آرشیو دو‌شنبه ۲۴‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۴۷۴۲
صفحه آخر
۱۶
نگاه آخر

موزه ها راویان زیبایی تمام ناشده

رضا دبیری نژاد

میراث فرهنگی همواره یادآور گذشته بوده و تلاش کرده است آن را مهم و ارزشمند جلوه دهد. همین نگاه سبب شده تا میراث فرهنگی را ذوق و زیبایی از دست رفته در نظر بگیریم و با تذکر به از دست رفتن تلاش کنیم با توجه به ارزشمندی اش به ثبت و حفظ آن بپردازیم. طبیعی است اما نکته اینجاست که افراط در نگاه به میراث فرهنگی سبب می شود تا کل ذوق و زیبایی را در گذشته بجوییم و گذشته نفی امروز شود. این نگاه گذشته گرا که نافی امروز می شود این چالش را دارد که امروز را نازیبا و بی ذوق نشان می دهد و به جای اینکه امتداد یک مسیر رو به تکامل باشد یک مسیر رو به افول را باز می نمایاند. چنین تقابلی نه به نفع میراث فرهنگی است و نه به نفع امروز. در چنین روایتی موزه ها به مثابه جایگاه میراث فرهنگی یا ابنیه تاریخی محلی حسرت زا می شوند. این گنجینه های تاریخی جامعه ای را نشان می دهند که در حال فرو ریختن است، جامعه ای که سلیقه اش را از دست داده و تمام شده است. اما این روایت تمام شده حسرت بار چه کمکی می تواند به امروز کند؟ آیا بازگشت به گذشته مقدور است و میراث فرهنگی می تواند ما را به آن گذشته زیبا و متعالی بازگرداند؟ و آیا روایت تمدنی آن هم برای تمدن های دیرینه رو به افول را نشان می دهد؟

اگرچه پاسخ به این پرسش ها و رویکرد به میراث فرهنگی می تواند متاثر از شرایط زمانه اعم از شرایط اجتماعی، اقتصادی و سیاسی باشد اما این رویکرد نباید منفعلانه و تاثیرپذیر صرف باشد. در مقابل میراث فرهنگی و نهادهای اجتماعی آن مانند موزه ها باید این سرمایه های فرهنگی را همانند محرک و پیش برنده جامعه به کار برده و سبب توقف جامعه نشود. نگاه نوستالژیک یا نگاه آرمانگرایه به گذشته نمی تواند سبب رویکردی مولد و سازنده از میراث ها شود. باید برای بهره گیری سازنده نگاهی نسبی و واقع گرایانه به گذشته و آثار گذشته داشت. گذشته ای که همانند امروز ترکیبی دوگانه از حسن و عیب، زشتی و زیبایی و هر چیز دیگر هست. میراث های فرهنگی باید سبب افزایش زیبایی امروز و لذت در اکنون شوند. موزه ها و میراث ها اشاره به ذوق تمام شده نیستند، بلکه تذکر به ذوقی هستند که همچنان هست و می تواند باشد و امروز را هم بهره مند کند.