در آمار تفکیکی بین زنان و مردان تمایل به سرمایه گذاری در طلا و سکه قابل توجه است. زنان در ترجیحات خود برای صرف پس انداز 1/ 8 درصد به خرید طلا و سکه علاقه مندند؛ درحالی که این عدد برای مردان 6/ 3 درصد است. این اختلاف را می توان ناشی از علایق زنان در بستر فرهنگی ما به خرید طلا عنوان کرد. همچنین در این تفکیک صورت گرفته علاقه زنان به استفاده از سپرده های بانکی برای پس انداز 5/ 10 درصد و برای مردان 9/ 5 درصد است. در مقابل تمایل 7 درصد از زنان ورود به بورس بوده درحالی که مردان دارای سهم 3/ 11 درصدی در این بخش هستند. با توجه به ریسک در دو بخش بانک و بورس می توان گفت میانگین ریسک پذیری زنان به نسبت از مردان کمتر است.